II SA/Gl 1534/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2021 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.) w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 z późn. zm. – dalej u.p.s.), odmówiono E. M. (dalej: Skarżąca) przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego wraz z opłaceniem składki na ubezpieczenie zdrowotne na okres od dnia 15 kwietnia 2019 r. do dnia 31 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu wskazano m. in., że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust 7 - 11. Tym samym decydującym dla sprawy jest miesiąc, w którym wpłynęło podanie o przyznanie pomocy, tj. wrzesień 2020 r. Przepisy wykluczają złożenie skutecznego wniosku o przyznanie zasiłku stałego z datą wsteczną za okres poprzedzający uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności. W aktach sprawy brak jest wniosku strony o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, innego niż z dnia 1 września 2020 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. M., wyrażając swoje niezadowolenie. Opisała sytuację osobistą i materialną stwierdzając, że zasiłek należy jej się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia [...] r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano m. in., że strona spełniała w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosek kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku (701 złotych). Jednocześnie spełniała inne kryteria uzyskania zasiłku, którymi w jej przypadku są niepełnosprawność i wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] roku, na mocy którego zaliczono stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 grudnia 2021 roku. Niewątpliwie strona, jako osoba niepełnosprawna i nieposiadająca dochodu, bez wątpienia była uprawniona do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od miesiąca złożenia wniosku, tj. od dnia 1 września 2020 roku. Odmowa przyznania zasiłku stałego w okresie od dnia 15 kwietnia 2019 roku do dnia 31 sierpnia 2020 roku jest prawnie uzasadniona. Nie zachodzą przesłanki z art. 106 ust. 7-11 u.p.s., bowiem strona nie składała wcześniej wniosku o przyznanie zasiłku stałego. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] roku przyznał jej zasiłek stały od dnia 1 września 2020 roku do dnia 31 grudnia 2021 roku w kwocie 645 złotych miesięcznie oraz objął ją ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9 % kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia. Skargę na powyższą decyzję złożyła E. M., nie godząc się z rozstrzygnięciem. Opisała trudną sytuację osobistą, zdrowotną i materialną, niepozwalającą na zabezpieczenie jej potrzeb bytowych. Wskazała, że zasiłek należy jej się. Zwróciła uwagę na przewlekłość postępowania i niezastosowanie wyroku WSA w Gliwicach w sprawie IV SA/Gl 988/16. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej po terminie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga została wniesiona w terminie. Zasady ogólne wskazanej ustawy - wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s. stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Katalog świadczeń z pomocy społecznej został określony w art. 36 u.p.s. Wśród nich znajduje się zasiłek stały, zasiłek okresowy i zasiłek celowy. Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przy tym w świetle art. 6 pkt 1 u.p.s. przez całkowitą niezdolność do pracy rozumie się całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jednocześnie w świetle art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że przepis art. 106 ust. 3 u.p.s. dotyczy tylko sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest wnioskiem wszczynającym postępowanie o przyznanie zasiłku stałego po raz pierwszy. Nie ma on natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek zmierzający do dalszego uzyskiwania przyznanego już wcześniej świadczenia. W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (wyrok WSA w Gliwicach z 26 kwietnia 2017 r., sygn. IV SA/Gl 988/16 i podane tam orzecznictwo). Zasadą jest więc, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (art. 106 ust. 3 u.p.s.). Dyrektywą zaś wykładni prawa jest, że wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco (wyrok NSA z dnia 30 listopada 2020 r., I OSK 1306/20). SKO uznało niepełnosprawność strony i wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] roku, na mocy którego zaliczono ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca, jako osoba niepełnosprawna i nieposiadająca dochodu, bez wątpienia była uprawniona do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od miesiąca złożenia wniosku, tj. od dnia 1 września 2020 roku. Odmowa przyznania zasiłku stałego w okresie od dnia 15 kwietnia 2019 roku do dnia 31 sierpnia 2020 roku jest prawnie uzasadniona. Nie zachodzą przesłanki z art. 106 ust. 7-11 u.p.s., bowiem strona – jak ustalił organ – nie składała wcześniej wniosku o przyznanie zasiłku stałego. Prezydent Miasta B. odrębną decyzją przyznał jej zasiłek stały od dnia 1 września 2020 roku do dnia 31 grudnia 2021 roku oraz objął ją ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9 % kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 37, 106 ust. 3 u.p.s. ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.