IV SA/Wr 339/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2021 r. sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego ustalenia prawa do zasiłku stałego I. oddala skargę w całości, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata K.Ł. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23 % VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.

Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. W., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy K. W., na podstawie m. in art. 145 § 1 pkt 5 i art. 147 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) wznowił z urzędu postępowanie dotyczące ustalenia prawa do zasiłku stałego, przyznanego decyzją z dnia [...]nr [...]ze zmianami. W uzasadnieniu postanowienia, organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...]nr [...]przyznano stronie zasiłek stały od 1 marca 2017 do 31 marca 2018 r. r. w kwocie 216 zł miesięcznie, natomiast od 1 kwietnia 2018 r. w wysokości 604 zł miesięcznie. Z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej strony, tj. otrzymanie zasiłku pielęgnacyjnego decyzją z dnia [...]r. nr [...] zmieniono wysokość zasiłku stałego na kwotę 481 zł miesięcznie od dnia 1 maja 2018 r. Następnie z uwagi na zmianę wysokości kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej decyzją z dnia [...]r. nr [...]zmieniono wysokość zasiłku stałego od dnia 1 października 2018 r. na kwotę 548 zł miesięcznie. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 28 października 2019 r. pracownik socjalny ustalił, że od grudnia 2017 r. uległa zmianie sytuacja dochodowa strony, ponieważ otrzymuje od ojca zaległe alimenty, egzekwowane przez komornika. O fakcie tym strona nie poinformowała pracowników GOPS, pomimo stosownego pouczenia w decyzji przyznającej prawo do zasiłku okresowego. Przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego w dochodzie strony nie zostały uwzględnione alimenty otrzymywane przez stronę od ojca. Dlatego też, w związku z ujawnieniem nowych okoliczności istotnych dla sprawy, istniejących w momencie wydania decyzji w sprawie zasiłku stałego, zachodzi konieczność wznowienia postępowania, ponownego wyliczenia dochodu klienta i ustalenia, czy strona spełnia kryteria dochodowe, uprawniające do przyznania zasiłku stałego od 1 marca 2017 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, iż zainteresowany otrzymuje od ojca zaległe alimenty, egzekwowane przez komornika. Ostatnie zaległe alimenty strona otrzymała w sierpniu 2019 r. i od tego czasu nie otrzymuje już zaległych alimentów. Ojciec uporczywie uchyla się od uiszczania zaległych alimentów. W postanowieniu brak jest pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych, terminie ich wniesienia oraz informacji o organie właściwym do ich rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]stwierdziło niedopuszczalność zażalenia strony. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 149 § 4 k.p.a. zażalenie przysługuje tylko na postanowienie w sprawie odmowy wznowienia postępowania. Brak jest natomiast podstaw prawnych do wniesienia zażalenia na postanowienie o wznowieniu postępowania. Stronie pozostaje jednak możliwość zaskarżenia postanowienia o wznowieniu postępowania w odwołaniu od decyzji, którą organ Gminy zakończy postępowanie wznowieniowe. W tej sytuacji wniesione przez stronę zażalenie jest niedopuszczalne z powodu wykorzystania tego środka względem postanowienia w stosunku, do którego obowiązujące przepisy nie przewidują wniesienia zażalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. skarżący wskazał, że nie zgadza się ze stwierdzeniem SKO o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o wznowieniu postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z dnia 3 września 2020 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania w całości z uwagi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga w rozpatrywanej sprawie nie podlega uwzględnieniu. Stosownie do art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że podstawy wniesienia zażalenia są skonstruowane na innych zasadach niż podstawy wniesienia odwołania. Odwołanie służy bowiem od każdej decyzji nieostatecznej wydanej w postępowaniu administracyjnym (art.. 127 k.p.a.), natomiast zażalenie służy wyłącznie na postanowienia wskazane w Kodeksie postępowania administracyjnego i tylko wtedy, gdy kodeks tak stanowi. Zatem, o ile odwołanie jest powszechnym środkiem zaskarżenia decyzji nieostatecznych, o tyle w odniesieniu do zażaleń przyjęta jest reguła odwrotna, tzn. zażalenie służy jedynie wówczas, gdy przepis kodeksu wyraźnie upoważnia do wniesienia tego środka zaskarżenia. Środek ten przysługuje tylko na niektóre postanowienia. Jak wynika z art. 141 § 1 k.p.a., zażalenie może być wnoszone tylko na postanowienia enumeratywnie wyliczone w kodeksie (por. wyrok NSA w Warszawie z 5 lutego1998 r., II SA 1434/97, LEX nr 41281). Zarówno wznowienie postępowania, jak i odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 i § 3 k.p.a.). Jednakże stosownie do art. 149 § 4 k.p.a. zażalenie służy tylko na postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Zażalenie nie służy natomiast na postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego. Żaden z przepisów Kodeksu, normujących wznowienie postępowania, nie przewiduje bowiem możliwości zaskarżenia postanowienia dotyczącego wznowienia postępowania). Prawidłowo więc organ pierwszej instancji w pouczeniu zamieszczonym w postanowieniu o wznowieniu postępowania wskazał, że na to postanowienie nie przysługuje zażalenie. W tej sytuacji Kolegium zasadnie stwierdziło niedopuszczalność zażalenia na postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania. Stosownie bowiem do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 k.p.a.), w tym również art. 134 k.p.a., co umożliwia stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania. Strona nie jest jednak pozbawiona możliwości zaskarżenia postanowienia o wznowieniu postępowania. Zgodnie z art. 142 k.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Stąd też, prawidłowość podjęcia postanowienia o wznowieniu postępowania może być przez stronę kwestionowana dopiero w odwołaniu od decyzji. Wadliwość tego postanowienia można wykazać w postępowaniu odwoławczym od decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania. Należy też wyjaśnić, że strona uprawniona jest do wniesienia odrębnej skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji i skarga ta podlega rozpoznaniu przez Sąd w odrębnym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie, dotyczącej niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego, badaniu nie podlega ewentualne przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wynagrodzenie adwokatowi, przydzielonemu skarżącemu z urzędu, przyznano mając na względzie art. 250 § 1 p.p.s.a.