II SA/Gl 1513/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 września 2025 r. nr SKO.OŚ/41.9/407.2024/10847/RN w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zamiaru usunięcia drzewa oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 29 września 2025 r. nr SKO.OŚ/41.9/407/2024/10847/RN Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję z 13 maja 2024 r. nr [...] wydaną przez Prezydenta Miasta K. (dalej "Prezydent" lub "Organ I instancji") w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zamiaru usunięcia drzewa. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Prezydent wniósł sprzeciw wobec zamiaru usunięcia 1 sztuki drzewa z gatunku klon jawor z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. (dz. nr [...], k.m. [...], obręb [...]) , zgłoszonego 4 marca 2024 r. przez P. S. (dalej "Skarżący"). Podstawę prawną decyzji z 13 maja 2024 r. stanowił art. 83f ust. 15 pkt 2 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (przywołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 z późn. zm.; dalej "u.o.p."). W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał m. in., że 8 maja 2024 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości. Podczas oględzin stwierdzono, że drzewo należy do gatunku klon jawor i jest w bardzo dobrym stanie fitosanitarnym o pokroju charakterystycznym dla gatunku. Ze względu na nadsypanie podstawy pnia ziemią nie było możliwe wykonanie pomiaru na wysokości 5 cm. Obwód zmierzono powyżej nadsypanego materiału i wynosił on 262 cm, zaś obwód na wysokości 130 cm wynosił 250 cm. Prezydent stwierdził, że drzewo spełnia kryteria uznawania tworów przyrody żywej za pomniki przyrody z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody (Dz. U. z 2017 r. poz. 2300; dalej "rozporządzenie") w związku z art. 40 ust. 3 u.o.p. Okoliczność ta uzasadnia wniesienie sprzeciwu. W odwołaniu od decyzji Skarżący zarzucił, że Prezydent nie zbadał usytuowania drzewa wobec budynku i istniejących sieci wodno-kanalizacyjnych oraz energetycznych. Natomiast usytuowanie drzewa, a przede wszystkim nachylenie w kierunku budynku mieszkalnego, stanowi zagrożenie dla samego budynku i jego mieszkańców. Zdaniem Skarżącego drzewo stwarza realne zagrożenie dla mieszkańców nieruchomości, istnieje bowiem ryzyko złamania się konaru lub konarów i uderzenia w budynek względnie w przechodniów. Ponadto na terenie nieruchomości znajduje się dużych rozmiarów dąb – już będący pod ochroną – jako zabytek przyrodniczy, który jest pod opieką właścicieli nieruchomości. Sprawa nie została zatem zbadana, a sprzeciw został wydany po zupełnie powierzchownym zbadaniu jedynie kondycji drzewa. Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji uznając zarzuty odwołania za niezasadne. Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania i przytoczyło przepisy u.o.p. regulujące kwestie usuwania drzew. Po analizie materiału dowodowego Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Prezydenta jest prawidłowa i zasługuje na pozostawienie w obrocie prawnym. Kolegium wskazało, że Organ I instancji prawidłowo zakwalifikował wniosek Skarżącego z 27 marca 2024 r. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa jako zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa. W sprawie znajdzie zatem zastosowanie art. 83f ust. 4 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. W treści wniosku z 27 marca 2024 r. Skarżący jako przyczynę usunięcia drzewa wskazał wilgoć w domu, zagrożenie dla linii energetycznej oraz zagrożenie dla przechodniów. Skarżący wskazał również, że usunięcie drzewa nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz że planuje dokonanie nasadzeń zastępczych w zamian za usunięte drzewo. Zgłoszenie Skarżącego z 27 marca 2024 r., uzupełnione pismem z 22 kwietnia 2024 r., zawiera wszystkie prawem przewidziane elementy. Ustalenia Organu I instancji, w tym czynność oględzin, zostały przeprowadzone prawidłowo i Kolegium w całości je akceptuje. Decyzja zawierająca sprzeciw została wydana z zachowaniem ustawowego terminu z art. 83f ust. 8 u.o.p. Sporne drzewo gatunku klon jawor posiada na wysokości 130 cm obwód pnia wynoszący 250 cm. Zatem drzewo to spełnia kryterium z § 1 pkt 1 rozporządzenia. Tym samym Organ I instancji upoważniony był do wniesienia sprzeciwu. Decyzja zawiera wymagane prawem uzasadnienie prawne oraz faktyczne. Wprawdzie w podstawie prawnej decyzji wskazano art. 83f ust. 15 pkt 2 zamiast art. 83f ust. 14 pkt 2 u.o.p. jednakże omyłka ta nie ma wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Argumenty zawarte w treści odwołania nie mogą stanowić podstawy do uchylenia decyzji Prezydenta. Okoliczności podane w odwołaniu nie mogły być bowiem przesłankami uzasadniającymi odstąpienie od złożenia sprzeciwu. Zgodnie zaś z art. 83f ust. 16 u.o.p. wydanie ostatecznego sprzeciwu stanowi podstawę do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie przedmiotowego drzewa. Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, zaskarżył decyzję Kolegium w całości i wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił: 1) rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 Konwencji tj. prawa do rzetelnego procesu sądowego; 2) naruszenie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli wynikającej z art. 7 k.p.a. – organy nie dokonały należytego wyważenia pomiędzy interesem indywidualnym strony (ochrona życia i mienia) a interesem społecznym (ochrona przyrody); 3) naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 8 k.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz brak wnikliwego zbadania sprawy; 4) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 k.p.a. zobowiązującego organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że nie zbadano usytuowania drzewa wobec budynku i sieci infrastrukturalnych, co uniemożliwiło prawidłową ocenę wpływu drzewa na bezpieczeństwo mienia i ludzi. Organ nie dokonał ważenia interesów i zaniechał przeprowadzenia rozważań dotyczących konieczności ochrony zdrowia i życia ludzkiego, przeważającej w tym konkretnym przypadku nad ochroną przyrody. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji nie naruszają bowiem prawa materialnego, nie są dotknięte kwalifikowanymi wadami skutkującymi wznowieniem postępowania bądź stwierdzeniem nieważności ani nie uchybiają regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii, czy spełnione zostały przesłanki do wniesienia przez Organ I instancji sprzeciwu wobec zgłoszonego przez Skarżącego zamiaru usunięcia drzewa. Przypomnieć należy, że co do zasady usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia (art. 83 ust. 1 u.o.p.). W przypadku usunięcia określonych kategorii drzew lub krzewów przewidziano zwolnienie z obowiązku uzyskania takiego zezwolenia bądź uproszczoną procedurę zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa (art. 83f u.o.p.). Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy (w szczególności wniosku Skarżącego z 27 marca 2024 r. wraz z uzupełnieniem z 22 kwietnia 2024 r.) wynika, że drzewo - co do którego Skarżący zgłosił zamiar jego usunięcia - rośnie na nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych i jest usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Prawidłowo zatem organy przyjęły, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 83f ust. 4 pkt 3 w związku z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. W konsekwencji, stosownie do art. 83f ust. 6 u.o.p. właściwy organ w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin w celu ustalenia, odpowiednio: 1) nazwy gatunku drzewa; 2) obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo: a) posiada kilka pni - obwodu każdego z tych pni, b) nie posiada pnia - obwodu pnia poniżej korony drzewa. Z oględzin sporządza się protokół (art. 83f ust. 7 u.o.p.). Po dokonaniu oględzin organ w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (art. 83f ust. 8 u.o.p.). W przypadku gdy zgłoszenie jest niekompletne, właściwy organ, w drodze postanowienia, nakłada obowiązek uzupełnienia zgłoszenia w terminie 7 dni. Nałożenie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przerywa bieg terminu, o którym mowa w ust. 6 (art. 83f ust. 10 u.o.p.). Stosownie do art. 83f ust. 11 u.o.p. za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji administracyjnej w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 366, 820 i 1456) albo w przypadku, o którym mowa w art. 391 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, dzień wprowadzenia do systemu teleinformatycznego. Organ I instancji dochował terminów ustawowych dotyczących wyznaczenia oględzin drzewa i na wniesienie sprzeciwu. Sąd uznaje za własne ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji w tym zakresie. Nadto ustalenia te nie są kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Protokół z oględzin drzewa spełnia wymogi art. 83f ust. 6 u.o.p. oraz przewidziane w k.p.a. (art. 68 i art. 70). Sprzeciw Prezydenta został oparty na art. 83f ust. 14 pkt 2 w związku z art. 40 ust. 3 u.o.p. i § 1 ust. 1 rozporządzenia. Wprawdzie w podstawie prawnej decyzji omyłkowo powołano art. 83f ust. 15 pkt 2 u.o.p., jednakże uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy. Decyzja, która nie zawiera powołania podstawy prawnej, określa ją ogólnikowo lub błędnie, nie jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej, lecz jedynie dotknięta jest wadą formalną z powodu naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. Skutek taki zachodzi wówczas, kiedy decyzja znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 stycznia 2006 r., IV SA/Po 73/04; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2018 r., I GSK 1753/18 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia kryteriami uznawania drzew za pomniki przyrody są obwód pnia nie mniejszy niż minimalny obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, określony w załączniku do rozporządzenia. W załączniku do rozporządzenia minimalny obwód pnia zmierzony na wysokości 130 cm dla drzewa gatunku klon jawor wynosi 250 cm (lp. 5). Z protokołu oględzin z 8 maja 2024 r. wynika zaś, że drzewo objęte zgłoszeniem Skarżącego należy do gatunku klon jawor i na wysokości 130 cm jego obwód pnia wynosi 250 cm. Wobec tego drzewo, którego dotyczy zgłoszenie Skarżącego, spełniało kryterium określone w § 1 ust. 1 rozporządzenia, a zatem Prezydent mógł skorzystać z kompetencji do wniesienia sprzeciwu. Wyjaśnić należy, że konstrukcja sprzeciwu, o którym jest mowa w art. 83f ust. 14 pkt 2 u.o.p., oparta jest na instytucji związanego prawem uznania administracyjnego. Jak wskazuje się w orzecznictwie, organ wydaje decyzję w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zamiaru usunięcia drzewa, kierując się aksjologią wyrażoną w u.o.p. i w zasadach demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 lutego 2019 r., II SA/Kr 1502/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 3 czerwca 2025 r., II SA/Lu 146/25 - opubl. w CBOSA). Wniesienie sprzeciwu umożliwia organowi wnikliwe zbadanie dopuszczalności wycięcia drzewa w przypadkach bardziej skomplikowanych, np. w sytuacji gdy drzewo zlokalizowane jest na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, lub na terenach objętych formami ochrony przyrody, co mogłoby się okazać niemożliwe w krótkim terminie jaki organ ma na wniesienie tegoż sprzeciwu. W ten sposób zabezpieczone jest zachowanie stanowiącej jedną z kluczowych zasad szeroko rozumianego prawa ochrony środowiska tzw. zasady ostrożności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 stycznia 2023 r., II SA/Po 627/22, opubl. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie podstawą wniesienia sprzeciwu była przesłanka wynikająca wprost z przepisów prawa materialnego, tj. z § 1 ust. 1 rozporządzenia w związku z art. 40 ust. 3 u.o.p. Przesłanka ta upoważniała Organ I instancji do wniesienia sprzeciwu z uwagi na potrzebę zapewnienia ochrony drzewa spełniającego kryterium wynikające z tych przepisów (kryterium normatywne). Jednocześnie należy zauważyć, że stan fizyczny drzewa został w protokole oględzin z 8 maja 2024 r. opisany jako bardzo dobry z niewielką ilością posuszu fizjologicznego w koronie. Wbrew zarzutom Skarżącego, Organ I instancji wnosząc sprzeciw do zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa nie naruszył ani słusznego interesu Skarżącego ani przepisów k.p.a. dotyczących postępowania wyjaśniającego. Podkreślić należy, że procedura zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa ma charakter procedury uproszczonej. Postępowanie wyjaśniające w ramach tej procedury sprowadza się do ustalenia nazwy gatunku drzewa, obwodu pnia i okoliczności uzasadniających wniesienie sprzeciwu (art. 83f ust. 14 i ust. 15 u.o.p.). Kwestie, tj. potencjalne zagrożenie stanu technicznego obiektów znajdujących się na działce czy kolizje z istniejącymi instalacjami nie są badane w ramach tego uproszczonego trybu. Weryfikacja podnoszonych przez Skarżącego argumentów wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w szerszym zakresie, aniżeli uproszczone oględziny w trybie art. 86f ust. 6 u.o.p. Nadto poprzez wniesienie sprzeciwu nie zostaje definitywnie zamknięta przed Skarżącym możliwość usunięcia drzewa z terenu jego nieruchomości. Skarżący może bowiem skorzystać ze zwykłego trybu przewidzianego w art. 83 i nast. u.o.p. występując o uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa i nie jest on wówczas zobowiązany do ponoszenia opłaty z tego tytułu. Jak stanowi bowiem art. 83f ust. 16 u.o.p. wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej, o której mowa w ust. 8, stanowi podstawę wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 83 ust. 1; do zezwolenia nie stosuje się art. 84 ust. 1 u.o.p. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.