II SA/Gl 1492/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr SKO.PS/41.5/678/2022/10337 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2022 r. nr SKO.PS/41.5/678/2022/10337 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło uchybienie przez M. D. (skarżąca) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia 5 maja 2022 r. nr [...], ustalającej opłatę na pobyt E. D. w pieczy zastępczej na okres od 1 października 2021 r. do 31 maja 2022 r. w wysokości 746 zł miesięcznie i na okres od 1 czerwca 2022 r. do 30 września 2022 w wysokości 785 zł miesięcznie. W uzasadnieniu Kolegium podało, że wskazana wyżej decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w dniu 7 czerwca 2022 r. Odwołanie od tej decyzji zostało nadane w brytyjskiej placówce pocztowej w dniu 21 czerwca 2022 r. i wpłynęło do polskiej placówki pocztowej w dniu 24 czerwca 2022 r. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie zachowała ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 129 § 2 k.p.a. termin ten upłynął z dniem 21 czerwca 2022 r. Natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu 24 czerwca 2022 r., który był dniem nadania odwołania w polskiej placówce pocztowej. Kolegium przywołało przy tym treść art. 57 § 4 i 5 k.p.a. Jednocześnie stwierdziło, że w zaskarżonej decyzji strona została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia tj.: - art. 57 § 5 pkt 2 i 3 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez brak zawarcia w treści decyzji nr [...] dokładnego pouczenia o sposobie wniesienia odwołania od decyzji, gdyż pouczenie to było ograniczone wyłącznie do terminu i trybu wniesienia środka odwoławczego pomimo, iż strona nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a organ od kilku lat ma wiedzę o tym, że skarżąca mieszka stale w [...] i nigdy wskazanego pouczenia nie zastosował; - art. 8, art. 9, art. 12 k.p.a. poprzez brak zawarcia w treści decyzji nr [...] dokładnego pouczenia o sposobie wniesienia odwołania, gdyż pouczenie to było ograniczone wyłącznie do terminu i trybu wniesienia środka odwoławczego pomimo, iż strona nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a organ od kilku lat ma wiedzę o tym, że skarżąca mieszka stale w [...]. W skardze zarzucono również naruszenie art. 134 k.p.a. poprzez jego zastosowanie. W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium. W uzasadnieniu skarżąca zaakcentowała, że została pouczona jedynie o terminie, w jakim należy złożyć odwołanie oraz o pośrednim (za pośrednictwem organu I instancji) trybie jego złożenia. Nie została natomiast pouczona o sposobie złożenia środka odwoławczego, w tym o treści art. 57 § 5 pkt 2 i oraz 3 k.p.a. Wskazała przy tym, że według orzecznictwa sądowego obowiązki informacyjne organów administracji, co do podmiotów zamieszkałych za granicą, są dalej idące. Wskazała też, że strona nie powinna ponosić ujemnych następstw pomyłki organu władzy publicznej. Uznać zatem należy, że odwołanie zostało złożone w terminie i powinno podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Badając legalność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Kolegium, stwierdzające uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej odpłatność za pobyt pełnoletniego wychowanka w pieczy zastępczej na okres od 1 października 2021 r. do 30 września 2022 r. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 134 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powołany przepis obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego, w ramach którego podejmowane są czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego odwołania, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie, zobowiązuje organ do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., a więc postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania lub o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia. Treść art. 134 k.p.a. została sformułowana w sposób jasny, kategoryczny i bezwarunkowy. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Po stwierdzeniu niedotrzymania terminu do złożenia odwołania organ odwoławczy nie może już merytorycznie rozpatrzyć odwołania, ale ma obowiązek wydania postanowienia, stwierdzającego uchybienie terminowi. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie środka odwoławczego prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności (tj. rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) W realiach rozpoznawanej sprawy nie stanowi przedmiotu sporu data doręczenia decyzji skarżącej (7 czerwca 2022 r.). Bezspornym jest także to, że odwołanie od tej decyzji zostało nadane w brytyjskiej placówce pocztowej w dniu 21 czerwca 2022 r. Nie stanowi również przedmiotu sporu, że odwołanie to wpłynęło do polskiej placówki pocztowej w dniu 24 czerwca 2022 r. Spór dotyczy natomiast oceny tych okoliczności z punktu widzenia dotrzymania przez skarżącą terminu na wniesienia odwołania, zwłaszcza w kontekście pouczenia, jakie w tym zakresie zostało zawarte w decyzji organu I instancji. Według skarżącej organ I instancji wiedząc, że od kilku lat stale zamieszkuje w L., powinien był pouczyć ją o tym, że aby zachować termin do wniesienia odwołania powinna przed jego upływem złożyć pismo elektronicznie lub uczynić to w konsulacie. Skarżąca nie została poinformowana o tym, że przesyłka wysłana przez nią w Anglii musi w terminie 14 dni od doręczenia decyzji zostać przekazana do polskiego operatora pocztowego. Nie powinna więc ponosić ujemnych następstw zaistniałej sytuacji i należy uznać, że odwołanie zostało złożone w terminie. Rozstrzygając przedstawioną powyżej kwestię sporną przypomnieć należy, że o tym kiedy termin uważa się zachowany rozstrzyga wprost art. 57 § 5 k.p.a. Aby zachować termin należy zastosować się do jednego ze sposobów postępowania opisanych przez ustawodawcę w pkt 1-6 tego przepisu. W realiach rozpoznawanej sprawy szczególną uwagę zwrócić należy na pkt 2 tego przepisu. Zgodnie z nim termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo m.in. zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Dnia 1 lutego 2020 r. Wielka Brytania przestała być członkiem Unii Europejskiej ale dopiero z końcem 2020 r. minął okres przejściowy, w którym przepisy unijne nadal miały zastosowanie do Wielkiej Brytanii. Wystąpienie Wielkiej Brytanii z UE spowodowało również konsekwencje dotyczące dochowania terminów doręczania przesyłek pocztowych. Od 1 stycznia 2021 r. nadanie przesyłki zawierającej pismo procesowe w angielskim lub szkockim urzędzie pocztowym nie jest równoznaczne z wniesieniem go do organu administracji czy sądu. Datą złożenia pisma stała się więc, w ramach drogi pocztowej, data jego wpływu do polskiej placówki pocztowej. Według skarżącej o treści powyższej regulacji powinna zostać poinformowana przez organ w ramach zawartego w decyzji pouczenia. Jednak tego stanowiska, zdaniem Sądu, podzielić nie można. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. decyzja administracyjna powinna zawierać pouczenie o tym, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Oznacza to, że pouczenie o prawie odwołania powinno zawierać wskazanie organu odwoławczego, trybu pośredniego wniesienia odwołania oraz terminu wniesienia odwołania (zob. wyrok NSA z 30 września 2020 r. sygn. II OSK 1463/20). Z przepisu tego nie sposób wywieść dalej idących obowiązków organu dotyczących treści pouczenia. Skoro zawarte w decyzji organu I instancji pouczenie spełniało powyższe wymagania i było prawidłowe, to brak podstaw do tego, aby strona mogła powoływać się na art. 112 k.p.a. Przepis ten stanowi m.in., że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Skarżąca nie zastosowała się do prawidłowego pouczenia zawartego w decyzji, gdyż odwołanie zostało wniesione po upływie terminu. Jest to sytuacja inna od tej, o której mowa w powyższym przepisie. Rzecz wyglądałaby inaczej, gdyby skarżącą pouczono, że o zachowaniu terminu na wniesienie odwołania decyduje data nadania w brytyjskim urzędzie pocztowym. Jednak takiego błędnego pouczenia skarżąca nie otrzymała. Mając na względzie przedstawione dotychczas rozważania Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa w kontrolowanym postanowieniu, które w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 259, ze zm. dalej "p.p.s.a.") dawałyby podstawy do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Kolegium i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.