II SA/Gl 1427/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. P. (P.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 6 sierpnia 2024 r. nr WINB-WOA.7722.203.2024.KZ w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.

Postanowieniem z dnia 25 marca 2024 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U 2023 r. poz. 775 ze zm.) – dalej "k.p.a." w związku z art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") nakazał inwestorowi M. P. (dalej "skarżący") wstrzymać roboty budowlane przy budowie kontenera nr [...] na dz. nr [...] w miejscowości S. wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zażalenie od powyższego postanowienia złożył skarżący pismem z dnia 20 czerwca 2024 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie nastąpiło bez jego winy. Wyjaśnił, że mieszka w domu przy ul. [...] w S. z kilkoma domownikami, w tym m.in. z mamą S. P. oraz dziadkiem J. P., który ma 77 lat. Albo w dniu 14 czerwca 2024 r. albo 17 czerwca 2024 r., mama i dziadek dali skarżącemu cztery listy, w tym decyzję PINB w Z. nr [...] z dnia 10 czerwca 2024 r. Z treści uzasadnienia tej decyzji skarżący dowiedział się dopiero po raz pierwszy, że istnieje postanowienie PINB w Z. o wstrzymaniu robót budowlanych przy budowie kontenera nr [...] usytuowanego na jego działce nr [...] przy ul. [...] w S., którego miał nie odebrać w lutym bieżącego roku. Wcześniej nigdy nie wiedział o istnieniu takiego postanowienia ani nie miał możliwości zapoznać się z jego treścią. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na tą okoliczność pytał domowników, czy były do niego jakieś awiza lub listy w skrzynce pocztowej. Dowiedział się od dziadka, że jakieś awiza były i on je wziął i chciał mu je przekazać, ale niestety gdzieś je zgubił i zapomniał o całej sprawie. W ocenie skarżącego postanowienia PINB w Z. o wstrzymaniu robót budowlanych nie odebrał ze swojej winy, tylko w wyniku pomyłki dziadka - człowieka w zaawansowanym wieku i dlatego termin na wniesienie zażalenia na postanowienie powinien zatem zostać przywrócony. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej "ŚWINB" lub "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2024 r., nr WINB-WOA.7722.203.2024.KZ, wydanym na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB z 25 marca 2024 r. W uzasadnieniu podano, że ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, znajdujących się w aktach sprawy wynika, że doręczenie postanowienia skarżącemu zostało dokonane w ramach tzw. "fikcji doręczenia", o której mowa w art. 44 § 1-4 k.p.a. Przesyłka polecona została nadana dnia 2 kwietnia 2024 r. Postanowienie zostało skierowane na adres wskazany w protokole z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 26 lutego 2024 roku, tj. ul. [...], [...] L. W związku z niemożnością doręczenia pisma operator pocztowy dokonał awizacji przesyłki, zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. Awizowana przesyłka nie została odebrana w terminie. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 tegoż artykułu, w tym przypadku nastąpiło to dnia 29 kwietnia 2024 r., a pismo pozostawia się w aktach sprawy, co zostało dokonane przez organ I instancji. W ocenie ŚWINB skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób braku winy w odbiorze postanowienia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w orzecznictwie jest podkreślane, że nieprzekazanie przez domownika, czy też współużytkownika skrzynki korespondencji adresatowi, nie może prowadzić do przywrócenia terminu. Wnioskodawca winien bowiem zapewnić sobie sposób dostarczania korespondencji w sposób pewny i stabilny. Zaniedbania domowników lub współużytkowników skrzynki pocztowej obciążają go i sprawiają, że nie można uznać, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. ŚWINB przywołał w tym na uzasadnienie swojego stanowiska wyroki: WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 775/12, WSA we Wrocławiu z dnia 10 października 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 497/17, NSA z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt I FSK 695/07. Skargę na powyższe postanowienie złożył skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które polegały na tym, że organ odwoławczy: a) nie podjął żadnych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ani zebrania wyczerpującego materiału dowodowego sprawy, w tym nie uwzględnił wniosku skarżącego o zwrócenie się do Urzędu Gminy L. o udzielenie informacji na temat adresu zameldowania oraz daty urodzenia J. P., a także adresu zameldowania S. P., które to informacje mają istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w kontekście okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu powołanych przez Skarżącego we wniosku z dnia 20 czerwca 2024 r., oraz nie przesłuchał powyższych osób w charakterze świadków, co powinno zostać przez organ II instancji zrobione, jeśli miał on wątpliwości co do okoliczności opisanych w ich pisemnych oświadczeniach przedstawionych organowi I instancji wraz z samodzielnym pismem skarżącego z lipca 2024 r., które to pisma uzupełniały wniosek o przywrócenie terminu rozpatrywany przez organ odwoławczy; b) nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy, tj. pominął okoliczności opisane w oświadczeniach J. P. i S. P., które to okoliczności uzasadniają brak winy Skarżącego w uchybieniu terminu i co za tym idzie - przywrócenie terminu; c) w konsekwencji powyższych uchybień - w zasadzie w ogóle nie dokonał ustaleń faktycznych w sprawie, a jedynie arbitralnie i błędnie stwierdził, że nie zaszły przesłanki przywrócenia terminu zgodnie z wnioskiem Skarżącego, choć w niniejszej sprawie Skarżący udowodnił, że nie miał w ogóle wiedzy o awizowaniu jakiejkolwiek skierowanej do niego przesyłki, bowiem awiza zostały zabrane przez dziadka skarżącego, tj. J. P., który awiza te zgubił i zapomniał przekazać skarżącemu informacji o tym fakcie. 2. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które polegało na tym, że organ odwoławczy, wbrew treści powyższego przepisu i wykazanej przez skarżącego niewiedzy o awizowaniu przesyłki skierowanej do niego przez organ odwoławczy, uznał, iż skarżący nie wykazał braku swojej winy w niedochowaniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych przy budowie kontenera nr [...] usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w S., ponieważ o braku winy w dopełnieniu obowiązku można mówić w sytuacji, w której dopełnienie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a tymczasem z licznych orzeczeń sądowych wynika, że nieprzekazanie adresatowi przesyłki (więc i awiz) przez dorosłego domownika może stanowić przesłankę do przywrócenia terminu. W konsekwencji wniesionych zarzutów wniósł o: 1) uchylenie zaskarżanego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu, 2) zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że nie jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). W świetle art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia zażalenia jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie zażalenia po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego, czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.), czy też z prośbą taką nie wystąpił. Jak stanowi art. 59 k.p.a.: § 1. O przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. § 2. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że z wyjaśnień skarżącego wynika bezspornie, iż nie kwestionuje on faktu doręczenia mu postanowienia organu I instancji, a jedynie fakt braku winy w jego odebraniu z uwagi na zaniechanie przez jednego z domowników przekazania mu informacji o awizie pocztowym prawidłowo pozostawionym w skrzynce pocztowej. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że nieprzekazanie przez domownika, czy też współużytkownika skrzynki korespondencji adresatowi (w tym przypadku skarżącemu), nie może prowadzić do przywrócenia terminu. Wnioskodawca winien bowiem zapewnić sobie sposób dostarczania korespondencji w sposób pewny i stabilny. Zaniedbania domowników lub współużytkowników skrzynki pocztowej obciążają go i sprawiają, że nie można uznać, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Nawet najlżejsza forma zawinienia po stronie adresata przesyłki uniemożliwia przywrócenie terminu. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwo sądów administracyjnych i w doktrynie do czego dowołał się również organ odwoławczy. Tylko bowiem ustalenie, że wnioskujący o przywrócenie terminu nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mógł uniknąć uchybienia może doprowadzić do uwzględnienia wniosku. Z uwagi na powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za chybione i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.