II SA/Gl 1376/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi B.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie.

Decyzją z dnia [...] r., podjętą z up. Prezydenta Miasta K., orzeczono o ustaleniu dla skarżącej B.B. (poprzednio M.), opłatę miesięczną z tytułu pobytu jej męża J.M. w domu pomocy społecznej. Powyższa decyzja została wysłana na adres skarżącej za pośrednictwem poczty i zwrócona organowi I instancji w dniu 16 sierpnia 2018 r. z adnotacją o nieodebraniu przesyłki do dnia 14 sierpnia 2018 r. pomimo dwukrotnego jej awizowania w dniach 30 lipca 2018 r. i ponownie w dniu 7 sierpnia 2018 r. Pismem nadanym w dniu 18 czerwca 2019 r. skarżąca powołując się na otrzymane upomnienie do zapłaty, wniosła o doręczenie jej decyzji zobowiązującej ją do pokrywania kosztów pobytu męża w domu pomocy społecznej, bowiem jej nie otrzymała. W odpowiedzi pismem z dnia 17 lipca 2019 r. organ I instancji poinformował skarżącą, że nie jest możliwe ponowne doręczenie decyzji, ponieważ została jej doręczona w dniu 14 sierpnia2018 r. w trybie art. 44 kpa (przepis ten zacytowano). Kolejnym pismem z dnia 25 lipca 2019 r. skarżąca ponowiła żądanie doręczenia jej decyzji, kwestionując zasadność obciążenia jej kosztami pobytu w domu opieki społecznej. Następnie skarżąca w dniu 31 lipca 2019 r. zapoznała się z decyzją w siedzibie organu i podała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem, od którego wnosić będzie odwołanie. Pismami z daty 1 sierpnia 2019 r. złożonymi w dniu 2 sierpnia 2019 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. We wniosku tym skarżąca podniosła, że nie otrzymała kwestionowanej decyzji, ani awiza pocztowego. Dopiero w dniu 26 lipca 2019 r. uzyskała kserokopię decyzji i mogła zapoznać się z jej treścią. Wówczas też dowiedziała się, że w aktach sprawy znajdują się dwa potwierdzenia poczty o nieodebraniu przesyłek. Stąd też złożyła reklamację na poczcie oraz skargę na listonosza i działanie poczty, których odpisy dołączyła, bowiem przesyłki z ich winy nie zostały doręczone. Jednakże zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Po zacytowaniu treści art. 58, art. 42, art. 43 i art. 44 kpa Kolegium stwierdziło bowiem, że decyzję organu I instancji doręczono stronie w dniu 13 sierpnia 2018 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 27 sierpnia 2018 r. Jako dowód Kolegium przyjęło zwrotne poświadczenie odbioru decyzji, poświadczone przez pracownika poczty. Stąd też zdaniem organu, brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zarzuciła nienależyte rozpoznanie sprawy. Jej zdaniem, zostały spełnione ustawowe przesłanki do przywrócenia terminu, gdyż z decyzją zapoznała się dopiero w dniu 31 lipca 2019 r., zaś wniosek i odwołanie wniosła w dniu 1 sierpnia 2019 r. Uchybienie terminu nastąpiło bez jej wiedzy, gdyż awizo do niej nie dotarło i złożyła reklamację na poczcie. Skarżąca podniosła też argumentację co do niezasadności decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako przedwczesnego. Nie wyjaśniono bowiem, czy skarżąca faktycznie złożyła reklamację i skargę na listonosza oraz czy reklamacja została rozpatrzona i uwzględniona. Ma to istotne znaczenie dla ustalenia, czy skarżąca uchybiła ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania oraz czy ewentualnie uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Organ, którego działanie zaskarżono, przyznał w odpowiedzi na skargę, że zaskarżone postanowienie zapadło przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, czym uchybiono wymogom z art. 7 i art. 8 kpa. Kolegium ograniczyło się jedynie do zacytowania treści przepisów i stwierdzenia, że skarżącej doręczono decyzję w dniu 13 sierpnia 2018 r. w trybie art. 44 kpa. Tymczasem skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu kwestionowała prawidłowość doręczenia jej decyzji, twierdząc, że złożyła reklamację na poczcie. Do wniosku dołączyła kopię reklamacji z dnia 1 sierpnia 2019 r. wraz z dowodem jej nadania w tym dniu w urzędzie pocztowym. W tej sytuacji Kolegium winno wstrzymać się z rozpoznaniem wniosku do czasu rozpoznania reklamacji. O ile bowiem reklamacja okazałaby się skuteczna, a mianowicie, brak byłoby dwukrotnych zawiadomień o pozostawieniu pisma wraz z możliwością jej odbioru z powodu nieobecności adresata, doręczenie decyzji organu I instancji nie byłoby skuteczne w świetle art. 43 i art. 44 kpa. Jednak zdaniem składu orzekającego, wadliwe doręczenie decyzji organu I instancji, powoduje że nie weszła ona do obrotu prawnego. Skarżąca była bowiem jedyną stroną postępowania. Decyzja zatem nie wywołałaby żadnych skutków prawnych. Oznacza to, że odwołanie od takiej decyzji jest niedopuszczalne. Obalenie domniemania doręczenia wynikającego z art. 44 § 4 kpa, ma zatem doniosłe znaczenie prawne. W sytuacji, gdy stronie nie doręczono prawidłowo decyzji i nie weszła ona do obrotu prawnego, organ administracji rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu, winien zatem w rozstrzygnięciu jednoznacznie fakty te ustalić. Odmowa przywrócenia terminu nastąpiłaby wówczas z tej przyczyny, że termin w ogóle nie został uchybiony, gdyż odwołanie nie przysługuje od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego. Ma to istotne znaczenie dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego co do okoliczności, wynikających z decyzji organu I instancji. Z tych względów stwierdzając naruszenie art. 58 kpa z powodu uchybienia wymogom z art. 7 i 8 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze. zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 cyt. ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej Kolegium winno wyjaśnić, czy reklamacja skarżącej okazała się skuteczna. Na tej podstawie możliwe będzie stwierdzenie czy doręczenie decyzji organu I instancji było prawidłowe w świetle art. 44 kpa, a zatem czy decyzja weszła do obrotu prawnego. Dopiero wówczas możliwe będzie rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu. ec