II SA/Gl 1356/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi B. P. (P.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 13 sierpnia 2024 r. nr WINB-WOA.7722.142.2024.KS/AS w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta R. (dalej PINB), postanowieniem nr [...] z dnia 4 kwietnia 2024 r., działając na podstawie art. 121 § 2 i 4 i in. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie j.t. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 – dalej u.p.e.a.), w związku z zakończonym postępowaniem administracyjnym w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego nr [...] położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w J., nałożył na B. P. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany) grzywnę w wysokości 5000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z 07 lutego 2018 r. oraz opłatę za wydanie postanowienia w wysokości 68 zł, a także wezwał zobowiązanego do uiszczenia ww. grzywny oraz opłaty w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. W uzasadnieniu podano m. in., że strona zobowiązana nie wykonała nakazów decyzji, co spowodowało konieczność wdrożenia postępowania egzekucyjnego. Wystawiono upomnienie a następnie tytuł wykonawczy. Organ zastosował w pierwszej kolejności grzywnę w celu przymuszenia, jako środek mniej uciążliwy dla zobowiązanego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła strona zobowiązana, zaskarżając je w całości. Podała m. in., że nie zgadza się z postanowieniem. Nie ma możliwości wykonania obowiązków, bowiem nie jest użytkownikiem budynku ani jego posiadaczem. Budynek został wydany nabywcy po zawarciu umowy przedwstępnej w stanie ustalonym decyzją i od tego momentu obowiązki i zakazy powinny dotyczyć osoby, która ma faktyczną władzę nad rzeczą i może nią rozporządzać. Nadto nałożone obowiązki są bezprzedmiotowe. W istocie dotyczą doprowadzenia budynku do stanu pozwalającego użytkować go zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego, tj. przede wszystkim bezpiecznie. Wskazuje na to skorelowanie orzeczonego obowiązku z zakazem użytkowania budynku do czasu usunięcia nieprawidłowości. Skoro obecnie budynek nie jest zamieszkały ani użytkowany, to niewątpliwie nie zachodzi konieczność przymuszenia do wykonania prac, których zakres i istota wskazują, że mają służyć jego użytkownikowi. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (WINB) postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2024 r., znak WINB-WOA.7722.142.2024.KS/AS, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, 141 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podano m. in., że strona zobowiązana nie wykonała nakazu decyzji. Od dnia jej wydania w 2016 r. minęło już niemal 8 lat. Strona miała wystarczająco dużo czasu, by wykonać przedmiotowy obowiązek. Wobec tego organ zasadnie nałożył grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek umowy sprzedaży ww. budynku. Zobowiązany podczas przesłuchania w dniu 25 października 2023 roku oświadczył, że nie została zawarta końcowa umowa sprzedaży przedmiotowej działki, w związku z powyższym nadal jest właścicielem. Ponadto, zgodnie z wpisem w dziale II księgi wieczystej skarżący jest wpisany jako właściciel nieruchomości. Zatem zmiana adresata postanowienia na użytkownika budynku byłaby bezzasadna oraz niezgodna z przepisami. Skargę na powyższe postanowienie złożyła przez pełnomocnika strona. Zarzucono naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. Wskazano m. in., że nie ma możliwości wykonania obowiązków, bowiem skarżący nie jest użytkownikiem budynku ani jego posiadaczem. Budynek został wydany nabywcy po zawarciu umowy przedwstępnej sprzedaży w stanie ustalonym decyzją i od tego momentu obowiązki i zakazy powinny dotyczyć osoby, która ma faktyczną władzę nad rzeczą i może nią rozporządzać. Nadto nałożone obowiązki są bezprzedmiotowe. W istocie dotyczą doprowadzenia budynku do stanu pozwalającego użytkować go zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego, tj. przede wszystkim bezpiecznie. Wskazuje na to skorelowanie orzeczonego obowiązku z zakazem użytkowania budynku do czasu usunięcia nieprawidłowości. Skoro obecnie budynek nie jest zamieszkały ani użytkowany, to niewątpliwie nie zachodzi konieczność przymuszenia do wykonania prac, których zakres i istota wskazują, że mają służyć jego użytkownikowi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Na początku należy wyraźnie zaznaczyć, że sprawa znajduje się obecnie na etapie egzekucji administracyjnej, zatem sama zasadność wydania decyzji, będącej podstawą postępowania egzekucyjnego, nie może być podważana, gdyż do tego przewidziany był odrębny tryb. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Środki prawne przysługujące osobie zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą służyć podważaniu decyzji będącej podstawą egzekucji. Decyzja taka powinna być podważana w innym trybie prawem przewidzianym, czy to zwyczajnym, czy to nadzwyczajnym (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego [do 2003 r.] w Katowicach z dnia 7 kwietnia 1998 r., I SA/Ka 1434/96, LEX nr 60849). W świetle art. 119 § 1 w zw. z art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. W niniejszej sprawie WINB nie uchybił przepisom. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło bowiem dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, w tym rzutujących na wysokość grzywny. Ocena ta nie nosi cech dowolności. Pomimo upływu wielu lat obowiązek nie został wykonany dobrowolnie. Nie ma znaczenia, czy skarżący mieszkał w ww. budynku, czy nie i w jakich okresach; decyzja powinna była być wykonana. Należało zatem podjąć odpowiednie kroki, by doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Organy ustaliły w zapisach Księgi Wieczystej, że skarżący był właścicielem ww. nieruchomości, zatem prawidłowo oznaczono adresata. Co więcej, z treści KW wynika, że skarżący właścicielem jest nadal w toku postępowania sądowego. Nie ma znaczenia wcześniejsze zawarcie przez niego przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości, skoro do zbycia nie doszło. Właściciel ma obowiązki dotyczące należytego utrzymania obiektów budowlanych, nawet jeśli posiadaczami są inne osoby. Należy zwrócić uwagę, że w świetle art. 125 §1 u.p.e.a. "W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu." Zatem jeśli skarżący wykona obowiązek, będzie możliwość skorzystania z ww. ulgi. Art. 125 § 1 u.p.e.a. wyraża normę prawną o charakterze bezwzględnie obowiązującym. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.