II SA/Gl 1324/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2026 r. sprawy ze skargi E.C. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 2 września 2025 r. nr WINB-WOA.7721.183.2025.AJ w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. z dnia 15 maja 2025r. nr [...], 2) zasądza na rzecz skarżącej od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z 15 maja 2025 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 61 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.) nakazał E. C. (dalej jako strona lub skarżąca) - będącej właścicielką budynku gospodarczego położonego na posesji przy ul. [...] w C. (oznaczonego nr. ewid. [...]), robót budowlanych zabezpieczających polegających na: (1) rozbiórce do poziomu stropu całego przęsła ściany zachodniej wychylonego w kierunku sąsiedniej działki położonej przy ul. [...] przemurowaniu tego fragmentu ściany nową cegłą; (2) wypełnieniu zaprawą wszystkich ubytków, prześwitów i pęknięć w spoinach w pozostałej części ściany zachodniej, usunięciu luźnych elementów murowych i fragmentów odspajających się lic cegieł tej ściany z dokonaniem niezbędnych uzupełnień, w szczególności w części cokołowej; (3) rozbiórce kominów z zabezpieczeniem otworów po nich lub ich przemurowaniem z nowych cegieł; (4) usunięciu z ogniomuru, pokrycia z papy z luźno ułożonymi na niej bloczkami betonowymi oraz usunięciu luźnych elementów murowych, uzupełnieniu ubytków spoin i dokonaniu koniecznych przemurowań ogniomuru; (5) rozbiórce pokrycia dachowego i więźby dachowej w części budynku z otwartym strychem, wykonaniu nowej więźby dachowej z pominięciem okapu oraz słupów podpierających go przed budynkiem, wykonaniu pokrycia dachowego na pełnym deskowaniu z papy termozgrzewalnej lub alternatywnie blachy trapezowej; (6) usunięciu luźnych fragmentów pokrycia dachowego w pozostałych częściach budynku, a następnie wykonaniu niezbędnych uzupełnień lub nowego pokrycia; (7) wykonaniu nowych obróbek blacharskich na całej powierzchni dachu i na całym ogniomurze oraz nowych rynien i rur spustowych; (8) uzupełnieniu szyb w stolarce okiennej w miejscach uszkodzeń i poluzowań lub jej zabezpieczeniu deskami/płytą do czasu wymiany uszkodzonej stolarki na nową. Równocześnie wskazano, że powyższe roboty budowlane należy wykonać w terminie do 31 sierpnia 2025 r., zgodnie z pkt. 6.1 uzupełnienia do ekspertyzy technicznej z lipca 2024 r., sporządzonej przez uprawnionych biegłych w kwietniu 2025 r., pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności, zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu tego aktu powołano się na ustalenia dokonane w toku kontroli przeprowadzonej 30 marca 2023 r., w wyniku której stwierdzono, że ogólny stan przedmiotowego budynku jest dostateczny, za wyjątkiem ściany zachodniej usytuowanej przy granicy, która w środkowym odcinku, w części pod dachem, posiada ubytki materiału konstrukcyjnego i wykazuje odchylenie od pionu. Równocześnie wskazano, że 27 lipca 2023 r. strona dokonała zgłoszenia robót budowlanych polegających na wzmocnieniu ścian przedmiotowego obiektu, jednak 2 sierpnia 2023 r. ów wniosek wycofała. W tym stanie rzeczy, 26 kwietnia 2024 r. przeprowadzono kolejną kontrolę, która potwierdziła zły stan techniczny wspomnianej ściany granicznej zachodniej, a w szczególności ubytek cegieł w górnej części pod dachem istniejący na odcinku 2 m, znaczne odchylenie ściany od pionu, liczne pęknięcia przebiegające po spoinach, a w części cokołowej miejscowe ubytki materiału konstrukcyjnego. Ubytki konstrukcyjne stwierdzono również w zakresie kominów w granicy, które w pozostałej części wykazują poluzowania wraz z ubytkami zaprawy murarskiej. Ustalono również, że pokrycie dachu wykonane z papy jest w złym stanie technicznym z licznymi spękaniami, słupy podpierające dach od strony wschodniej objęte są postępującą degradacją biologiczną (zmurszałe), elementy odwodnienia budynku posiadają liczne ogniska rdzy oraz miejscowe podziurawienie, a w części budynku od strony północnej odpływ wody z rynny zablokowany jest porastającą ją roślinnością. W związku z powyższym, powzięto wątpliwości co do stanu technicznego budynku oraz co do możliwości bezpiecznego korzystania z tego obiektu, a ponieważ strona nie posiadała sporządzonych przez osoby uprawnione protokołów z kontroli okresowej, wymaganych z mocy art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, postanowieniem z 6 maja 2024 r., nr [...] nałożono na nią w trybie art. 81c ust. 2 tej ustawy, obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, określając jej wymagany zakres. Skarżąca przedstawiła wymaganą ekspertyzę w sierpniu 2024 r., jednak jej zakres obejmował wyłącznie część środkową obiektu, w związku z czym jednego z autorów wskazanej opinii wezwano do jej uzupełnienia, a ten przedstawił owo uzupełnienie 5 maja 2025 r. Zarówno w treści samej ekspertyzy, jak i w jej uzupełnieniu stan techniczny spornego budynku określono jako zły oraz wskazano szereg niezbędnych naprawczych robót budowlanych mających na celu doprowadzenie go do właściwego stanu technicznego, a zarazem podkreślono, że owe roboty wymagają wykonania w trybie natychmiastowym, celem zapewnienia bezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzi. Mając na względzie powyższe organ pierwszej instancji podniósł, że okoliczności sprawy uzasadniały wydanie rozstrzygnięcia nakazującego stronie wykonanie określonych w uzupełnionej ekspertyzie robót na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy - Prawo budowlane. Zgodnie bowiem z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Niezadowolona z powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach domagając się zmiany tego aktu, poprzez rozstrzygnięcie o: całkowitej rozbiórce wiaty (budynek parterowy w części środkowej z otwartą częścią strychową o długości 5,50 m) oraz części budynku od końca wiaty w kierunku południowym o długości 8 m; zachowaniu pozostałej części budynku o długości 9,30 m przylegającego stroną południową bezpośrednio do budynku mieszkalnego oraz całości budynku gospodarczego od strony północnej i wykonaniu w odniesieniu do tej części robót budowlanych zabezpieczających. Wniosła przy tym o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę z wyznaczeniem terminu jej wykonania nie krótszego niż 3 miesiące i przedłużenie terminu wykonania robót zabezpieczających z 31 sierpnia 2024 r. o co najmniej 6 miesięcy. Strona umotywowała powyższe żądanie brakiem dostępności firmy budowlanej, która mogłaby podjąć się wykonania robót w bardzo krótkim terminie, który jej wyznaczono oraz faktem, że aktualna cena rynkowa prac określonych w wydanej decyzji, a dotyczących wiaty i wspomnianej wyżej części ściany o łącznej długości 13,50 m, przewyższa koszty ich rozbiórki. Skarżąca podkreśliła, że uzupełnienie ekspertyzy otrzymała dopiero wraz z kwestionowaną decyzją i dlatego nie mogła rozpocząć prac budowlanych wcześniej, wywiodła, że estetyka jej podwórka oraz składowany na nim gruz nie wpływa na stan techniczny spornego budynku, ogrodzenie od strony zachodniej nie jest jej własnością, a odpływ wody z budynku nie jest zablokowany roślinnością zwłaszcza, że w czerwcu 2024 r. ów obiekt został podłączony do kanalizacji, z kolei wody z ubytków w rynnach używa do podlewania roślin. Decyzją z 2 września 2025 r. nr WINB-WOA.7721.183.2025.AJ Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (w pkt. 1) uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w zakresie terminu wykonania obowiązku i w tych ramach wyznaczył nowy termin realizacji zobowiązania do 30 października 2025 r. oraz (w pkt. 2) utrzymał wspomnianą decyzję w mocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wpierw zaprezentował dotychczasowy przebieg postępowania dodając, że w toku procedury odwoławczej, 8 lipca 2025 r. S. F. (dalej jako uczestniczka postępowania) będąca właścicielką nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], sąsiadującej z posesją skarżącej, złożyła pismo, w którym zakwestionowała zasadność wyrażonego w odwołaniu żądania o przedłużenie terminu do wykonania spornych robót podkreślając, że strona od lat posiada wiedzę o złym stanie należącego do niej budynku gospodarczego, a mimo to dopuściła się wieloletnich zaniedbań nie podejmując żadnych działań zabezpieczających oraz nie zapewniając dostępu do tego obiektu osobom sporządzającym ekspertyzę techniczną. Z kolei skarżąca, pismem z 10 lipca 2025 r. zaprzeczała jakoby miała kiedykolwiek utrudniać prowadzenie oględzin przedmiotowego budynku, natomiast w piśmie z 15 lipca 2025 r. poinformowała o tym, że 9 czerwca 2025 r. złożyła do Urzędu Miasta w C. wniosek o wydanie pozwolenia na rozbiórkę tego obiektu, a wezwaniem z 16 czerwca 2025 r. zwrócono się doń o przedłożenie projektu rozbiórki, 27 czerwca 2025 r. podczas składania projektu odmówiono jego przyjęcia z uwagi na postępowanie toczące się przed Śląskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Katowicach, po czym 11 lipca 2025 r. poinformowano ją, że wniosek o rozbiórkę został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie złożonych dokumentów w wyznaczonym terminie. Mając na względzie zaprezentowany wyżej stan rzeczy organ odwoławczy podniósł, że okoliczności sprawy uzasadniały wydanie decyzji w trybie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i wiążą się z jego użytkowaniem, przy czym w świetle stanowiska prezentowanego w orzecznictwie sądowym, nieprawidłowością taką jest stan będący efektem niewłaściwego użytkowania budynku, zużycia pewnych jego elementów, pogorszenia substancji, braku remontów bądź niedostatecznej dbałości o stan techniczny. Rodzaj nałożonych w trybie powyższej normy obowiązków zależy od skali oraz formy istniejących nieprawidłowości i zmierza do przywrócenia obiektowi należytego stanu technicznego. Powyższy przepis ma charakter związany, co oznacza, że niezależnie od przyczyny powstania nieprawidłowości, w sytuacji ich stwierdzenia, organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do wydania decyzji nakazującej ich usunięcie. W tym kontekście organ drugiej instancji zaznaczył, że sporządzona w sprawie ekspertyza techniczna z lipca 2024 r. uzupełniona w kwietniu 2025 r. potwierdziła zły stan techniczny spornego budynku i istnienie uzasadnionych wątpliwości co do dalszej możliwości jego bezpiecznego użytkowania. W ekspertyzie wskazano szereg uszkodzeń konstrukcyjnych, w tym pęknięcia ścian i ubytki materiału konstrukcyjnego, a także deformacje świadczące o postępującej degradacji obiektu. Ocena stanu technicznego została przeprowadzona w sposób wystarczający do wydania decyzji, objęła cały budynek (w ekspertyzie określono, że brak możliwości wejścia do jego wewnątrz nie uniemożliwił oceny jego stanu), sformułowane tam wnioski są kompletne i w sposób jednoznaczny uzasadniają konieczność podjęcia działań zabezpieczających, niezależnie od dalszych planów skarżącej związanych z ewentualną rozbiórką obiektu. W tym zakresie wyjaśniono, że postępowanie z wniosku o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę spornego budynku jest procedurą odrębną względem postępowania prowadzonego w trybie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, a w rezultacie złożenie przez stronę takiego wniosku do organu administracji architektoniczno-budowlanej, w tym także przedłożenie projektu owej rozbiórki pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy i nie może uzasadniać uchylenia decyzji nakazującej wykonanie robót zabezpieczających. Niezadowolona z powyższej decyzji strona reprezentowana przez radcę prawnego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się uchylenia w całości tego aktu oraz poprzedzającej go decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym opłaty od skargi, opłaty od pełnomocnictwa oraz kosztów reprezentacji realizowanej przez pełnomocnika według norm przepisanych. Zażądała również przeprowadzenia dowodu z następujących dokumentów: (a) wyciągu z kosztorysu robót opisanych w decyzji organu pierwszej instancji, na potwierdzenie rozmiaru kosztów wykonania tych prac; (b) aneksu do operatu szacunkowego sporządzonego przez biegłego rzeczoznawcę 12 marca 2014 r., na potwierdzenie wartości spornego budynku gospodarczego według jego stanu na ten rok; (c) wniosku o pozwolenie na rozbiórkę z wyciągiem z projektu budowlanego rozbiórki, na potwierdzenie, że skarżąca podjęła działania ukierunkowane na przeprowadzenie częściowej rozbiórki spornego budynku prowadzącej do wyeliminowania zagrożeń związanych z jego stanem technicznym. Strona podniosła zarzuty naruszenia norm prawa procesowego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a mianowicie: art. 138 § 2 w związku z art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 9, art. 10 ust. 1 oraz w związku z art. 81c ust. 2 i ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, poprzez brak dostrzeżenia faktu naruszenia przez organ pierwszej instancji zasady praworządności, nakazu prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa, nienależytego i niedostatecznie wyczerpującego informowania strony o okolicznościach mających wpływ na je prawa i obowiązki oraz braku zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu, co przejawiało się w prowadzeniu nieznanej przepisom wspomnianego Kodeksu ani też ustawy - Prawo budowlane procedury uzupełnienia ekspertyzy technicznej przedłożonej uprzednio w ramach realizacji nakazu w trybie art. 81c ust. 2 tej ustawy. W tych ramach podkreśliła, że po kilku miesiącach od przedłożenia przez nią ekspertyzy, organ pierwszej instancji ustalał zmiany, uzupełnienia oraz dokonywał wyjaśnienia wątpliwości bezpośrednio z autorem owego dokumentu, po czym ów autor bez konsultacji z nią przedstawił organowi uzupełnienie nie informując jej o tym fakcie ani nie umożliwiając jej zapoznania się z treścią owego uzupełnienia (otrzymała je dopiero wraz z decyzją pierwszoinstancyjną); art. 107 § 1 i 2, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wraz ze stanowiącym załącznik do tego aktu uzupełnieniem ekspertyzy technicznej, który w świetle przepisów powołanego Kodeksu oraz ustawy - Prawo budowlane nie może być elementem decyzji administracyjnej; art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez wszechstronnego przeanalizowania materiału dowodowego oraz bez bliższego odniesienia się do zgromadzonych dowodów i do stanowiska wyrażonego w odwołaniu i innych złożonych przez nią pismach; art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 8 i art. 10 § 1, polegające na przyjęciu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala ocenić jednolity charakter spornego budynku i jego stan techniczny oraz istnienie podstaw do zastosowania art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane przy równoczesnym braku istnienia podstaw do zastosowania art. 67 ust. 1 tej ustawy. Nadto skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy - Prawo budowlane, poprzez jego zastosowanie oraz art. 67 ust. 1 powołanej regulacji, poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi strona zakwestionowała prawidłowość trybu, w jakim dokonano uzupełnienia sporządzonej w sprawie ekspertyzy, poszerzającego zakres robót koniecznych do wykonania, sporządzonego przez wykonawcę w wyniku ustaleń dokonanych bezpośrednio z organem pierwszej instancji bez umożliwienia jej udziału w postępowaniu, w tym nawet zapoznania się z treścią uzupełnionej ekspertyzy przed wydaniem decyzji. Skarżąca poddała również krytyce zasadność wykonania określonych w ekspertyzie prac, które mogą jej zdaniem doprowadzić do zawalenia się budynku. Zwróciła także uwagę na brak konsekwencji organu odwoławczego, który z jednej strony wskazywał, że chodzi o wykonanie robót budowlanych zabezpieczających (a te podlegają regulacji art. 69 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane), zaś z drugiej - o wykonanie robót służących usunięciu nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 powołanej ustawy. Nadto zarzuciła brak dokonania przez wypowiadające się w sprawie organy analizy pod kątem przesłanki określonej w art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, a w szczególności zaniechanie oceny, czy sporny obiekt nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, co miało kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia albowiem w przypadku odpowiedzi negatywnej na tak postawione pytanie, uzasadnione byłoby uwzględnienie jej żądania i wydanie na podstawie tej normy nakazu częściowej rozbiórki spornego budynku. Zdaniem strony nie dokonano również jakiejkolwiek analizy, czy wydanie takiego nakazu rozbiórki umożliwia relacja w jakiej sporny budynek pozostaje z sąsiednimi obiektami. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że o braku możliwości przeprowadzenia prac remontowych wymienionych w zaskarżonym akcie przesądza już sam ich koszt, wynoszący zgodnie ze sporządzonym na jej zlecenie kosztorysem 411.550,93 zł, co jest kwotą niewspółmiernie wysoką, wielokrotnie przewyższającą wartość spornego budynku określoną w aneksie do operatu szacunkowego z 2014 r. na kwotę 10.350 zł. Oba powołane dokumenty strona złożyła wraz ze skargą jako załączniki. W odpowiedzi na skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w swojej decyzji stwierdzając, że zarzuty podnoszone przez stronę są bezzasadne. Pismem z 30 października 2025 r. uczestniczka postępowania reprezentowana przez adwokata wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci kopii postanowienia Prezydenta Miasta C. z 22 października 2025 r., nr [...], mocą którego ów organ zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne z wniosku skarżącej w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę części spornego budynku gospodarczego do czasu wykonania nakazu nałożonego na nią mocą zaskarżonej decyzji. Następnie, pismem z 26 listopada 2025 r. uczestniczka postępowania wniosła o oddalenie skargi w całości, zasądzenie na jej rzecz od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci kopii pisma Prezydenta Miasta C. z 12 listopada 2025 r. adresowanego do Wojewody Śląskiego w Katowicach, na potwierdzenie faktu realnego zagrożenia wynikającego ze złego stanu technicznego przedmiotowego obiektu oraz zasadności wykonania prac objętych zaskarżoną decyzją. W jej ocenie, wydana w sprawie decyzja jest prawidłowa, uzupełnienie ekspertyzy technicznej zostało dokonane zgodnie z dyspozycją art. 81c ust. 2 i ust. 4 ustawy - Prawo budowlane i zmierzało jedynie do jej doprecyzowania a nie do zastąpienia ekspertyzy nowym środkiem dowodowym. Zdaniem wyżej wymienionej, stronie umożliwiono także zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym czyniąc zadość art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a orzekające w sprawie organy nie miały obowiązku analizy okoliczności sprawy pod kątem zasadności wydania nakazu rozbiórki w trybie art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, skoro w ekspertyzie wyrażone zostało stanowisko o konieczności wykonania robót na zasadzie art. 66 ust. 1 tej ustawy. Sygnalizowany przez skarżącą wysokich koszt wykonania owych prac nie może przy tym zwalniać jej z obowiązku ich wykonania zwłaszcza, że jest to konieczne celem usunięcia nieprawidłowości mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że zarówno zaskarżony akt jak i poprzedzająca go decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo materialne oraz przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego należało je wyeliminować z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie decyzja nakazująca stronie wykonanie w należącym do niej budynku gospodarczym, robót budowlanych zmierzających do usunięcia stwierdzonych w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego tego obiektu. Dokonując kontroli legalności przedmiotowego aktu w pierwszej kolejności przyjdzie wyjaśnić, że stosownie do treści art. 61 ustawy - Prawo budowlane, obowiązkiem właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego jest utrzymywanie i użytkowanie obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy, a także zapewnienie, przy dochowaniu należytej staranności, bezpiecznego użytkowania obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury (...), w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Weryfikacja realizacji powyższego obowiązku należy do zadań organów nadzoru budowlanego, które z mocy art. 81 ustawy - Prawo budowlane zobligowane są do dbałości o przestrzeganie przepisów tej ustawy, jak też wywiązywania się przez właściciela ze spoczywających na nim obowiązków. Wspomniane organy wyposażone są w instrumenty władczego oddziaływania na podmioty kontrolowane i w tych ramach mogą wszczynać stosowne postępowania z urzędu, a nawet na wniosek strony. Wymaga przy tym podkreślenia, że w sprawie wszczętej z urzędu, wywołanej deliktem z zakresu materialnego prawa administracyjnego, dotyczącej nałożenia na podmiot obowiązku, przedmiot sprawy nie jest ustalany ostatecznie w chwili wszczęcia postępowania. Zakres rozstrzygnięcia zależy bowiem od poczynionych w trakcie postępowania ustaleń odnoszących się do popełnionego przez podmiot naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1098/17, publ. Lex nr 2441204). Dopiero wnikliwa analiza takich ustaleń daje bowiem podstawy do wyboru jednego z odpowiednich środków prawnych przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa. W rozpoznanej sprawie, w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych 26 kwietnia 2024 r. organ pierwszej instancji stwierdził zły stan techniczny ściany granicznej spornego budynku, w tym ubytek cegieł, znaczne odchylenie od pionu, liczne pęknięcia przebiegające po spoinach, a w części cokołowej miejscowe ubytki materiału konstrukcyjnego. Ustalono także poluzowania wraz z ubytkami zaprawy murarskiej w kominach, liczne spękania pokrycia dachu, degradację biologiczną (zmurszenia) słupów podpierających dach od strony wschodniej, ogniska rdzy i miejscowe podziurawienie elementów odwodnienia budynku. W następstwie owych czynności organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie w sprawie stanu technicznego obiektu, po czym wezwał stronę do przedstawienia ekspertyzy technicznej, która wraz z jej późniejszym uzupełnieniem potwierdzała jednoznacznie istnienie w tym budynku nieprawidłowości mogących skutkować zagrożeniem dla bezpieczeństwa, zdrowia i życia ludzi. W takiej sytuacji ustawa - Prawo budowlane przewiduje możliwość zastosowania instytucji uregulowanych w art. 66 lub w art. 67 tego aktu. Stosownie do treści pierwszej z powołanych norm, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Natomiast po myśli art. 67 wskazanej ustawy, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Różnica pomiędzy powyższymi środkami prawnymi sprowadza się zasadniczo do tego, że pierwszy z nich ma zastosowanie do obiektów użytkowanych, z kolei drugi stosuje się do obiektów nieużytkowanych, które nie są wykorzystywane i - co warte podkreślenia - nie nadają się do przeprowadzenia robót mających na celu usunięcie istniejących nieprawidłowości. W rozpoznanej sprawie organy nadzoru budowlanego zastosowały pierwszy z opisanych wyżej trybów nakładając na skarżącą nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Sporządzona w sprawie ekspertyza oraz jej uzupełnienie z kwietnia 2025 r. potwierdzają niedostateczny lub awaryjny stan części elementów konstrukcyjnych spornego budynku i dają dostateczne podstawy do przyjęcia, że zachodzą w jego przypadku przesłanki do wydania owego nakazu wskazane w pkt 1 i 3 przedmiotowej normy (zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska a także nieodpowiedni stan techniczny) określając zakres niezbędnych robót zmierzających do usunięcia tych nieprawidłowości. Za chybione należy przy tym uznać zarzuty skargi dotyczące uzupełnienia ekspertyzy. Z brzmienia art. 81c ust. 4 ustawy - Prawo budowlane wynika, że w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem organ nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. Treść niniejszej normy w żadnym razie nie wyklucza zatem zwrócenia się przez organ nadzoru budowlanego o uzupełnienie ekspertyzy bezpośrednio do osoby uprawnionej, która ją sporządziła. Nie jest również trafny wywód o tym, jakoby wspomniane uzupełnienie ekspertyzy stanowiło nieznany obowiązującym przepisom element decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Fakt, że owo uzupełnienie zostało doręczone stronie dopiero wraz z tą decyzją koliduje wprawdzie z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (o czym mowa niżej), jednak nie powoduje, że stanowiło ono integralną część powyższej decyzji, gdyż w żaden sposób nie kształtowało praw ani obowiązków strony, a było jedynie dowodem, który legł u podstaw wydanego rozstrzygnięcia i został stronie w ten sposób przedstawiony do zapoznania się. Wszystkie opisane wyżej okoliczności zasadniczo upoważniały organ pierwszej instancji do wydania nakazu na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, tym bardziej, że decyzja tego rodzaju, jak trafnie zwrócono uwagę, rzeczywiście ma charakter związany. Uwzględniwszy jednak warunki niniejszej sprawy przyjdzie podnieść, że przed wydaniem rozstrzygnięcia ów organ powinien był wpierw rozważyć, który z przewidzianych w ustawie - Prawo budowlane środków prawnych zastosować, a w szczególności, czy bardziej adekwatne nie byłoby wdrożenie alternatywnego rozwiązania określonego w art. 67 powołanego aktu, i w tych ramach dokonać oceny pod kątem istnienia przesłanek określonych w tym ostatnim unormowaniu. Kwestia ta ma w sprawie kluczowe znaczenie, gdyż skarżąca powołując się na bardzo znaczne koszty i związaną z tym niecelowość wykonania prac wskazanych w ekspertyzie oświadczyła wyraźnie, że nie zamierza ich wykonać, a w zamian za to deklarowała chęć, po pierwsze - częściowej rozbiórki spornego obiektu mającej doprowadzić do osiągnięcia celu polegającego na usunięciu zagrożeń jakie ów budynek powoduje oraz po drugie - równoczesnego wykonania ewentualnych robót zabezpieczających w pozostałej części tego obiektu. Innymi słowy domagała się w istocie zastosowania wobec najbardziej zdegradowanej części rzeczonego budynku instytucji określonej w art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, wspomniany art. 67 ustawy - Prawo budowlane znajduje zastosowanie również do sytuacji, kiedy właściciel znajdującego się w nieodpowiednim stanie technicznym obiektu nie ma zamiaru doprowadzać tego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Użyty w tej normie zwrot "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia" dotyczy bowiem nie tylko obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia, ale także braku zamiaru właściciela doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (por. wyroki NSA: z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 515/08, publ. LEX nr 558403; z 21 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 864/19, publ. LEX nr 3034377 oraz z 25 sierpnia 2020 r., sygn. II OSK 669/20, publ. LEX nr 3157747, a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 marca 2020 r., sygn. II SA/Po 799/19, publ. LEX nr 2979682). Chybione są zatem wywody organów obydwu instancji oraz uczestniczki postępowania o tym, że bez względu na wolę właściciela obiektu, jeżeli organ uzna, że istnieje techniczna możliwość odbudowy obiektu, to w każdym przypadku zobowiązany jest wydać decyzję w trybie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, nakazującą przeprowadzenie robót budowlanych niezbędnych do doprowadzenia obiektu do właściwego stanu technicznego, a nakaz rozbiórki zależny jest tylko od braku technicznych możliwości odbudowy obiektu. Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, dla którego podstawą jest art. 67 ust. 1 powołanej ustawy stanowić może bowiem następstwo dwojakiego rodzaju przyczyn. Do pierwszej grupy należą kwestie łączące się ze stanem technicznym obiektu, co wyraża się w sformułowaniu ustawowym, że "nie nadaje się on do remontu, odbudowy lub wykończenia". W ramach drugiej grupy przyczyn, niezbędnym pozostaje ustalenie intencji właściciela odnośnie podjęcia i wykonania prac remontowych, wykończeniowych bądź odbudowy (por. wyroki NSA: z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 782/16, LEX nr 2426728 oraz z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 669/20, publ. Lex nr 3157747). W orzecznictwie pojawił się pogląd odmienny, zgodnie z którym nie można uzależniać wydania decyzji w trybie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane od wcześniejszego pozyskania zgody czy też zapewnienia właściciela o zamiarze wykonania robót mających na celu doprowadzenie obiektu do odpowiedniego stanu technicznego gdy ten nie ma zamiaru wykonywać remontu budynku, a nawet wyraźnie wskazuje, że chce rozbiórki obiektu (zob. wyrok NSA z 9 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1095/23 - dostępny w CBOSA). Orzeczenie to wydane zostało jednak w odmiennym stanie faktycznym, gdzie pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości brak było konsensusu co do tego, czy zastosować powyższy przepis czy też nakaz rozbiórki w trybie art. 67 ust. 1 cytowanej ustawy. Inaczej rzecz ma się w sprawie niniejszej, gdzie strona będąca jedyną właścicielką nieruchomości określiła wyraźnie, że woli częściową rozbiórkę, zaś w takich warunkach stanowcze i bezrefleksyjne domaganie się od niej wykonania spornych robót remontowych byłoby niecelowe skoro ich wartość wielokrotnie przekracza koszt budynku, a zarazem brak jest okoliczności mogących wskazywać, by ów obiekt przedstawiał szczególną wartość np. kulturalną, artystyczną, historyczną czy gospodarczą, która przemawiałaby w sposób racjonalny za tym, by dążyć do zachowania jego substancji bez względu na wiążące się z tym ciężary ekonomiczne. Sporny obiekt bezspornie nie jest użytkowany (potwierdza to jednoznacznie ekspertyza), a strona jasno wyraziła brak woli podjęcia prac w celu doprowadzenia go do odpowiedniego stanu. W tych zaś okolicznościach, sama tylko techniczna możliwość wykonania remontu obiektu budowlanego przy bierności jego właścicielki nie jest wystarczająca do wydania nakazu na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Niezbędne jest tu bowiem uzyskanie przez organ nadzoru budowlanego wiarygodnego zapewnienia właściciela o możliwości wykonania robót mających na celu doprowadzenie obiektu do należytego stanu technicznego. Nakazanie wykonania robót budowlanych zmierzających do przywrócenia budynku do stanu zgodnego z prawem budowlanym, podobnie jak nakazanie rozbiórki takiego budynku stanowi ingerencję władzy publicznej w uprawnienia właścicielskie. Rozstrzygniecie, czy w sprawie należy zastosować art. 66 czy też art. 67 cytowanej ustawy musi być więc poprzedzone ustaleniem zamiaru właściciela (patrz wyrok WSA w Kielcach z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 721/19 publ. Lex nr 2751634). Organ pierwszej instancji zignorował to zagadnienie w ogóle nie biorąc pod uwagę stanowiska strony względem wykonania robót wyszczególnionych w uzupełnieniu do wykonanej ekspertyzy. Skarżąca oświadczyła wprawdzie o braku zamiaru ich wykonania dopiero w odwołaniu od decyzji tego organu, jednak stanowiło to następstwo faktu, że wspomniane uzupełnienie doręczono jej dopiero wraz z przedmiotową decyzją, w związku z czym przed jej wydaniem nie miała możliwości odniesienia się do ostatecznego, niewątpliwie szerokiego zakresu prac, jaki został tam wyznaczony. Taki stan rzeczy, jak zasadnie zauważono w skardze, stanowi naruszenie art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który obliguje organy administracji publicznej do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji - umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Także organ odwoławczy nie uwzględnił twierdzeń strony utrzymując w mocy rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane bez jakiejkolwiek analizy okoliczności sprawy pod kątem możliwości zastosowania alternatywnej instytucji określonej w art. 67 ust. 1 wskazanej ustawy. Zdaniem Sądu powyższy brak stanowi naruszenie zarówno tej normy materialnoprawnej, jak i procesowej zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a owo naruszenie niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Dlatego ponownie rozpoznając sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. raz jeszcze rozpatrzy całokształt zgromadzonego materiału dowodowego uwzględniając dodatkowo oświadczenia strony o braku zamiaru wykonania robót zgodnych ze sporządzoną w sprawie ekspertyzą oraz stosując się do wskazań sformułowanych w niniejszym wyroku wypowie się co do możliwości wydania decyzji, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. W tych ramach konieczne będzie rozważenie, po pierwsze - czy ewentualna częściowa rozbiórka spornego obiektu (w sposób proponowany przez stronę bądź też w jeszcze innym zakresie) doprowadzi do celu polegającego na usunięciu zagrożenia, jaki może on powodować oraz, czy będzie tu konieczne równoczesne wydanie decyzji w trybie art. 66 ust. 1 lub art. 69 wspomnianej ustawy w odniesieniu do pozostałej części budynku, która nie będzie podlegać rozbiórce; po drugie - czy wykonanie częściowej rozbiórki będzie z technicznego punktu widzenia uzasadnione w tym, czy nie będzie się wiązało z poważnym ryzykiem naruszenia konstrukcji sąsiednich obiektów oraz po trzecie - czy jej przeprowadzenie nie będzie kolidowało z przepisami odrębnymi. W razie powzięcia w tych ramach wątpliwości organ pierwszej instancji zwróci się do skarżącej w trybie art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane o przedstawienie sporządzonej przez uprawnioną osobę ekspertyzy co do możliwości i warunków wykonania częściowej rozbiórki spornego budynku i ewentualnego równoczesnego wykonania innych robót dotyczących tej jego części, której strona nie zamierza rozebrać. Dopiero po wnikliwym rozważeniu wszystkich opisanych wyżej kwestii wskazany organ oceni, czy zasadnym będzie rozstrzygnięcie wobec strony na podstawie art. 66 ust. 1 powołanej ustawy, czy też w trybie art. 67 ust. 1 tej regulacji oraz w jakim zakresie każdy z tych przepisów należy zastosować, a następnie wyda stosowną decyzję, którą uzasadni czyniąc zadość wymogom wynikającym z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania w kwocie 997 zł, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Składa się na nią uiszczony przez skarżącą wpis od skargi, w kwocie 500 zł oraz koszty reprezentującego ją radcy prawnego, w wysokości 480 zł wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r., poz.118), a także opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.