II SA/Gl 1178/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.

W dniu 11 sierpnia 2016 r. do Starostwa Powiatowego w Z. wpłynęło zawiadomienie Komendanta Powiatowego Policji w T. o stwierdzeniu w wyniku kontroli drogowej z dnia 4 sierpnia 2016 r. o g. 17:40, że skarżący K. G. kierował pojazdem marki [...] nr rej. [...] z prędkością 104 km/h na obszarze zabudowanym, przekraczając dopuszczalną prędkość, określoną ustawą o 54 km/h. W zawiadomieniu podano też dane urządzenia pomiarowego i świadectwa legalizacji. W oparciu o powyższą informację pismem z dnia 26 sierpnia 2016 r. poinformowano skarżącego o wszczętym postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy kat. BC, informując o możliwości wypowiedzenia się w terminie 7 dni w sprawie zebranych dowodów. Pismo to doręczono skarżącemu w dniu 6 września 2016 r. Następnie decyzją z dnia 8 września 2016 r. Starosta Z., na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4, ust. 1 c i ust. 1 e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627) w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. AM, B, B1, C, C1 na okres 3 miesięcy od dnia zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia. W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na pismo Komendanta Powiatowego Policji z informacją o kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od decyzji K. G. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Podniósł, że art. 135 ust. 1 pkt 1 a ustawy, nakłada wymóg zatrzymania przez policjanta za pokwitowaniem prawa jazdy podczas kontroli, co jest możliwe jedynie wówczas, gdy kierowca posiada blankiet dokumentu prawa jazdy. Taki pogląd zajęło Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa w piśmie z dnia 18 lipca 2016 r. Tymczasem w dniu kontroli nie posiadał przy sobie prawa jazdy, co oznacza niedopuszczalność wydania decyzji. Przyznał, że został ukarany mandatem karnym, który odebrał. Nadto, występując o "oddanie" dokumentu, Starosta popełnia przestępstwo nadużycia władzy. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium po zacytowaniu treści art. 102 ust. 1 c ustawy o kierujących pojazdami, stwierdziło, że w niniejszej sprawie organy związane były wnioskiem Komendanta Policji, a zatrzymanie prawa jazdy jest obligatoryjne w razie nałożenia na stronę mandatu karnego za popełnione wykroczenie drogowe. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego K. G. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 135 ust. 1 pkt 1 a ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami i art. 10 kpa. Skarżący zarzucił nadto, że nie został pouczony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Podtrzymał też stanowisko, że skoro podczas zdarzenia policjant nie odebrał mu prawa jazdy, gdyż nie posiadał przy sobie dokumentu, nie było dopuszczalne wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skarg oraz wskazaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 102 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.) dalej u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy (...) kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Z przepisu tego wynika jasno, iż w sytuacji powzięcia informacji o okoliczności, o której mowa w tym przepisie, organ jest zobowiązany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Informacja ta musi pochodzić od podmiotów uprawnionych do dokonania kontroli prędkości w tym Policji. Przed wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (w przypadku przekroczenia o 50 km/h na obszarze zabudowanym) organ administracji nie jest władny przeprowadzać jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w zakresie prawidłowości sposobu dokonania kontroli prędkości. W szczególności dotyczy to zasad pomiaru oraz ustalenia statusu prawnego obszaru, gdzie pomiar miał miejsce. Kontrolowany może zakwestionować ustalenia Policji w tym zakresie poprzez odmowę przyjęcia mandatu karnego. W myśl art.102 ust. 1 c wymienionej ustawy starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z treścią art.102 ust.1 e u.k.p. okres, o którym mowa w ust. 1 c i 1 d, oblicza się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dalej kpa, przy czym dla ustalenia początku okresu jest właściwa data zwrotu dokumentu do organu właściwego w sprawach wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, a w przypadku zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - data tej czynności. Jeżeli w chwili wydawania decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, prawo jazdy było już w posiadaniu starosty z innego tytułu, okres zatrzymania prawa jazdy liczy się od dnia wydania tej decyzji. W myśl art. 135 ust.1 pkt 1 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz.128 ze zm.), dalej u.p.r.d. policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w przypadku ujawnienia czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczaną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. W świetle art.7 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.) do dnia 3 czerwca 2018 r. podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy wymienionej w art. 4. W sprawie nie jest kwestionowane i znajduje to potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, że K. G. został w dniu 4 sierpnia 2016 r. zatrzymany do kontroli drogowej, w trakcie której stwierdzono, że kierował on samochodem osobowym na obszarze zabudowanym w miejscowości C., przekraczając dopuszczalną prędkość o 54 km/h (prędkość zarejestrowana: 104 km/h, dozwolona 50 km/h), za co został ukarany mandatem. Funkcjonariusze Policji nie zatrzymali mu jednak prawa jazdy, gdyż skarżący oświadczył, że nie ma przy sobie tego dokumentu i za brak prawa jazdy został dodatkowo ukarany mandatem. O fakcie przekroczenia przez skarżącego dopuszczalnej prędkości na obszarze zabudowanym Komendant Powiatowy Policji w T. zawiadomił Starostę Powiatowego w Z. powiadomieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r. Skarżący otrzymał kopię tego pisma, o czym świadczy umieszczony na nim własnoręczny zapisek skarżącego. Pismem z dnia 26 sierpnia 2016 r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Zawiadomienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu (z powodu nieobecności skarżącego przesyłkę odebrał w dniu 30 sierpnia 2016 r. dorosły domownik). K.G. zapoznał się ze sprawą w dniu 31 sierpnia 2016 r., umieszczając na zawiadomieniu stosowną adnotację. Wymienione powiadomienie z dnia 4 sierpnia 2016 r. obligowało Starostę Powiatowego w Z. do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy K.G. zgodnie z treścią art.102 ust.1 pkt 4 u.k.p. w związku z art.7 ust.1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. W ocenie sądu powiadomienie z dnia 4 sierpnia 2016 r., stanowiło wystarczającą podstawę do wydania takiej decyzji. Fakt prowadzenia na drodze publicznej pojazdu przez skarżącego bez posiadania przy sobie prawa jazdy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 38 ust.1 u.p.r.d., nie może zwalniać go z odpowiedzialności administracyjnoprawnej i chronić przez skutkami nieprzestrzegania obowiązujących przepisów ruchu drogowego. W takim bowiem wypadku osoba posiadająca dokument prawa jazdy i okazująca go w czasie kontroli drogowej policjantowi, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 38 ust. 1 u.p.r.d., byłaby gorzej traktowana, w takich samych okolicznościach, niż osoba nie posiadająca takiego dokumentu lub tylko twierdząca, że go nie posiada. Co więcej nie można również wykluczyć także i takich sytuacji, gdy kierowcy, chcąc uniemożliwić zatrzymanie dokumentu prawa jazdy, składaliby podczas kontroli niezgodne z prawdą oświadczenia o jego braku. Uznanie za prawidłowe stanowiska skarżącego w tym zakresie wywołałoby skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Jeśli kierowca przekracza dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym, to obowiązkiem policjanta jest zatrzymanie prawa jazdy za pokwitowaniem. Złożenie przez kierowcę oświadczenia o nieposiadaniu prawa jazdy nie może zwalniać go od administracyjnoprawnych skutków nieprawidłowego postępowania. W ocenie sądu nie budzi wątpliwości, że konstrukcja przepisu art. 135 ust. 1 pkt 1 a u.p.r.d. nie ma na celu - poprzez literalną interpretację tego przepisu – umożliwienia kierowcom uniknięcia sankcji w postaci zatrzymania prawa jazdy. Ustawodawca tak formułując powyższy przepis uwzględniał bowiem obowiązek każdego kierowcy wynikający z art. 38 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, choć nie przewidział, że kierowcy naruszając przepis art. 38 pkt 1 u.p.r.d. będą wykorzystywać to naruszenie jako argument w postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy. To, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. do 3 czerwca 2018 r. decyzję na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje na podstawie informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1 a u.p.r.d. ma tylko takie znaczenie, że dotyczy źródła wiedzy starosty o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Zgodnie z art. 102 ust. 1 b u.k.p., dodanym do tej ustawy przez art. 5 pkt 7 lit. b ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r., administrator centralnej ewidencji kierowców przekazuje staroście informacje w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5, będące podstawą wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy. Przepis ten wchodzi w życie 4 czerwca 2018 r. (zgodnie z art. 9 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r.). Z tego wynika, że do 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. na podstawie informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a u.p.r.d. (czyli od Policji), a od 4 czerwca 2018 r. na podstawie informacji od administratora centralnej ewidencji kierowców na podstawie art. 102 ust. 1 b u.k.p. Oznacza to, że również po 3 czerwca 2018 r. podstawę do wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy będzie stanowiła wyłącznie informacja tylko, że pochodząca z innego źródła - od administratora centralnej ewidencji kierowców i dotyczy to również sytuacji, gdy prawo jazdy nie zostało fizycznie zatrzymane. W obowiązującym od wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. (tj. od dnia 18 maja 2015 r.) stanie prawnym w sytuacji, gdy został ujawniony czyn polegający na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, a kierujący pojazdem nie posiadał przy sobie prawa jazdy, starosta wydaje decyzję na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej art. 102 ust. 1 c u.k.p. starosta zobowiązuje kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument nie został zatrzymany. Oznacza to, że decyzja taka jak w niniejszej sprawie może być również wydana w sytuacji, gdy przy zatrzymaniu przez policjanta kierujący nie ma przy sobie prawa jazdy. Brak prawa jazdy podczas kontroli wpływa jedynie na sposób obliczenia okresu zatrzymania prawa jazdy, który zgodnie z powołanym wyżej art. 102 ust. 1e u.k.p. biegnie w taki wypadku od daty zwrotu dokumentu do organu właściwego. Zatem w świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu powiadomienie KPP w T. z 4 sierpnia 2016 r. było wystarczającą przesłanką do wydania przez organ decyzji administracyjnej, o której mowa w art.102 ust.1 pkt 4 w związku z ust. 1 c u.k.p. Organy administracji trafnie zatem wydały decyzję o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, zobowiązały go do zawrotu tego dokumentu oraz nadały decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Należy także podnieść, że art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1 c ustawy o kierujących pojazdami wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 października 2015 r. sygn. akt K 24/15 został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji jedynie w zakresie, w jakim nie przewiduje sytuacji usprawiedliwiających - ze względu, na stan wyższej konieczności - kierowanie pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Taka sytuacja nie była jednak w niniejszej sprawie podnoszona, gdyż skarżący K. G. nie wskazywał na żadną nadzwyczajną okoliczność, która usprawiedliwiałaby przekroczenie prędkości w dniu 4 sierpnia 2016 r. Odnosząc się wprost do zawartych w skardze zarzutów należy uznać je za nieuzasadnione. Zarzut naruszenia art. 10 kpa, poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się i wypowiedzenia co do zgromadzonego materiału dowodowego nie znajduje oparcia w ustalonym stanie faktycznym. Przeczy temu umieszczona na zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 26 sierpnia 2016 r., odręczna notatka skarżącego stwierdzająca, że w dniu 31 sierpnia 2016 r. zapoznał się on ze sprawą, a ponadto zamieszczona na kierowanym do Starosty powiadomieniu adnotacja, że otrzymał on kopię tego pisma. W świetle powyższych rozważań i przywołanych przepisów za nieuzasadniony należy uznać również zarzut naruszenia art. 135 ust. 1 pkt 1 a u.p.r.d. i art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w trakcie kontroli w dniu 4 sierpnia 2016 r. skarżącemu nie zatrzymano dokumentu prawa jazdy, gdyż go wówczas nie posiadał przy sobie. Przede wszystkim należy podnieść, że treść przepisów jakie miały zastosowanie w niniejszej sprawie została zacytowana we wcześniejszych rozważaniach i są to przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Do wydania decyzji, o której mowa w art.102 ust.1 pkt 4 w związku z ust. 1 c u.k.p. wystarczające było powiadomienie KPP w T. z dnia 4 sierpnia 2016 r. W powiadomieniu tym była informacja, że skarżący przekroczył dopuszczalną prędkość o 54 km/h oraz, że nie posiadał przy sobie prawa jazdy. Powiadomienie to było dostatecznym dokumentem dla wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy i kwestia ta została już wcześniej omówiona. Zarzut skargi w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać jeszcze wypadnie, że Sąd w pełni podziela stanowisko sądów administracyjnych zaprezentowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym m.in. w orzeczeniach: WSA w Łodzi z dnia 23 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 146/17 oraz WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2016 r. sygn. akt II SA/GI 817/16, z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt II SA/GI 192/16 czy z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/GI 92/16. Powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego lub procesowego, w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę K.G. mr