Sygnatura
II SA/Gd 99/26
Wyrok WSA w Gdańsku z 12 sierpnia 2026 r., II SA/Gd 99/26
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
- Data orzeczenia
- 12 sierpnia 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2025 r., nr SKO Gd/4975/25 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
M. Z. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako: Kolegium, SKO) z 16 grudnia 2025 r., nr SKO 4975/25, utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy Ż. (dalej: "Burmistrz") z 17 września 2025 r., nr DŚR.8252.213A.205A, w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z 11 października 2023 r., nr SKO Gd/3558/23, Kolegium przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem, za okres od 1 marca 2023 r. na czas nieokreślony. Decyzja ta następnie podlegała zmianom ze względu na kwotę świadczenia. Decyzją z 11 sierpnia 2025 r., nr DŚR-U.8252,91.2025, Burmistrz – na wniosek strony – uchylił decyzję SKO o świadczeniu pielęgnacyjnym ze względu na to, że na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 lipca 2025 r. mąż skarżącej od dnia 22 maja 2024 r. pobiera świadczenie wspierające. Wobec tego odmówiono stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 22 maja 2024 r. Od decyzji uchylającej Burmistrza nie wniesiono odwołania. W dniu 29 sierpnia 2025 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranego w okresie od 22 maja 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. świadczenia pielęgnacyjnego, a decyzją z 17 września 2025 r. uznał kwotę za okres od 22 maja 2024 r do 30 czerwca 2025 r. w wysokości 41.601,80 zł za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne i zobowiązał skarżącą do jego zwrotu. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podnosiła, że w przedmiotowym okresie sprawowała opiekę nad mężem zgodnie z zaleceniami lekarzy i potrzebami chorego, a pieniące ze świadczenia pielęgnacyjnego były wykorzystywane na opiekę i leczenie męża. Strona potwierdziła, że zweryfikowała złożony przez męża wniosek o świadczenie wpierające w siedzibie ZUS pod względem poprawności, lecz nie ma wpływu na wydaną decyzję ZUS. Pieniądze ze świadczenia wspierającego są własnością męża i strona nie ma do nich dostępu. Natomiast w lipcu 2025 r. strona zgłosiła zaprzestanie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z zaprzestaniem opieki ze względów zawodowych i osobistych. Do odwołania strona załączyła oświadczenie, że obecnie nie pracuje ze względu na stan zdrowia i opiekę nad dziećmi. Utrzymuje się z zasiłków z GOPS. Nie otrzymuje renty, emerytury, ani żadnych innych dochodów. Decyzją z 16 grudnia 2025 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odniósł się do regulacji ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U z 2023 r., poz. 1429 z póżn.zm.), dalej jako: "u.ś.w.", i stwierdził, że świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi. Ustawodawca wprowadził bowiem regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w czasie, gdy osoba z niepełnosprawnością pobiera świadczenie wspierające. Innymi słowy, skorzystanie przez osobę z niepełnosprawnością z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ zaznaczył też, że wypłata opiekunowi osoby z niepełnosprawnością świadczenia pielęgnacyjnego powinna zostać wstrzymana z chwilą złożenia przez osobę z niepełnosprawnością wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego. Taki wniosek może zostać złożony do ZUS dopiero po wydaniu przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności ostatecznej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Ponadto świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać uchylone po przyznaniu osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego - od dnia, od którego ZUS przyznał tej osobie świadczenie wspierające. Natomiast z art. 63 ust. 11 u.ś.w. jednoznacznie wynika, że świadczeniem pielęgnacyjnym nienależnie pobranym jest świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres przyznanego osobie z niepełnosprawnością świadczenia wspierającego. Opiekun osoby z niepełnosprawnością będzie zatem zobowiązany do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne za okres, za który przyznano osobie z niepełnosprawnością świadczenie wspierające. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie, w związku ze złożeniem przez męża skarżącej wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego i przyznaniem tego świadczenia od dnia 22 maja 2024 r., mamy do czynienia z sytuacją, gdy poczynając od dnia 22 maja 2024 r. zarówno strona odwołująca się pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem, jak również niepełnosprawny mąż strony otrzymał świadczenie wspierające. Taki zbieg świadczeń jest sprzeczny z art. 63 ust.6 u.ś.w., ponieważ osoba wymagająca opieki może pobierać tylko jedno wymienione w tym przepisie świadczenie. Jeśli zatem osoba z niepełnosprawnością zaczyna pobierać świadczenie wspierające, jej opiekun traci prawo do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam okres. Oznacza to, że przyznanie świadczenia wspierającego osobie wymagającej opieki automatycznie powoduje utratę prawa opiekuna do dotychczasowego wsparcia finansowego w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast skarżąca nie zawiadomiła organu pierwszej instancji o fakcie złożenia przez swojego męża wniosku o świadczenie wspierające, chociaż o możliwości ubiegania się o takie świadczenie i o zasadach zbiegu świadczeń wiedziała już od 10 października 2023 r. Wówczas otrzymała od organu pierwszej instancji obszerną informację dotyczącą prawa do wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego od 1 stycznia 2024 r. oraz o korelacji obu tych świadczeń. Skarżąca była pouczona, że w przypadku kiedy jej mąż wystąpi o świadczenie wspierające, to wypłata świadczenia pielęgnacyjnego podlega wstrzymaniu. Co więcej, ww. świadomość strona potwierdza we wniesionym odwołaniu wskazując, że to ona – w imieniu męża - złożyła wniosek do ZUS w sprawie przyznania świadczenia wspierającego. Odnosząc się do problematyki charakteru i wzajemnej relacji art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 63 ust. 11 u.ś.w., a więc przesłanek uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane, Kolegium stanęło na stanowisku, że art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest to odrębny i niezależny od regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 30 ust. 2) przepis szczególny, co oznacza, że poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń (pielęgnacyjnego i wspierającego) nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. Tym samym - w realiach niniejszej sprawy – przyjąć należy, że w okresie od 22 maja 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. strona była świadoma tego, że świadczenie pielęgnacyjne jej się nie należy. Także podnoszony w odwołaniu fakt przeznaczenia otrzymanych środków z tytułu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad niepełnosprawnym mężem nie ma wpływu na zasadność i prawidłowość wydanej decyzji przez organ I instancji. Znaczenie dla uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane ma bowiem wyłącznie wskazany wyżej fakt jednoczesnego pobierania obu świadczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wniosek o świadczenie wspierające został złożony w maju 2024 r. i rok czasu czekał na rozpatrzenie. Dopiero w maju 2025 r. wyznaczono wizytę w WZON celem ustalenia poziomu potrzeby wsparcia i dopiero po uzyskaniu takiej decyzji strona mogła wiedzieć o możliwości złożenia wniosku do ZUS. Przez cały ten czas strona nie mogła wiedzieć, że mąż otrzyma decyzję. Dalej wyjaśniła, że w lipcu 2025 r. poinformowała GOPS o braku możliwości dalszej opieki nad mężem i o decyzji ZUS o wypłaceniu mężowi świadczenia wspierającego. Skarżąca zaznaczyła, że wniosek do ZUS składała z upoważnienia męża, na jego prośbę i osobiście udała się do ZUS-u, aby sprawdzono oraz skorygowano go, jeżeli jest niewłaściwie wypełniony. Oświadczyła też, że pieniądze ze świadczenia wspierającego trafiają w całości na konto męża i strona nie ma do nich dostępu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z 11 października 2023 r., nr SKO Gd/3558/23, Kolegium przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem, za okres od 1 marca 2023 r. na czas nieokreślony. Decyzja ta następnie podlegała zmianom ze względu na kwotę świadczenia. Decyzją z 11 sierpnia 2025 r., nr DŚR-U.8252,91.2025, Burmistrz – na wniosek strony – uchylił decyzję Kolegium o świadczeniu pielęgnacyjnym ze względu na to, że na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9 lipca 2025 r. mąż skarżącej od dnia 22 maja 2024 r. pobiera świadczenie wspierające. Wobec tego odmówiono stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 22 maja 2024 r. Następnie w dniu 29 sierpnia 2025 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranego w okresie od 22 maja 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. świadczenia pielęgnacyjnego, a decyzją z 17 września 2025 r. uznał kwotę za okres od 22 maja 2024 r do 30 czerwca 2025 r. w wysokości 41.601,80 zł za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne i zobowiązał skarżącą do jego zwrotu. W niniejszej sprawie Kolegium stanęło na stanowisku, że art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest to odrębny i niezależny od regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 30 ust. 2) przepis szczególny, co oznacza, że poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń (pielęgnacyjnego i wspierającego) nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. Stanowisko to uznać należy za prawidłowe. Wyjaśnić należy, że od 1 stycznia 2024 r. nastąpiła radykalna zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy o świadczeniu wspierającym, która wprowadziła nowe rozwiązania w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Ustawa ta wprowadziła bowiem do systemu prawnego nowy rodzaj świadczenia - świadczenie wspierające, które - jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy - ma na celu udzielenie osobom z największymi trudnościami w samodzielnym funkcjonowaniu pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. Świadczenie wspierające, w odróżnieniu od świadczeń opiekuńczych przeznaczonych dla opiekuna osoby wymagającej opieki, jest świadczeniem kierowanym bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnościami. W założeniu ustawodawcy to osoba z niepełnosprawnością ma być podmiotem rozstrzygającym odnośnie do tego, jak wykorzystywane ma być otrzymywane wsparcie, samodzielnie ma też decydować o wyborze opiekuna. Ustawa ta wprowadziła zmiany również w przepisach regulujących zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Celem zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych było umożliwienie podejmowania aktywności zawodowej przez opiekunów osób z niepełnosprawnościami uprawnionych do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie w założeniu ustawodawcy mają finansować koszty opieki (por. uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130 Sejmu RP IX kadencji). Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2 u.ś.w. lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 9 ust. 1-3 u.ś.w.). Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji. ZUS wydaje zaś decyzję w sprawach odmowy przyznania świadczenia wspierającego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wspierającego oraz nienależnie pobranego świadczenia wspierającego (art. 13 ust. 1 i 4 u.ś.w.). Prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, zostanie złożony wniosek, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia (art. 26 ust. 1-2 u.ś.w.). W rozdziale 7 u.ś.w. zawarto przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy. Stosownie do art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r. - uwaga Sądu), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustęp 2 stanowi zaś, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51 (ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - uwaga Sądu), nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 6 u.ś.w.). Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 9 u.ś.w.). Zgodnie zaś z art. 61 ust. 11 u.ś.w., za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z koncepcją przyjętą przez ustawodawcę, brak jest możliwości równoczesnej realizacji uprawnień do pobieranego na dotychczasowych zasadach świadczenia pielęgnacyjnego oraz do wprowadzonego z dniem 1 stycznia 2024 r. świadczenia wspierającego. Z wykładni powyższych przepisów wynika, że świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi. Ustawodawca wprowadził bowiem regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w czasie, gdy osoba z niepełnosprawnością pobiera świadczenie wspierające. Innymi słowy, skorzystanie przez osobę z niepełnosprawnością z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem. Nie budzi także wątpliwości, że mąż skarżącej uzyskał prawo do świadczenia wspierającego od dnia 22 maja 2024 r. Co ważne, skarżąca została pouczona o korelacji obu świadczeń i nie poinformowała organu o złożeniu przez męża wniosku o świadczenie wspierające. Ponadto, jak zasadnie zwróciło Kolegium uwagę, to skarżąca złożyła w imieniu męża wniosek o ww. świadczenie. W związku z tym SKO zasadnie uznało wypłacone skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem za okres od 22 maja 2024 r do 30 czerwca 2025 r. w wysokości 41.601,80 zł za nienależne. W ocenie Sądu art. 63 ust. 11 u.ś.w. formułuje definicję niezależną i odrębną od analogicznej definicji nienależnie pobranego świadczenia zawartej art. 30 ust. 2 u.ś.r. i w przeciwieństwie do niej nie nawiązuje do elementu subiektywnego, czyli do stanu świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie rodzinne, że świadczenie nie powinno zostać przyznane, albo że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. Nie ocenia się także skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji stwierdzić należy, że na definicję nienależnie pobranego świadczenia określoną w art. 63 ust. 11 u.ś.w. składa się wyłącznie element obiektywny w postaci pobrania przez opiekuna jednego ze świadczeń w nim wskazanych, w tym samym okresie, za który jego podopieczny otrzymał świadczenie wspierające. Z kolei element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne pozostaje zasadniczo bez znaczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 lipca 2025 r., II SA/Łd 243/25). Podkreślić również należy, że w świetle art. 63 ust. 11 u.ś.w. decydującą rolę odgrywa nie to w jakim okresie nastąpiła fizyczna wypłata świadczenia wspierającego, lecz to, że zostało ono przyznane i wypłacone mężowi skarżącej za ten sam okres, w którym pobierała ona świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem nad nim opieki. Sąd ma świadomość, że czas oczekiwania na decyzję ZUS był długi. Zwiększało to ryzyko zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku pokrycia się okresów pobierania tego świadczenia oraz przyznanego "z mocą wsteczną" prawa do świadczenia wspierającego, jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na obiektywny fakt zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym, obligującej organ administracyjny do wydania w takiej sytuacji decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Należy także zwrócić uwagę, na co wskazywał też WSA w Białymstoku w wyroku z 13 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 796/24, że przy wypełnianiu elektronicznego wniosku o świadczenie wspierające jest możliwość wyboru daty przyznania tego świadczenia. Celem uniknięcia nienależnego pobrania świadczenia przez opiekuna, podopieczny może więc zdecydować, aby świadczenie wspierające było przyznane dopiero począwszy od miesiąca, w którym składa wniosek o jego przyznanie, dzięki czemu nie otrzymałby wyrównania za wcześniejszy okres, w którym jego opiekun pobierał świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem Sądu, z powyższych rozważań jednoznacznie wynika, że bez wpływu na wynik sprawy pozostają podnoszone w skardze argumenty. Dodatkowo można zaznaczyć, że okoliczności sprawy nie wskazują, aby skarżąca - pobierając sporne świadczenie pielęgnacyjne, nie miała świadomości o tym, że może je pobierać nienależnie. Należy zwrócić uwagę, że już 10 października 2023 r. - co potwierdziła własnoręcznym podpisem - została jasno i wyraźnie pouczona w trybie art. 63 ust. 16 ustawy o świadczeniu wspierającym o zmianie w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Przedmiotowe pouczenie sformułowane zostało w sposób wyczerpujący w piśmie z 4 października 2023 r., gdzie zawarto między innymi jednoznaczną informację, że za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne (...) uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. W rezultacie skarżąca miała świadomość, że świadczenie pielęgnacyjne, które wypłacano jej na przestrzeni roku 2024 r. i 2025 r. może - w przypadku przyznania jej mężowi świadczenia wspierającego, a tym samym wystąpienia przesłanki wskazanej w art. 63 ust. 11 ww. ustawy - zostać zakwalifikowane jako nienależnie pobrane. Jak już wskazano, wniosek do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia złożyła skarżąca w imieniu męża. Zatem Sądu, Kolegium zasadnie uznało zatem - stosownie do art. 63 ust. 6 i ust 11 u.ś.w., że wypłacone skarżącej w okresie od 22 maja 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. świadczenie pielęgnacyjne stanowi świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązało skarżącą do jego zwrotu. Kolegium prawidłowo także uznało, że nie było podstaw do naliczania ustawowych odsetek od kwoty pobranego nienależnie świadczenia pielęgnacyjnego. Brak bowiem przepisu, który dawałby organowi możliwość orzeczenia w drodze decyzji o obowiązku uiszczenia odsetek. Jedynie od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1-3 i 5 u.ś.r., naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 30 ust. 2b u.ś.r.). Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają wskazanych powyżej norm prawa materialnego ani procesowego w takim zakresie, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Skarżąca może zatem złożyć wniosek o umorzenie czy rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 29 stycznia 2026
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Dariusz Kurkiewicz Justyna Dudek-Sienkiewicz Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
art. 61 ust. 11, art. 63 ust. 6 i 11 · Dz.U. 2023 poz. 1429
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Ke 139/26 · 12 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Kielcach z 12 sierpnia 2026 r., II SA/Ke 139/26
Sygnatura: II SA/Gd 375/26 · 12 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Gdańsku z 12 sierpnia 2026 r., II SA/Gd 375/26
Sygnatura: II SA/Rz 103/26 · 12 sierpnia 2026
Wyrok WSA w Rzeszowie z 12 sierpnia 2026 r., II SA/Rz 103/26
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny