II SA/Gd 96/13

Dnia 20 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Y. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 grudnia 2012 roku, nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: odmówić skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2013 roku, sygn. akt II SA/Gd 96/13.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że opisane powyżej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2013 roku o odrzuceniu skargi (z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi) zostało doręczone skarżącej w dniu 30 kwietnia 2013 roku wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął zatem w dniu 31 maja 2013 roku (w dniu 30 maja 2013 roku przypadał dzień Bożego Ciała ustawowo wolny od pracy). W dniu 12 czerwca 2013 roku skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia. Powyższy wniosek podlegał rozpoznaniu po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy dotyczącej sprzeciwu skarżącej od zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 15 kwietnia 2013 roku o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Po ostatecznym rozstrzygnięciu tej sprawy, braki formalne wniosku z dnia 12 czerwca 2013 roku zostały uzupełnione pismem z dnia 26 maja 2014 roku przez pełnomocnika skarżącej ustanowionego z urzędu. W treści wniosku skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na długoterminowy wyjazd nie mogła odebrać odpisu postanowienia. Odpis ten odebrał mąż skarżącej i dostarczył skarżącej w dniu 11 czerwca 2013 roku. Zobowiązana do przedstawienia okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu oraz wskazania daty, w której ustała przyczyna jego uchybienia, skarżąca - w piśmie z dnia 30 maja 2014 roku - podniosła, że powodem jej absencji w domu były kłopoty zdrowotne i związany z nimi konieczny wyjazd zagraniczny celem kontynuowania leczenia. Skarżąca przedłożyła tłumaczenia z języka rosyjskiego dokumentacji medycznej dotyczącej jej osoby, z których wynika, że cierpi na przewlekłe choroby zwyrodnieniowe stawów oraz kręgosłupa, przedłożyła także zaświadczenia o badaniach diagnostycznych w dniach 5 maja i 7 września 2005 roku, oraz dokument z dnia 10 sierpnia 2006 roku, z którego wynika, że znajduje się pod stałą obserwacją lekarza psychoterapeuty od roku 1999. Skarżąca wyjaśniła nadto, że w okresie swej nieobecności nie spodziewała się korespondencji z Sądu, ponieważ z jej informacji wynikało, że termin rozpoznania sprawy był wyznaczony na dzień po jej powrocie do kraju. Z tych względów nie wskazywała adresu do doręczeń, który musiałby być adresem poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Rozpoznając powyższy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 87 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Z przepisu tego wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Przywrócenie uchybionego terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy i jednocześnie wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Z kolei brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). Z powyższych względów za tego typu przeszkodę nie można było uznać okoliczności odebrania odpisu postanowienia tutejszego Sądu z dnia 10 kwietnia 2013 roku przez męża skarżącej, który przekazał tenże odpis skarżącej w dniu 11 czerwca 2013 roku. Doręczenie to było bowiem skuteczne w stosunku do skarżącej (zgodnie z art. 72 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a dopuszczenie do sytuacji, w której dorosły domownik (mąż) nie przekazał skarżącej niezwłocznie korespondencji, należy oceniać jako brak dochowania przez skarżącą należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Za przeszkodę w dochowaniu terminu do wniesienia sprzeciwu nie można było również uznać chorób skarżącej, mających charakter przewlekły. W postanowieniu z dnia 16 stycznia 2009 roku (sygn. akt I OZ 966/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny kategorycznie stwierdził, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak: podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia (postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2002 roku, sygn. akt II UZ 90/01, OSNPUS 2003, nr 24, poz. 602); złe samopoczucie strony i odczuwane przez nią dolegliwości (wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 1976 roku, sygn. akt IV PRN 8/76, Baza Orzeczeń LEX nr 7828 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1974 roku, sygn. akt II CO 18/73, Baza Orzeczeń LEX nr 7372); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 roku, sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.); niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 roku, sygn. akt SA/Sz 1117/99, niepubl.). Na nagły charakter przeszkody, uniemożliwiającej dopełnienie obowiązku, wskazuje się również w innych, licznych orzeczeniach sądów. Przykładowo można jedynie wymienić: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1998 roku, sygn. akt SA/Łd 575/98 (Baza Orzeczeń LEX nr 36221); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 1999 roku, sygn. akt III SA 1436/99 (Baza Orzeczeń LEX nr 40057); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 2162/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 43285); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 roku, sygn. akt I SA/Ka 1718/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 33415); postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 roku, sygn. akt II OZ 712/08 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca, mimo że cierpi na przewlekłe choroby, nie wykazała, że są to choroby uniemożliwiające podejmowanie czynności procesowych. Po pierwsze - wskazać należy, że dokumentacja medyczna przedłożona przez skarżącą pochodzi z lat 2005-2006, a skarżąca nie wykazała, aby jej aktualny stan zdrowia uniemożliwił jej zachowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w okresie jego biegu (1 - 31 maja 2013 roku). Po drugie zaś, jak wskazuje przebieg postępowania w niniejszej sprawie, skarżąca - mimo że dotknięta jest schorzeniami wynikającymi z przedłożonej dokumentacji, jest w stanie samodzielnie składać pisma zarówno w postępowaniu administracyjnym (odwołanie złożone osobiście) jak i w postępowaniu sądowym (nadane w urzędzie pocztowym skarga, wnioski o przywrócenie terminu, sprzeciw, zażalenie). Za zasadnością wniosku nie mogły przemawiać również przewidywania skarżącej o braku korespondencji z Sądu w okresie jej obecności oraz o rozpoznaniu jej sprawy przez Sąd dopiero po jej powrocie do kraju. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżącej była udzielana jakakolwiek informacja o terminie rozpoznania jej skargi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie było podstaw do przywrócenia terminu, skoro skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.