II SA/Gd 270/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. z siedzibą we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2026 r., nr 4659/25 w przedmiocie dopuszczenia do udziału na prawach strony w sprawie nieważności decyzji dotyczącej zmiany decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz F. z siedzibą we W. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Fundacja E. z siedzibą we W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zmiany decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew w następującym stanie sprawy: Po rozpatrzeniu wniosku A. L. w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew kolidujących z inwestycją pn. [...] (budynek hotelowy, budynek z apartamentami do wynajęcia oraz garaż wielopoziomowy z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą), decyzją z 6 grudnia 2021 r. (dalej jako "decyzja z 6 grudnia 2021 r.") Burmistrz H. zezwolił na usunięcie 433 sztuk drzew gatunku: brzoza brodawkowata omszona, dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, robinia akacjowa, kasztanowiec zwyczajny, czeremcha późna, jarząb pospolity, buk pospolity, klon, jawor pospolity, olsza czarna, topola osika kanadyjska, wierzba iwa, sosna pospolita, rosnących na terenie działek nr [...], [...], woj. P., powiat p., gm. H. Jednocześnie Burmistrz zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia informacji o uzyskaniu ostatecznej decyzji na budowę i wskazał termin usunięcia drzew - do 1 roku od uzyskania ww. decyzji. Nadto wnioskodawcę zobowiązano do dokonania nasadzeń zastępczych w terminie 2 lat od uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie organ odroczył termin uiszczenia opłaty. Pismem z 17 stycznia 2025 r. wnioskodawca wystąpił o zmianę tak wydanej decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z 22 stycznia 2025 r. (dalej jako "decyzja z 22 stycznia 2025 r.") Burmistrz, działając na podstawie art. 155 k.p.a., zmienił decyzję własną z 6 grudnia 2021 r., wskazując nowy termin usunięcia drzew wynoszący 3 lata od uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a także zmieniając termin wykonania nasadzeń zastępczych - do 5 lat od uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W dniu 9 października 2025 r. Fundacja E. wniosła o stwierdzenie nieważności oraz wstrzymanie wykonania decyzji z 6 grudnia 2021 r. i decyzji z 22 stycznia 2025 r., składając wniosek w tym zakresie pismem z 8 października 2025 r. W dniu 9 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r. Postanowieniem z 9 października 2025 r. Kolegium wstrzymało wykonanie decyzji Burmistrza z 22 stycznia 2025 r. Fundacja E. wniosła o dopuszczenie jej na prawach strony do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r., powołując się na argumentację wskazaną we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Postanowieniem z 16 stycznia 2026 r. Kolegium odmówiło Fundacji E. dopuszczenia do udziału na prawach strony w prowadzonym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r. wskazując, że fundacja nie wykazała, żeby za uwzględnieniem jej wniosku przemawiał interes społeczny, a także wskazując na specyfikę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i podkreślając, że troska o obiektywizm postępowania nakazuje szczególną ostrożność w rozszerzaniu liczby uczestników postępowania. Natomiast po rozpoznaniu wniosku Fundacji E. o stwierdzenie nieważności wydanych decyzji, postanowieniem z 16 stycznia 2026 r. Kolegium w punkcie 1 odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 6 grudnia 2021 r. zmienionej decyzją z 22 stycznia 2025 r., w punkcie 2 - Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r. W skardze na postanowienie odmawiające dopuszczenia do udziału w postępowaniu Fundacja E. wniosła o jego uchylenie, zarzucając nieprawidłowe zastosowanie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że ani k.p.a. ani też orzecznictwo sądów administracyjnych nie wyłączają udziału organizacji społecznych w postępowaniach nieważnościowych. Skarżąca wskazała przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 414/17, w którym Sąd wskazał, że odrębność przedmiotowa nie daje podstaw do różnicowania przesłanek dopuszczalności żądania przez organizację społeczną wszczęcia postępowania w trybie postępowania zwykłego od przesłanek dopuszczalności żądania wszczęcia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności. Przesłanki ustanowione w art. 31 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego mają w pełni zastosowanie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności. Nadto skarżąca wskazała, że wszczęcie postępowania nieważnościowego nastąpiło w dniu złożenia wniosku o jego wszczęcie przez skarżącą. Gdyby jednak wniosek skarżącej w tym zakresie wpłynął wcześniej, Kolegium wszczęłoby postępowanie na jej wniosek i Fundacja automatycznie uczestniczyłaby w nim na prawach strony. Skoro jednak Kolegium uznało wniosek skarżącej za merytorycznie zasadny, choć zrobiło to z własnej inicjatywy, to konsekwentnie powinno uznać też udział skarżącej we wszczętym postępowaniu na prawach strony. Skarżąca wskazała także na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie dopuszczenia organizacji ekologicznej do postępowania - wyrok NSA z 9 grudnia 2025 r. sygn. III OSK 106/25. Odnosząc się do stwierdzenia Kolegium, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie prowadzi się postępowania dowodowego, skarżąca wskazała, że w postępowaniu tym weryfikacji podlega postępowanie – w tym dowodowe. Nie ma przy tym związku pomiędzy prowadzeniem lub nieprowadzeniem postępowania a istnieniem interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem organizacji do postępowania. Skarżąca nie zgodziła się także z dokonanym przez organ odwoławczy rozróżnieniem ochrony obiektywnego porządku prawnego i ochrony przyrody per se. Skarżąca podkreśliła, że - jak wykazano we wniosku - występuje ona w niniejszej sprawie w interesie społecznym dotyczącym ochrony przyrody – drzew i gatunków chronionych. Także lokalna społeczność opowiada się za zachowaniem tych dóbr przyrodniczych. Skarżąca wyjaśniła, że celem uzasadnienia, w jaki sposób jej udział może przyczynić się do lepszej reprezentacji interesu publicznego, wskazała ona na posiadane doświadczenie w ochronie drzew i wsparciu prawnym. Skarżąca przytoczyła także wyrok NSA z 9 grudnia 2025 r. III OSK 106/25, wskazując także na wyroki z 9 grudnia 2025 r. sygn. III OSK 1729/24 i III OSK 1685/24. Nie zgodziła się także z twierdzeniem Kolegium, że udział organizacji nie może być nacechowany faworyzowaniem jednaj ze stron konfliktu społecznego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Decyzją z 18 marca 2026 r. Kolegium stwierdziło nieważność decyzji z 22 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia jest art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) - dalej jako k.p.a. Zgodnie z przywołanym przepisem organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.). W art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. wskazano natomiast, że przez organizacje społeczne rozumie się organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne. Nie budzi wątpliwości Sądu, że fundacje mieszczą się w ww. kategorii organizacji społecznych. Skarżąca fundacja została wpisana do rejestru stowarzyszeń innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej pod numerem KRS [...]. Jak przy tym wynika z informacji odpowiadającej odpisowi (rubryka 3) celem fundacji jest zrównoważony rozwój z uwzględnieniem wymogów ochrony środowiska, szczególnie w zakresie podejmowania działań na rzecz ekologii, ochrony dziedzictwa przyrodniczego, różnorodności biologicznej oraz ochrony zwierząt. Powyższy przepis art. 31 § 1 k.p.a. wskazuje na dwie przesłanki oceny żądania organizacji społecznej dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu: 1) żądanie to musi znajdować uzasadnienie w celach statutowych tej organizacji oraz 2) musi za jej udziałem przemawiać interes społeczny. Skarżąca, składając wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r., zmieniającej zezwolenie na usunięcie drzew z 6 grudnia 2021 r., powołała się na argumentację z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (pismo z 8 października 2025 r.). Wskazała, że celem statutowym Fundacji jest m.in. ochrona krajobrazu kulturowo-przyrodniczego, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich oraz ochrona siedlisk i gatunków, m.in. poprzez uczestniczenie w postępowaniach administracyjnych, sądowych i sądowo-administracyjnych w zakresie spraw związanych z celami statutowymi. Skarżąca wyjaśniła także, że od lat zajmuje się ochroną przyrody i krajobrazu, w tym ochroną drzew. Opisała także prowadzone działania, wskazując adres strony internetowej, na której można zapoznać się z dokonaniami w zakresie ochrony drzew. Jednocześnie poinformowała, że w prowadzonych działaniach korzysta z pomocy prawnej. W piśmie z 8 października 2025 r. rozwinęła argumentację, wskazując, że ochrona środowiska niejako z definicji leży w interesie społecznym. Podkreśliła także, że teren, z którego miałyby zostać usunięte drzewa jest niezwykle cennym siedliskiem chronionych gatunków ptaków i innych zwierząt, jest też cenny pod względem krajobrazowym. Objęty jest przy tym ochroną jako N. Park Krajobrazowy, zespół przyrodniczo-krajobrazowy H., a także obszar Natura 2000. Skarżąca wskazała także na protesty lokalnych mieszkańców przeciwko wycince, zajęciu cennego przyrodniczo terenu i budowy obiektu hotelowego. Sprawa jest przedmiotem publikacji prasowych. Skarżąca podkreśliła, że ma doświadczenie w zakresie ochrony drzew i jest w stanie zapewnić pomoc z zakresu ochrony środowiska. W treści pisma odniosła się do przeprowadzonego przed wydaniem zezwolenia na wycinkę postępowania dowodowego, kwestionując ustalenia oględzin. Odniosła się także do raportu o oddziaływaniu na środowisko i stanowiącej jego część inwentaryzacji. Powołała się także na badania mikologiczne i badania prowadzone przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Jednocześnie wskazała przepisy, których naruszenie spowoduje w jej ocenie usunięcie spornych drzew. Skarżonym postanowieniem Kolegium odmówiło jednak skarżącej dopuszczenia do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r., zmieniającej zezwolenie na usunięcie drzew z 6 grudnia 2021 r. Uzasadniając postanowienie w pierwszej kolejności Kolegium wskazało na szczególny charakter prowadzonego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, w którym ocenie podlegają kwestie stricte prawne, kryterium interesu publicznego nie jest brane pod uwagę. Organ podkreślił, że w takim postępowaniu nie dokonuje się ponownej oceny co do meritum i nie ponawia czynności dowodowych, nie ustala także na nowo stanu faktycznego sprawy. Sąd w składzie orzekającym nie podziela jednak stanowiska organu w powyższym zakresie. W doktrynie prezentowane jest zupełnie odmienny pogląd, który sąd orzekający w niniejszym składzie podziela, zgodnie z którym, organizacja społeczna może żądać dopuszczenia jej do udziału w już toczącym się postępowaniu, a zatem w postępowaniu zwykłym przed organami pierwszej i drugiej instancji, jak i w tzw. postępowaniach nadzwyczajnych (Por. A. Wróbel [w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2026, art. 31, Lex./el., por. też J. Borkowski [w:] Komentarz, 1996, s. 227). Zgodzić się należy ze skarżącą, że orzecznictwo sądów administracyjnych także nie wyłącza uczestnictwa organizacji społecznych w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje przy tym, że żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu może być wniesione w toku postępowania prowadzonego w trybie zwykłym przed organem pierwszej lub drugiej instancji oraz w postępowaniu prowadzonym w jednym z trybów nadzwyczajnych (por.np. wyrok NSA z 27 stycznia 2022 r., II OSK 1579/19, LEX nr 3306850). W ocenie Sądu nie znajduje zatem uzasadnienia argumentacja organu w zakresie dotyczącym szczególnego charakteru postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jako wykluczającego możliwość złożenia żądania w trybie art. 31 § 1 kp.a. W dalszej części uzasadnienia skarżonego postanowienia organ wskazał, że także żadne względy społeczne nie są przedmiotem ustaleń. Co więcej celem niniejszego postępowania nie jest ochrona przyrody per se a jest nim ochrona porządku prawnego. Kolegium wskazało na jednoznaczną ocenę inwestycji wśród lokalnej społeczności, wskazało także, że troska o obiektywizm postępowania, nakazuje szczególną ostrożność w rozszerzaniu kręgu uczestników postępowania. W ocenie Kolegium organizacja społeczna winna służyć interesowi społecznemu rozumianemu jako ogół ponadindywidualnych dóbr i wartości, którym system prawa przyznaje ochronę w okolicznościach sprawy. Zdaniem Kolegium organizacja musi wykazywać się obiektywizmem, nie pełni ona przy tym roli reprezentanta interesów zbiorowych społeczności zapewniającego jej organizacyjnego czy prawnego wsparcia. Zdaniem Kolegium udział organizacji społecznej nie może być nacechowany faworyzowaniem jednej ze stron. W ocenie Sądu również ten pogląd organu jest niezasadny. Interes społeczny jako przesłanka, którą ocenia się, decydując o wniosku organizacji w zakresie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Za udziałem organizacji społecznej w konkretnym postępowaniu administracyjnym przemawia interes społeczny, gdy dysponuje ona wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych celami statutowymi, a zarazem ma rozeznanie w sprawie, w której chce uczestniczyć, co gwarantuje, że kwestie istotne dla jej załatwienia, na które wskazuje w swoim żądaniu, zostaną prawidłowo wyjaśnione (zob. wyrok NSA z 18 lutego 2025 r. sygn. II OSK 1556/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych sytuacja, w której udział organizacji społecznej wiązał się zaangażowaniem w spór społeczności lokalnej w sprawie dotyczącej istotnego dobra, była przedmiotem refleksji Naczelnego Sądu Administracyjnego i w ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie – powinna ona być wskazówką interpretacyjną w niniejszej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sprzeczna z art. 31 § 1 k.p.a. jest taka odmowa dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jurysdykcyjnym, która motywowana jest – z jednej strony – konfliktem interesu strony ubiegającej się o decyzję oraz – z drugiej strony – interesem społecznym reprezentowanym przez organizację społeczną. Przeciwnie, taka przeciwstawność interesów może być niejednokrotnie pożądana z punktu widzenia adekwatnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, czyli w takich sprawach za dopuszczeniem organizacji społecznej przemawia interes społeczny w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. Nie można interesu społecznego utożsamiać z interesem ogólnonarodowym, regionalnym czy interesem innych zbiorowości o znacznym zasięgu terytorialnym. Dokonując wykładni art. 31 § 1 in fine, nie można nadawać interesowi partykularnemu generalnie pejoratywnego znaczenia (por. wyroku z 24 czerwca 2009 r., II OSK 1038/08, LEX nr 563531). Zdaniem Sądu brak jest podstaw by wymagać, by organizacja społeczna reprezentowała obie strony sporu między – z jednej strony – inwestorem żądającym od organów administracyjnych określonej decyzji a – z drugiej strony – organizacją społeczną będącą rzecznikiem interesu społecznego. W orzecznictwie podkreśla się, że organizacja społeczna powinna wykazać dopuszczalność żądania oraz zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ udział organizacji społecznej w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują one przeciwstawne interesy. Udział organizacji społecznej w postępowaniu w cudzej sprawie nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (zob. wyroki NSA: z 11 stycznia 2022 r., II GSK 1108/21, LEX nr 3318776, i z 25 lutego 2020 r., II GSK 3718/17, LEX nr 3022245). Organizacja powinna wykazać, jakie kwalifikacje, a zatem merytoryczną wiedzę na temat przedmiotu postępowania, posiada do występowania w danej konkretnej sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2008 r., IV SA/Wa 363/08, LEX nr 516024; wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., II OSK 2161/10, "Wspólnota" 2012/7, s. 43). Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawia wtedy, gdy dysponuje ona wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych celami statutowymi, ale i ma rozeznanie w sprawie, w której chce uczestniczyć (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 listopada 2010 r., IV SA/Wa 1925/10, LEX nr 758916). Wykazując, że interes społeczny przemawia za jej udziałem w postępowaniu, organizacja społeczna nie może odwoływać się do ogólnikowych stwierdzeń, lecz musi przytoczyć dane świadczące o zachodzących wątpliwościach co do pewnego rodzaju okoliczności i o tym, że jej udział w postępowaniu może zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (wyroki NSA: z 26 maja 2020 r., II OSK 3104/19, LEX nr 3039426; z 9 kwietnia 2019 r., II OSK 1319/17, LEX nr 2676727; z 15 lutego 2017 r., II OSK 1409/15, LEX nr 2279378; z 25 października 2016 r., II OSK 107/15, LEX nr 2177580; z 3 września 2015 r., II GSK 1699/14, LEX nr 1986645; z 24 czerwca 2015 r., II OSK 2808/13, LEX nr 1982842; z 5 listopada 2014 r., II OSK 985/13, LEX nr 1657872). Nadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że interes społeczny może polegać na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również podejmować działania w celu ochrony publicznych praw podmiotowych (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 85/21, LEX nr 3169465). W postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09 podkreślono, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie jest zaspokojenie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Organ nie jest zobowiązany do każdorazowego uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Obowiązek ten powstaje jednak już w wyniku dodatkowej oceny, że organizacja wystąpiła w celu ochrony interesu zbiorowego i to nawet wówczas, gdy jednocześnie działania organizacji będą zmierzały do ochrony indywidualnych praw jej członków. Na gruncie konkretnej indywidualnej sprawy rola określonej organizacji społecznej, która zabiega o dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu, musi być jednoznaczna. Musi być jasne, czy udział organizacji społecznej w postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych, czy też jest tylko formą popierania interesów określonych podmiotów. Zatem skoro podstawą działalności organizacji społecznej z założenia jest interes publiczny, zaś organizacja zgłaszając żądanie udziału w postępowaniu administracyjnym zmierza do realizacji zadań mających znaczenie dla interesu ogólnospołecznego, to dopiero ustalenie przez organ okoliczności wyłączających istnienie interesu społecznego organizacji w powyższym znaczeniu uprawnia do wydania postanowienia odmownego na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 139/09). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w piśmie z 8 października 2025 r. skarżąca w sposób obszerny uargumentowała swój wniosek, z powołaniem na swoje kwalifikacje i wskazując na posiadaną merytoryczną wiedzę w zakresie dotyczącym przedmiotu postępowania. Jej argumentacja nie była przy tym ogólnikowa i nie wskazywała, by służyła interesom skarżącej lub jej członków. Tymczasem w zaskarżonym postanowieniu brak jest jakiejkolwiek oceny żądania skarżącej z perspektywy oparcia tego żądania w jej celach statusowych (przesłanka nr 1 z art. 31 § 1 k.p.a.). Przypomnieć w tym miejscu należy, że [jak wynika z decyzji środowiskowej z 28 sierpnia 2020 r. Burmistrza H.], przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności do którego o dopuszczenie do udziału wnioskuje skarżąca jest decyzja zmieniająca decyzję zezwalającą na wycinkę 433 drzew w związku z planowaną inwestycją położoną na terenie obszaru Natura 2000 [...] a także w całości położoną na obszarze N. Parku Krajobrazowego, na obszarze którego obowiązują przy tym zapisy uchwały nr 142/VII11 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 27 kwietnia 2011 r (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2011, nr 66 poz. 1457, ze zm.), w tym zakazy z § 3 pkt 5, dotyczące umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk i innych schronień i miejsc rozrodu. Podkreślenia wymaga, że – czego nie uwzględnił organ - skarżąca w piśmie z 8 października 2025 r., na które powołuje się we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony, wprost wskazuje na występujące na spornym obszarze chronione gatunki zwierząt, wskazując przy tym, że usunięcie drzew spowoduje zniszczenie siedlisk co najmniej ptaków i wiewiórki, wpłynie także na jeże. Skarżąca wskazuje także, że naruszy to zakazy określone w § 6 ust. 1 pkt 7 i 8 oraz ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (t. j. Dz. U. 2022 r., poz. 2380). W skarżonym postanowieniu organ jednak nie odniósł się do szerokiej argumentacji z pisma z 8 października 2025 r., nie dokonując oceny wniosku z perspektywy ustawowych przesłanek. Sąd uznał także za zasadne odnieść się do wskazanej w skarżonym postanowieniu argumentacji dotyczącej znacznego zainteresowania, jakie budzi postępowanie organu z uwagi na przedmiot decyzji podlegającej weryfikacji. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że zainteresowanie takie nie może stanowić samodzielnej podstawy do dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu na prawach strony. Z drugiej jednak strony znaczne zainteresowanie społeczne nie może jednak stanowić okoliczności stanowiącej o odmowie dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu. Zainteresowanie społeczne przyczynić się bowiem może do zainteresowania postępowaniem przez organizację społeczną i podjęciem przez nią działań mających na celu ochronę interesu społecznego. Na gruncie niniejszej sprawy zwrócić przy tym należy uwagę na charakter sprawy, który wiąże się z kwestią konstytucyjnie chronionej ochrony środowiska. Za M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, art. 74), przypomnieć należy, że artykuł 74 Konstytucji czyni zdrowe środowisko jedną z wartości konstytucyjnych objętych troską państwa i jego obywateli. Ochrona środowiska jest nie tylko zadaniem państwa (art. 5), z którym związane są konkretne obowiązki spoczywające na organach władzy publicznej (zob. art. 68 ust. 4, art. 74 ust. 1, 2 i 3), ale również konstytucyjnym obowiązkiem jednostki (art. 86) oraz przesłanką ograniczania jej praw i wolności (art. 31 ust. 3). (...) Ochrona środowiska powinna być przez państwo realizowana z uwzględnieniem zasady zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji). Powinna ona obejmować nie tylko działania pozwalające na zachowanie środowiska w stanie niepogorszonym, ale również na poprawę stanu środowiska z wykorzystaniem najnowszych osiągnięć nauki i techniki. Z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP wynika również obowiązek podejmowania przez państwo działań na arenie międzynarodowej służących ochronie środowiska, bowiem – jak powszechnie wiadomo – ochrona ta może być skutecznie realizowana jedynie w wymiarze globalnym. W ramach działań podejmowanych na rzecz ochrony środowiska państwo powinno również stworzyć mechanizm egzekwowania spoczywającego na każdym obowiązku dbałości o stan środowiska i ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie (art. 86 Konstytucji). Obowiązek wspierania działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska powinien być realizowany zarówno w sferze stanowienia, jak i stosowania prawa. Państwo powinno zatem stworzyć regulacje ustawowe umożliwiające obywatelom podejmowanie takich działań, jak również wspomagać ich w ich bieżącej działalności. Środowisko jest wartością publiczną, którą władze publiczne zobowiązane są chronić stosownie do treści art. 5 Konstytucji RP. Zgodnie z paradygmatem praworządności proklamowanym postanowieniami art. 7 Konstytucji RP każde działanie władz publicznych skierowane na ochronę środowiska powinno opierać się na prawie i mieścić w jego granicach. Ochrona środowiska i troska o jego stan stanowią wartość wspólną będącą przedmiotem zainteresowania prawa Unii Europejskiej. Nie do przecenienia jest rola jednostek i organizacji ochrony środowiska w zapewnieniu przestrzegania przez organy publiczne obowiązków wynikających z regulacji środowiskowych. Prawo zaś jednostek do kwestionowania decyzji, działania lub zaniechania władz publicznych przed sądem lub innym podobnym organem jawi się jako gwarancja kontroli realizacji przez władze publiczne obowiązków wynikających z regulacji unijnego prawa ochrony środowiska. Odnotować również należy, że Rzeczypospolita Polska jest stroną Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706). Na mocy powołanej art. 9 ww. Konwencji Rzeczpospolita Polska zobowiązała się do zapewnienia w ramach krajowego porządku prawnego, że "członkowie zainteresowanej społeczności: (a) mający wystarczający interes lub, alternatywnie, (b) powołujący się na naruszenie uprawnień, jeśli przepisy postępowania administracyjnego wymagają tego jako przesłanki, mają dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem powołanym z mocy ustawy, dla kwestionowania legalności z przyczyn merytorycznych lub formalnych każdej decyzji, działania lub zaniechania w sprawach regulowanych postanowieniami artykułu 6 oraz, jeśli przewiduje tak prawo krajowe i z zastrzeżeniem ustępu 3 poniżej, innych postanowień niniejszej konwencji (za: wyrok NSA z 9 grudnia 2025 r., III OSK 1637/25, LEX nr 4013471). Udział organizacji społecznych w ochronie środowiska organ winien zatem widzieć w szerszym kontekście niż tylko wynikającym z art. 31 k.p.a. Zdaniem Sądu, szczególnie zatem istotne jest, by organ administracji rozpatrzył wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, odnosząc się przy tym do wskazanej we wniosku argumentacji zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. Z postanowienia powinna wynikać analiza wniosku w zakresie obu przesłanek jego oceny, wynikających z art. 31 § 1 k.p.a., interpretowanych w szerszym kontekście, uwzględniającym również wagę dobra, którego dotyczy postępowanie, jego znaczenie dla społeczności lokalnej oraz przydatność i możliwości organizacji społecznej, z perspektywy jej celów statutowych, ochrony tego interesu społecznego. Prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie jest istotne z uwagi na zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej Kolegium zobowiązane będzie do rozpatrzenia całości argumentacji przedstawionej przez organizację społeczną wnoszącą o dopuszczenie do udziału na prawach strony, z uwzględnieniem oceny prawnej Sądu wyrażonej w niniejszym orzeczeniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu. Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.