II SA/Gd 173/26

Dnia 26 sierpnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (sprawozdawca) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi W.G na czynność Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z dnia 28 października 2025 r., nr RD.5178.395.2025.AT w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków ruchomych samochodu osobowego oddala skargę.

W. G. (dalej jako: skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność z zakresu administracji publicznej Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku (dalej jako: PWKZ, organ), polegającą na odmowie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków ruchomych samochodu osobowego, wynikającą z pisma organu z 28 października 2025 r., nr RD.5178.395.2025.AT. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z 3 września 2025 r. skarżący wniósł do organu o włączenie, na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1292 ze zm.), dalej jako: "u.o.z.", samochodu osobowego marki Mercedes Benz SL 600 SERIA 129, rok produkcji 1994, nr nadwozia [...], do Ewidencji Zabytków Ruchomych Województwa Pomorskiego (w skrócie WEZ). Do wniosku załączył ocenę techniczną nr [...] z 2 czerwca 2025 r. Pismem z 28 października 2025 r. PWKZ poinformował skarżącego, że w jego ocenie przedmiotowy pojazd nie spełnia kryteriów koniecznych do ujęcia w WEZ, wynikających z art. 3 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.o.z., na podstawie których wpisowi do rejestru zabytków lub włączeniu do ewidencji podlegają zabytkowe obiekty odnoszące się do pojęć zawartych w definicji zabytku ww. ustawy. Wyjaśniono, że kryteria przyjęte przez organ do rozpatrywania o włączenie do WEZ zabytków ruchomych, dotyczą pojedynczych pojazdów, które mają więcej niż 40 lat (zarządzenie PWKZ nr 10/2024 z 14 marca 2024 r.; wytyczne MKiDN nr DOZ-KiNK.6521.30.2023.AS z 15 lipca 2025 r.). Od powyższego pisma w dniu 14 listopada 2025 r. skarżący wniósł zażalenie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pismem z 5 stycznia 2026 r. Minister poinformował skarżącego, że ujęcie obiektu w WEZ ma charakter czynności materialno-technicznej i nie odbywa się w ramach postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów k.p.a. Tym samym stanowisko organu ochrony zabytków nie jest formułowane w drodze decyzji administracyjnej. Także od odmowy organu konserwatorskiego włączenia obiektu do WEZ nie ma możliwości wniesienia odwołania do Ministra. Właściwą drogą zaskarżenia tego rozstrzygnięcia jest skarga do sądu administracyjnego na czynność PWKZ. W piśmie tym Minister wyjaśnił nadto, że u.o.z. nie ustanawia żadnego kryterium wiekowego niezbędnego do uznania obiektu za zabytek, ani w formie konkretnej daty, ani poprzez cezurę kroczącą. Wiek obiektu nie determinuje jego wartości zabytkowych, a każdy wniosek o włączenie karty ewidencyjnej pojazdu do ewidencji zabytków powinien być traktowany indywidualnie, podlegając wnikliwej analizie pod kątem spełniania warunków określonych w u.o.z. Pomocniczo, w wielu wojewódzkich urzędach ochrony zabytków opracowano wewnętrzne kryteria oceny pojazdów, wskazujące na cechy oraz minimalny wiek pojazdów, który może świadczyć o ich wartościach zabytkowych, przede wszystkim w kontekście bycia świadectwem minionej epoki bądź zdarzenia, a także dokumentowania rozwoju nauki. Jednakże akty te mają charakter wyłącznie wewnętrznej instrukcji dla pracowników organu, a nie wiążącego aktu prawa. Zawarte w nich wymogi nie mogą być w związku z tym traktowane jako bezwzględny parametr determinujący możliwość uznania obiektu techniki za zabytek; mogą być one stosowane jedynie w połączeniu z pozostałymi kryteriami ustawowej definicji zabytku, umieszczonej w art. 3 ust. 1 u.o.z., których spełnienie jest zawsze podstawą przy ocenie wartości zabytkowych danego pojazdu. Podobny status mają wytyczne Generalnego Konserwatora Zabytków dotyczące włączania pojazdów do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Są one kierowane do wojewódzkich konserwatorów zabytków, a ich celem jest wprowadzenie sprawnego, czytelnego i jednolitego w skali kraju procesu włączania kart ewidencyjnych pojazdów do wojewódzkich ewidencji zabytków, w tym wskazanie możliwie precyzyjnych kryteriów oceny wartości zabytkowej pojazdów. Również one mogą być jednak traktowane jedynie pomocniczo wobec bezwzględnie obowiązujących przepisów u.o.z., a w szczególności nie wprowadzają one jednego, niezmiennego kryterium wieku, od którego możliwe byłoby uznanie pojazdu za zabytkowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. G. zarzucił PWKZ naruszenie: 1. art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d. u.o.z., poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, poprzez odmowę włączenia do WEZ samochodu skarżącego, podczas gdy pojazd ten stanowi zabytek w rozumieniu wyżej cytowanych przepisów, a mianowicie: obowiązujące przepisy nie przewidują przesłanki minimalnego wieku pojazdu uznawanego jako pojazd zabytkowy, a w każdym razie nie ma wymogu, aby pojazd posiadał wiek co najmniej 40 lat, a prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna być dokonana wespół z brzmieniem innych przepisów ustaw, m.in.: art. 79 ust. 4 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w którym wskazano, iż pojazd mający co najmniej 25 lat i uznany przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji może być ponownie zarejestrowany, pomimo uprzedniego wyrejestrowania; art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, który definiuje pojazd historyczny jako pojazd mający co najmniej 25 lat, uznany przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji; - art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, który definiuje pojazd historyczny jako pojazd mający co najmniej 25 lat, uznany przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji; z materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącego PWKZ na etapie złożenia wniosku (oraz dołączonego do skargi), a w szczególności z ekspertyzy Eksperci Techniczno-Motoryzacyjni "R." SA z 6 czerwca 2025 r. wydanej przez mgr inż. W. G. wynika m.in., że: kompletacja opiniowanego samochodu jest zachowana na poziomie powyżej 85% oryginalności; pojazd charakteryzuje się bardzo solidną i nowatorską budową z wysokim zaawansowaniem technologicznym, jest powszechnie zaliczany do "klasyków gatunku - pojazdów unikatowych" ze względu na zastosowane rozwiązania techniczne, w tym zawieszenie, silnik V12, kompleksowe wyposażenie jakie występowało w tamtym czasie oraz jego wysoką cenę - jest to model najdroższy w swojej klasie marki Mercedes; całkowita produkcja Mercedesa serii R129 (obejmowała jego wszystkie modele) jest określana na poziomie około 200 000 egzemplarzy, jednak model Mercedes SL 600 V12 został wyprodukowany w ilości tylko około 11 000 egzemplarzy; przedstawione w opinii cechy pojazdu pozwalają go kwalifikować jako pojazd kolekcjonerski - zabytkowy (w nazewnictwie używanym na obszarze RP nazwy te występują równolegle w zależności od urzędu definiującego); spełnia on wymagania dla pojazdu zabytkowego ze względu na ograniczoną ilość pojazdów tej marki i modelu już będących i sprowadzonych do kraju, jest obiektem poszukiwanym przez kolekcjonerów na całym świecie oraz ze względu na jego kultową historię, jaką odegrał w dziedzinie rozwoju światowej motoryzacji; pojazd jest zachowany w bardzo dobrym stanie technicznego utrzymania z zachowaniem dobrej zasadniczej kompletacji technicznej oraz z utrzymaną oryginalnością nadwozia i jego zasadniczego wyposażenia, stanowi istotny i znaczący przedmiot, jako pojazd zabytkowy; samochód osobowy marki Mercedes model SL 600 GD w wersji nadwozia "2 drzwiowy, convertible", nie jest produkowany od 2002 roku, natomiast sam pojazd ma 31 lat, licząc od daty produkcji; c) z materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącego PWKZ na etapie złożenia wniosku (oraz dołączonego do skargi), a w szczególności z kopii dokumentu odprawy celnej z dnia 23 grudnia 2024 r. wynika, że przedmiotowy pojazd przy odprawie celnej został zakwalifikowany jako pojazd kolekcjonerski i zwolniony z cła. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności z zakresu administracji publicznej lub jej zmianę poprzez włączenie do WEZ przedmiotowego pojazdu, zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy. W skardze zawarto też wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zarzutów skarżący przytoczył treść przepisów u.o.z. odnoszących się do zabytku ruchomego i wskazał, że wykładnia tego pojęcia nie może być dokonywana w oderwaniu od przepisów art. 79 ust. 4 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Także skarżący przedstawił materiał dowodowy (ekspertyza, deklaracja celna), z którego wynika, że jego samochód niewątpliwie jest zabytkiem. Ponadto zauważono, że również wytyczne, na które powołał się PWKZ, tj. wytyczne nr DOZ-KiNK.6521.30.2023, mówią o 25-letnim wieku pojazdu zabytkowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej z uchybieniem terminu, oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a w przypadku braku odrzucenia skargi przez Sąd - o oddalenie skargi. W uzasadnieniu PWKZ przywołał treść art. 3 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d oraz art. 21 i art. 22 ust. 3 u.o.z. i wskazał, że zgodnie z poglądami orzecznictwa wpis do ewidencji zabytków nie stanowi żadnej z wymienionych w art. 7 ustawy form ochrony nad zabytkami. Włączenie pojazdu lub innego środka transportu do wojewódzkiej ewidencji zbytków jest związane z założeniem karty ewidencyjnej na wniosek właściciela zabytku lub za jego zgodą. Procedura ta nie jest tożsama z postępowaniem administracyjnym w sprawie wpisu do rejestru zabytków. Odnosząc się do niniejszej sprawy PWKZ uzasadnił, że odmówił włączenia karty ewidencyjnej pojazdu należącego do skarżącego do ewidencji ruchomych zabytków techniki bowiem pojazd nie spełnia ustawowo określonych kryteriów sformułowanych w art. 3 pkt 1 i w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.o.z., jak również kryteriów i zasad włączania pojazdów do ewidencji ruchomych zabytków techniki woj. pomorskiego obowiązujących w WUOZ w Gdańsku i wytycznych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego nr DOZ-KiNK.6521.30.2023.AS w sprawie prowadzenia ewidencji pojazdów zabytkowych, w tym pojazd nie ma więcej niż 40 lat. Zdaniem organu, objęty postępowaniem pojazd wciąż posiada znamiona współczesności, wynikające z faktu zastosowania przez konstruktorów rozwiązań funkcjonalnych (zarówno technologicznych, jak i w sferze stylistyki), nowatorskich w czasie jego powstania, które obecnie postrzegane są jako standardowe i powszechnie występujące, a co wpływa na niewielką wartość historyczną, artystyczną i naukową obiektu. Przedmiotowy pojazd nie jest związany także z ważnymi wydarzeniami historycznymi, nie był użytkowany przez osoby powszechnie uznawane za wyjątkowo ważne, jak również nie miał związku z ważnymi osiągnięciami sportowymi lub historycznymi. W ocenie organu sam fakt zakończenia produkcji tego modelu w roku 2002, jego kultowa historia i dobry stan nie stanowią wystarczającego kryterium do przypisania mu wartości zabytkowych w zakresie cech funkcjonalno-konstrukcyjnych. Jak wyjaśnił dalej PWKZ, istotą sprawowanej przez niego ochrony konserwatorskiej nie jest obejmowanie nią wszystkich pojazdów pochodzących z lat minionych, lecz tylko tych, które niezaprzeczalnie na to zasługują, a których zachowanie leży w interesie społecznym. Pojazd zabytkowy to pojazd, którego cechuje dawność w rozumieniu wyraźnego zamknięcia pewnej epoki technologicznej. Natomiast opiniowany obiekt powstał w pewnej przestrzeni czasowej współczesności i należy go klasyfikować jako seryjny wytwór sztuki motoryzacyjnej ostatnich dziesięcioleci. Organ zauważył też, że pojazd kolekcjonerski nie jest tożsamy z pojazdem zabytkowym, co próbuje sugerować biegły w przedstawionej przez skarżącego opinii. Pojazdy kolekcjonerskie, choć mogą obejmować również pojazdy zabytkowe, to kategoria zdecydowanie szersza, która obejmuje szerokie spektrum pojazdów, w tym pojazdy które są rzadkie lub mają szczególną wartość dla kolekcjonerów, lecz nie spełniają cech pojazdu zabytkowego. Nie ma racji zatem skarżący, że pojęcia te są tożsame. Zainteresowanie kolekcjonerów przedmiotowym modelem czy też jego zakwalifikowanie przy odprawie celnej jako pojazdu kolekcjonerskiego nie przesądza za uznaniem pojazdu za zabytkowy, wobec braku między innymi związania przedmiotowego pojazdu z ważnymi wydarzeniami historycznymi, użytkowania jego przez osoby powszechnie uznawane za wyjątkowo ważne, jak również wobec braku związku pojazdu z ważnymi osiągnięciami sportowymi lub historycznymi. Nie ma racji skarżący, jak i biegły, iż w ustawie Prawo o ruchu drogowym jest zawarty zapis, że "pojazd zabytkowy to pojazd mający co najmniej 25 lat, uznany przez rzeczoznawcę samochodowego na unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji". Zgodnie bowiem z definicją legalną pojazdu zabytkowego zawartą w tej ustawie, wyrażoną w art. 2 pkt 39, przez pojazd zabytkowy należy rozumieć pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami. Zatem za pojazd zabytkowy nie może być uznany w myśl ww. definicji legalnej pojazd mający co najmniej 25 lat. Także w art. 79 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym ustawodawca wyraźnie odróżnił pojazd zabytkowy oraz pojazdu mającego co najmniej 25 lat, uznanego przecz rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy. Rozróżnienie to zatem wprost wskazuje, iż pojazd mający co najmniej 25 lat uznany przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji nie jest tożsamy z pojazdem zabytkowy, nie musi być tożsamy z takim pojazdem i nie należy go za taki pojazd traktować. Również na gruncie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie każdy pojazd historyczny może być uznany jednocześnie za pojazd zabytkowy. Powołane ustawy niewątpliwie rozróżniają powyższe pojęcia. Organ wyjaśnił nadto, że przedstawiona przez skarżącego opinia i płynące z niej wnioski nie mogły zostać uwzględnione przez organ z jednej strony z uwagi na jej niezgodność z ww. przepisami prawa, jak i na oczywiste błędy, które zostały w niej zawarte. Przykładowo, jak wyjaśnił PWKZ, pojazdy tego typu nie posiadają w pełni niezależnego zawieszenia, przy zastosowaniu stabilizatorów przechyłów i korektorów zawieszenia systemu nivomat; układ hamulcowy nie jest dwuobwodowym i wspomaganym ciśnieniowo systemem lecz prawdopodobnie systemem antypoślizgowym (ASR z ABS); w zespole napędowym wyposażonym w automatyczną obiegową przekładnię nie ma typowego sprzęgła lecz jego funkcję pełni przekładnia hydrotechniczna. Widoczny jest również w opinii brak dbałości opisu wyposażenia auta, który sprowadza się do stwierdzenia o nadzwyczajnym bogactwie, bez uwzględnienia nawet ograniczonej specyfikacji pojazdu. Nie ma informacji o tabliczce kodowej producenta, potwierdzającej np. oryginalność powłoki lakierniczej z określeniem jej barwy, a określenie, że jest to czerwony lakier syntetyczny nie jest w pełni fachową informacją. Nie jest istotna informacja o strategii marketingowej koncernu Daimler - Benz obszernie przekopiowana z Internetu, jak również instrukcja wyceny pojazdu. Brak natomiast informacji na temat indywidualnej historii przedmiotowego pojazdu, w tym konkretnych informacji o typie zastosowanego silnika. Odnosząc się do kryterium 40 lat, warunkującego włączenie pojazdów do WEZ, organ wskazał, że nie wynika ono z u.o.z., gdyż nie posiada ona jednoznacznej definicji ani kryteriów określających pojazd zabytkowy. W związku z powyższym oraz w wyniku wzrostowej tendencji składania wniosków o włącznie pojazdów do ewidencji zabytków, Generalny Konserwator Zabytków wystosował wytyczne do wojewódzkich konserwatorów zabytków pismem z 23 marca 2001 r. (nr DR-ZM-071-38a/01) dotyczące prowadzenie ewidencji pojazdów zabytkowych, ustalając m.in. kryterium wiekowe 25 lat warunkujące włączenie pojazdu do ewidencji zabytków. Kolejne wytyczne wystosował Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków (obecnie Narodowy Instytut Dziedzictwa) pismem z 13 stycznia 2004 r. (nr KOBiDZ-D/17/14). Przez ponad kolejną dekadę te kryteria (w tym załączanie opinii biegłego rzeczoznawcy do kart ewidencyjnych, oryginalność 75% części i podzespołów w modelu oraz nieprodukowanie pojazdu od 15 lat) były niezmienne. W konsekwencji konserwatorzy wojewódzcy w obliczu coraz większej ilości wniosków o włączenie kart pojazdów do ewidencji zabytków sami zaczęli wprowadzać własne kryteria wiekowe, by podnieść jakość zasobu ewidencji pojazdów zabytkowych. Większość aut wnioskowanych i opiniowanych przez rzeczoznawców samochodowych produkowana była w latach 90-tych (były to głównie marki niemieckie, takie jak volkswageny czy mercedesy). Dlatego też MKiDN zaczęło negatywnie opiniować ten sposób prowadzenia ewidencji i w oparciu o przepisy u.o.z. podważyło dołączanie opinii biegłych do kart ewidencyjnych, wskazując na brak takiego obowiązku ustawowego, jak również sporządzanie samych kart przez rzeczoznawców. Z dniem 15 lipca 2025 r. MKiDN wystosowało do wojewódzkich konserwatorów zabytków nowe wytyczne do prowadzenia ewidencji pojazdów, wskazując m.in. na wiek 40 lat jako kryterium pomocnicze przy ocenianiu wniosków, nie uwzględniając jednak polskich marek pojazdów. Z tego powodu PWKZ stosuje tę cezurę czasową głównie do marek zagranicznych, zwłaszcza niemieckich, produkowanych na masową skalę na rynki światowe. Pojazdy takie mogą mieć charakter kolekcjonerski w myśl ustawy Prawo celne lub unikatowy w myśl ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ale nie mają żadnej wartości zabytkowej w odniesieniu u.o.z. i do wytycznych prowadzenia ewidencji zabytków. W piśmie procesowy z 12 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącego stwierdził, że Sąd powinien w oparciu o przepisy art. 3 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d. u.o.z. oraz powiązane z nimi przepisy art. 79 ust. 4 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, art. 3 pkt 5 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, dokonać wykładni pojęcia pojazdu zabytkowego i zestawić to pojęcie z przedmiotowym pojazdem. Pełnomocnik zauważył, że wytyczne Ministerstwa Kultury z 15 lipca 2025 r. nie są wiążące dla Sądu, szczególnie że powstały już po dacie sprowadzenia przedmiotowego pojazdu do Polski i po dacie wydania opinii technicznej z 2 czerwca 2025 r. Ponadto z odpowiedzi na skargę wynika, że przyczyną wydania wytycznych nie były kwestie merytoryczne, lecz ilość wniosków obywateli kierowanych do wojewódzkich konserwatorów zabytków o wpis pojazdów do ewidencji zabytków. Wytyczne te nie wiążą się ze zmianą prawa czy zmianą definicji zabytku, czy nawet zmianą linii orzecznictwa sądów, lecz wiążą się li tylko z ilością składanych wniosków obywateli do organów. Pełnomocnik zauważył też, że o tym czy dany pojazd jest zabytkiem, czy nie decyduje przede wszystkim ustawa, a nie ilość takich pojazdów na polskich drogach i następnie wytyczne Ministerstwa jako organu władzy wykonawczej, który to organ nie ma uprawnień do stanowienia prawa, szczególnie zmiany ustawy. W piśmie procesowym z 15 maja 2026 r. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dodatkowych dokumentów w postaci 2 zdjęć pojazdu marki Volkswagen Beetle Cabrio z oznaczeniem tablicy rejestracyjnej dla pojazdu zabytkowego oraz z wydruku z portalu Wikipedia historii produkcji tego pojazdu na okoliczność, iż PWKZ wpisał do ewidencji zabytków pojazd, który fabrycznie produkowany jest dopiero od 2011 r., a więc pojazd niespełna 15-letni. Zdaniem skarżącego powyższy fakt potwierdza, że skarga jest zasadna, a wiek pojazdu nie jest podstawowym czy nawet prawnym kryterium do uznania go za zabytek, oraz że praktyka organu jest w tym zakresie dowolna i uznaniowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – skrócie "p.p.s.a.", wynika zaś, że sprawowana przez sąd kontrola obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 615 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 p.p.s.a.). W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Przy czym - stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). W rozważanym wypadku mamy do czynienia ze skargą na działanie organu administracji publicznej związane z odmową ujęcia ruchomości (pojazdu) w wojewódzkiej ewidencji zabytków (w skrócie WEZ), o której mowa w art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1292), dalej jako: "u.o.z.". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela pogląd wyrażony w szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, że ujęcie zabytku w WEZ (a co za tym idzie, również odmowa dokonania takiej czynności) stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. np. wyroki NSA: z 8 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 1926/17, z 9 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 254/15, z 26 października 2016 r. sygn. akt II OSK 96/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzecznia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Włączenie karty ewidencyjnej zabytku do WEZ (lub odmowa dokonania takiej czynności) rozstrzyga bowiem o możliwości podporządkowania indywidualnej nieruchomości lub rzeczy ruchomej pod obowiązki określone w u.o.z. Ponadto czynność ta ma charakter publicznoprawny i będąc skierowana do indywidualnego podmiotu dotyczy jego obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. również wyroki NSA: z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1771/22 i z 21 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1573/22 oraz postanowienie z 18 maja 2021 r. sygn. akt II OZ 218/21; CBOSA). Przesądzenie, z jakim rodzajem zaskarżonego aktu bądź zaskarżonej czynności mamy do czynienia w sprawie rzutuje m.in. na kwestię terminu do wniesienia skargi. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2 p.p.s.a, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W tej sprawie – prawomocnym postanowieniem z 22 kwietnia 2026 roku, Sąd przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. W. G. (dalej jako: skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył czynność z zakresu administracji publicznej Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku (dalej jako: PWKZ, organ), polegającą na odmowie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków ruchomych stanowiącego jego własność samochodu osobowego, wynikającą z pisma organu z 28 października 2025 r., nr RD.5178.395.2025.AT. Czynność ta została podjęta po rozpoznaniu wniosku skarżącego z 3 września 2025 r., którym skarżący domagał się włączenia, na podstawie art. 22 ust. 3 u.o.z., samochodu osobowego marki Mercedes Benz SL 600 SERIA 129, rok produkcji 1994, nr nadwozia [...], do Ewidencji Zabytków Ruchomych Województwa Pomorskiego (w skrócie WEZ). Do wniosku załączył ocenę techniczną nr [...] z 2 czerwca 2025 r. Dokonując merytorycznej oceny skargi wskazać należy, że podstawę prawną podjętej czynności stanowiły przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1292 ze zm.) – dalej: u.o.z. Zgodnie z art. 3 pkt 1 u.o.z. zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Natomiast zabytek ruchomy to rzecz ruchoma, jej część lub zespół rzeczy ruchomych, o których mowa w pkt 1 (art. 3 pkt 3 u.o.z.). Z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.o.z. wynika, że ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki ruchome będące wytworami techniki, a zwłaszcza urządzeniami, środkami transportu oraz maszynami i narzędziami świadczącymi o kulturze materialnej, charakterystycznymi dla dawnych i nowych form gospodarki, dokumentującymi poziom nauki i rozwoju cywilizacyjnego. Zgodnie zaś z art. 21 u.o.z. ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa (art. 22 ust. 2 u.o.z.). Włączenie karty ewidencyjnej zabytku ruchomego niewpisanego do rejestru do wojewódzkiej ewidencji zabytków może nastąpić za zgodą właściciela tego zabytku (art. 22 ust. 3 u.o.z.). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, na co zwrócił uwagę organ, że wpis do ewidencji zabytków nie stanowi żadnej z wymienionych w art. 7 u.o.z. form ochrony nad zabytkami. Jest swoistym środkiem wstępnej ochrony danego obiektu uznanego za zabytkowy, skutkującym pewnymi ograniczeniami względem obiektu ujętego w takiej ewidencji. Celem ewidencji jest zgromadzenie informacji o obiektach i nieruchomościach dla tworzenia programów opieki nad zabytkami. Sporządzanie i realizacja wspomnianych programów stanowi jeden z przejawów ochrony zabytków, będącej obowiązkiem organów administracji publicznej (w tym: organów administracji samorządowej), zdefiniowanej w art. 4 (por. wyroki NSA z 14 lutego 2024 r., II OSK 2458/22; z 13 grudnia 2023 r., II OSK 2086; wyrok WSA w Gdańsku z 15 września 2021 r., II SA/Gd 244/21, wyrok WSA w Krakowie z 14 września 2021 r., II SA/Kr 666/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczenia również wymaga, że do postępowania w sprawie wpisu do ewidencji zabytków nie stosuje się reguł Kodeksu postępowania administracyjnego, jakie mają zastosowanie w przypadku prowadzenia typowego postępowania administracyjnego. Brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem (czy też odmową włączenia) karty zabytku do ewidencji zabytków (gminnej, wojewódzkiej) nie oznacza jednak, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy i wskazania przyczyn uzasadniających jej dokonanie. Nie może ulegać wątpliwości, że włączenie karty zabytku do gminnej/wojewódzkiej ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że konkretny obiekt spełnia definicję zabytku z art. 3 pkt 1 u.o.z., tj. stanowi nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. To oznacza, że tylko w stosunku do takiego obiektu, który charakteryzuje się cechami wskazującymi na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową, uzasadnione jest objęcie go wstępną ochroną w postaci ujęcia w gminnej/ wojewódzkiej ewidencji zabytków. (por. wyrok NSA z 8 lutego 2024 r., II OSK 1198/24; wyrok WSA w Krakowie z 19 lipca 2024 r., II SA/Kr 720/24; wyrok WSA w Warszawie z 10 sierpnia 2022 r. , VII SA/Wa 2018/18; wyrok WSA w Krakowie z 17 października 2024 r., II SA/Kr 1019/24; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wnioskując a contrario stwierdzić należy, iż powyższe wymogi znajdują zastosowanie także do czynności odmownej dokonania wpisu do ewidencji zabytków. Inaczej mówiąc, odmowa włączenia danego obiektu do właściwej ewidencji zabytków wymaga po stronie organu należytego uzasadnienia z jakich powodów obiekt ten nie został uznany za zabytek w rozumieniu wyżej powołanego art. 3 pkt 1 u.o.z., a w konsekwencji nie podlega opiece i ochronie w rozumieniu cyt. ustawy. Jest to o tyle istotne, że - jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa. W konsekwencji powyższego, dla stwierdzenia walorów zabytkowych danego obiektu nie jest konieczne potwierdzenie w formie opinii biegłego. To organ ochrony zabytków, na podstawie posiadanych informacji, dokonuje oceny, czy określony przedmiot powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu u.o.z. i nie prowadzi w tej sprawie postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby przedstawiać przeciwne twierdzenia. Brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Sąd administracyjny - dokonując oceny legalności czynności wojewódzkiego konserwatora zabytków w zakresie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku bada zatem, czy ziściły się przesłanki uzasadniające włączenie/odmowę włączenia danego obiektu do tej ewidencji oraz czy przyczyny uzasadniające włączenie bądź odmowę włączenia do ewidencji zostały udokumentowane w należyty sposób (por. wyroki NSA z 9 marca 2021 r., II OSK 931/20; z 29 kwietnia 2020 r., II OSK 2116/19; wyroki WSA w Łodzi z 27 września 2024 r., II SA/Łd 347/24; z 27 listopada 2024 r., II SA/Łd 630/24; wyrok WSA w Białymstoku z 12 września 2024 r., II SA/Bk 443/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, uwzględniając argumentację przedstawioną przez organ nie tylko w piśmie odmownym, lecz również w odpowiedzi na skargę, a także biorąc pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu, że odmowa włączenia spornego pojazdu do wojewódzkiej ewidencji zabytków znajdowała uzasadnione podstawy. Działanie organu znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa materialnego, a wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia został poparty szerokim i rzeczowym uzasadnieniem, uwzględniającym różne aspekty dotyczące przedmiotowego obiektu, w którym organ w sposób spójny i logiczny przedstawił argumentację przemawiającą za nieuwzględnieniem żądania skarżącego. Brak jest zatem podstaw do przypisania kwestionowanej przez skarżącego odmowie cechy dowolności. Jednocześnie zasadność prezentowanego przez organ stanowiska nie została skutecznie podważona przez stronę skarżącą, która w treści wywiedzionej skargi błędnie oparła swoją argumentację na szeregu przepisów szczególnych, które przyjętego przez skarżącego stanowiska nie potwierdzają. Stąd też zarzuty skargi, co do naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 lit. d u.o.z. uznać należało za nieuzasadnione. Należy w tym miejscu przypomnieć, że skarżący wnosił o wpisanie do WEZ samochodu osobowego marki Mercedes Benz SL 600 SERIA 129, rok produkcji 1994. Powoływał się przy tym na załączoną do wniosku i skargi ocenę techniczną z 6 czerwca 2025 r., podkreślając, że wynika z niej m.in., że: kompletacja samochodu jest zachowana na poziomie powyżej 85% oryginalności; pojazd charakteryzuje się bardzo solidną i nowatorską budową z wysokim zaawansowaniem technologicznym, jest powszechnie zaliczany do "klasyków gatunku - pojazdów unikatowych" ze względu na zastosowane rozwiązania techniczne, w tym zawieszenie, silnik V12, kompleksowe wyposażenie jakie występowało w tamtym czasie oraz jego wysoką cenę - jest to model najdroższy w swojej klasie marki Mercedes; całkowita produkcja Mercedesa serii R129 (obejmowała jego wszystkie modele) jest określana na poziomie około 200 000 egzemplarzy, jednak model Mercedes SL 600 V12 został wyprodukowany w ilości tylko około 11 000 egzemplarzy; przedstawione w opinii cechy pojazdu pozwalają go kwalifikować jako pojazd kolekcjonerski - zabytkowy ze względu na ograniczoną ilość pojazdów tej marki i modelu już będących i sprowadzonych do kraju, jest obiektem poszukiwanym przez kolekcjonerów na całym świecie oraz ze względu na jego kultową historię, jaką odegrał w dziedzinie rozwoju światowej motoryzacji; pojazd jest zachowany w bardzo dobrym stanie technicznego utrzymania z zachowaniem dobrej zasadniczej kompletacji technicznej oraz z utrzymaną oryginalnością nadwozia i jego zasadniczego wyposażenia, stanowi istotny i znaczący przedmiot, jako pojazd zabytkowy; samochód osobowy marki Mercedes model SL 600 GD w tej wersji nadwozia nie jest produkowany od 2002 roku, natomiast sam pojazd ma 31 lat, licząc od daty produkcji. Zdaniem natomiast organu, objęty postępowaniem pojazd wciąż posiada znamiona współczesności, wynikające z faktu zastosowania przez konstruktorów rozwiązań funkcjonalnych (zarówno technologicznych, jak i w sferze stylistyki), nowatorskich w czasie jego powstania, które obecnie postrzegane są jako standardowe i powszechnie występujące, a co wpływa na niewielką wartość historyczną, artystyczną i naukową obiektu. Przedmiotowy pojazd nie jest związany także z ważnymi wydarzeniami historycznymi, nie był użytkowany przez osoby powszechnie uznawane za wyjątkowo ważne, jak również nie miał związku z ważnymi osiągnięciami sportowymi lub historycznymi. W ocenie organu sam fakt zakończenia produkcji tego modelu w roku 2002, jego kultowa historia i dobry stan nie stanowią wystarczającego kryterium do przypisania mu wartości zabytkowych w zakresie cech funkcjonalno-konstrukcyjnych. Również w ocenie Sądu przedstawione przez skarżącego orzeczenie techniczne wskazuje jedynie na kolekcjonerski, a nie zabytkowy charakter tego pojazdu. Potwierdza to także przedstawiony w tym orzeczeniu rys historyczny marki, z którego wynika, że Mercedes Benz SL 600 SERIA 129 w okresie jego produkcji przechodził liczne kosmetyczne i mechaniczne zmiany, co nie było niczym nadzwyczajnym na tym etapie rozwoju motoryzacji. W roku produkcyjnym 1994 Mercedes nie wprowadził w tym modelu zupełnie nowych innowacji na skalę światową, ponieważ większość z nich zadebiutowała już wcześniej albo nadeszła z dużym liftingiem pod koniec 1995 roku. Pojazd ten nie świadczy zatem o znacznym postępie w rozwoju ludzkich osiągnięć. Natomiast istotą sprawowanej przez PWKZ ochrony konserwatorskiej nie jest obejmowanie nią wszystkich pojazdów pochodzących z lat minionych, nawet jeżeli mają one wartości kolekcjonerskie, lecz tylko tych, które niezaprzeczalnie na to zasługują, a których zachowanie leży nie tylko w interesie właściciela pojazdu, czy też grupy fanów danej marki, lecz w interesie społecznym. Pojazd zabytkowy bowiem to pojazd, którego cechuje dawność w rozumieniu wyraźnego zamknięcia pewnej epoki technologicznej. Natomiast samochód skarżącego powstał w pewnej przestrzeni czasowej współczesności i należy go klasyfikować jako seryjny wytwór sztuki motoryzacyjnej ostatnich dziesięcioleci, nie mający szczególnych wartości zabytkowych. Organ słusznie zauważył też, że pojazd kolekcjonerski nie jest tożsamy z pojazdem zabytkowym, co próbuje sugerować rzeczoznawca w przedstawionej przez skarżącego ocenie technicznej, a także skarżący w skardze. Jak zasadnie wyłożył konserwator zabytków, pojazdy kolekcjonerskie, choć mogą obejmować również pojazdy zabytkowe, to kategoria zdecydowanie szersza, która obejmuje szerokie spektrum pojazdów, w tym pojazdy które są rzadkie lub mają szczególną wartość dla kolekcjonerów, lecz nie spełniają cech pojazdu zabytkowego. Nie ma racji zatem skarżący, że pojęcia te są tożsame. Zainteresowanie kolekcjonerów przedmiotowym modelem czy też jego zakwalifikowanie przy odprawie celnej jako pojazdu kolekcjonerskiego nie przesądza za uznaniem pojazdu za zabytkowy, wobec braku między innymi związania przedmiotowego pojazdu z ważnymi wydarzeniami historycznymi, użytkowania jego przez osoby powszechnie uznawane za wyjątkowo ważne, jak również wobec braku związku pojazdu z ważnymi osiągnięciami sportowymi lub historycznymi. Wbrew stanowisku skarżącego, to właśnie pogląd organu odnośnie braku tożsamości pojęć zabytkowy i kolekcjonerski potwierdzają przywoływane przez niego w skardze przepisy ustaw szczególnych. I tak: Z art. 79 ust. 4 pkt 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024r., poz. 1251) wynika, że pojazd wyrejestrowany nie podlega powtórnej rejestracji, z wyjątkiem pojazdu: 1) odzyskanego po kradzieży; 2) zabytkowego; 3) mającego co najmniej 25 lat uznanego przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji. Wbrew stanowisku skarżącego, osobno wymieniono w ww. przepisie samochody zabytkowe a osobno samochody mające co najmniej 25 lat i uznane przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowe lub mające szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji. Ponadto w art. 2 pkt 39 tej ustawy wyraźnie zdefiniowano pojazd zabytkowy jako: pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami. Z art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2020 r., poz. 2056) wynika natomiast, że pojazdem historycznym według tej ustawy jest: a) pojazd zabytkowy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, b) pojazd mający co najmniej 25 lat, uznany przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji; - czyli również wg tej ustawy pojazd historyczny jest to pojęcie szersze niż pojazd zabytkowy. Również w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2026 r., poz. 783) mowa jest o pojeździe historycznym i pojeździe zabytkowym, przy czym znowu to drugie pojęcie jest pojęciem węższym. Z przepisu tego wynika bowiem, że pojazd historyczny to: pojazd mechaniczny, o którym mowa w pkt 10, będący: a) pojazdem zabytkowym w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, b) pojazdem mającym co najmniej 40 lat, c) pojazdem mającym co najmniej 25 lat i który został uznany przez rzeczoznawcę samochodowego za pojazd unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji. Należy także dodać, że - wbrew stanowisku skarżącego, organ zostawał cezurę czasową 40 lat od momentu produkcji pojazdu jako kryterium o charakterze pomocniczym wobec innych opisywanych przez niego cech, jakie powinien spełniać pojazd zabytkowy. Dlatego też wskazany przez skarżącego w piśmie z 15 maja 2026 roku pojazd, mimo że może nie mieć 40 lat od momentu produkcji, ale – z uwagi na inne cechy, stanowić może obiekt wyjątkowy, posiadający szczególne wartości historyczne, a więc podlegający wpisowi do ewidencji zabytków. Niewątpliwie brak priorytetu kryterium wieku jest uzasadnione, bo w innym wypadku każdy pojazd powyżej 40 lat od momentu produkcji musiałby być uznawany za zabytek, nawet jeżeli byłaby to marka bardzo popularna, produkowana na ogromną skalę, czy też pojazd nie miałby żadnych walorów historycznych. Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę jako niezasadną oddalił.