II SA/Gd 143/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 7 września 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia niewykonywania pracy na skutek represji politycznych oddala skargę.

Skarga A. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 stycznia 2022 r., nr DSE3-K0918-FT732-13/22, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Skarżąca wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzenie okresu pozbawienia możliwości wykonywania swojego zawodu przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 6b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291 ze zm.). Skarżąca wskazała przy tym, że od 1984 r. była zatrudniona w G., a następnie w G. 1 kolejno na stanowiskach: starszego asystenta projektanta, projektanta oraz starszego projektanta — kierownika zespołu a w latach 1989 – 2003 r. nie mogła wykonywać zawodu z powodu inwigilacji SB. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 29 listopada 2021 r., nr DSE2-K1063-FT732-10/21, odmówił potwierdzenia, że skarżąca była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał, że pismem z dnia 12 października 2021 r. wezwał skarżącą o wyjaśnienie okoliczności wskazanych we wniosku a także o przedstawienie dowodów potwierdzających podnoszone okoliczności oraz o skonkretyzowanie jakiego zawodu nie mogła wykonywać, jak doszło do jej zwolnienia, w jakim zawodzie pracowała po utracie możliwości wykonywania swojego zawodu oraz czy po utracie możliwości wykonywania swojego zawodu podejmowała próby znalezienia pracy w swoim zawodzie. W odpowiedzi, skarżąca nadesłała pismo, w którym w żaden sposób nie odniosła się do treści wystosowanego zapytania. Z kolei, w odpowiedzi na pismo z dnia 28 października 2021 r. o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a. skarżąca wskazała, że była represjonowana, przez co miała problemy zdrowotne i nie mogła wykonywać swojego zawodu. Orzeczeniem z dnia 27 września 1989 r. została zaliczona do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i przyznano jej rentę inwalidzką od dnia 1 sierpnia 1989 r. Organ wskazał, że skarżąca w rozpatrywanym wniosku powołała się na okres od 1989 r. do 2003 r. Zgodnie zaś z treścią art. 6 ust. 2 pkt 6b powołanej ustawy pozbawienie możliwości wykonywania swojego zawodu musi wynikać z działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce przed dniem 31 lipca 1990 r. a zatem żądanie dotyczące uznania okresu od dnia 31 lipca 1990 r. do 2003 r. jest całkowicie nieuzasadnione. Z kolei, otrzymywanie świadczenia rentowego nie jest tożsame z pozbawieniem możliwości wykonywania zawodu na skutek represji politycznych. Już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 746/20 (ze skargi skarżącej na decyzję Szefa Urzędu o odmowie potwierdzenia okresu niewykonywania pracy z przyczyn politycznych), ocenił, że uzyskanie prawa do renty inwalidzkiej nie jest tożsame z niewykonywaniem pracy z powodów politycznych przed dniem 31 lipca 1990 r. w rozumieniu ustawy. Represja musiała bowiem stanowić bezpośrednią przyczynę niewykonywania pracy. Odpowiednio, w tym przypadku należy uznać, że represja musiała stanowić bezpośrednią przyczynę pozbawienia możliwości wykonywania zawodu. Ponadto, zdaniem organu, stosunek pracy między skarżącą a G. 1 ustał w związku z upływem okresu zasiłku chorobowego, jednakże zgodnie z dołączonym świadectwem pracy skarżąca pozostawała w stosunku pracy od 15 maja 1983 r. do 31 lipca 1989 r. Okres od 1 sierpnia 1989 r. do 31 lipca 1990 r., który zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach mógł być przedmiotem oceny co do pozbawienia skarżącej możliwości wykonywania swojego zawodu również nie może zostać uwzględniony. Skarżąca w żaden bowiem sposób nie udokumentowała, że w tym okresie była pozbawiona takiej możliwości zaś jak wynika z dołączonej do wniosku dokumentacji skarżąca zaczęła pobierać rentę inwalidzką tuż po ustaniu stosunku pracy, tj. od 1 sierpnia 1989 r. Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby skarżąca spełniała przesłanki umożliwiające uznanie, że była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Po rozpoznaniu złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 24 stycznia 2022 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 29 listopada 2021 r. Uzasadniając wydaną decyzję organ podtrzymał stanowisko i argumentację przedstawioną w decyzji z dnia 29 listopada 2021 r. i podkreślił, że brak jest dowodów dokumentujących fakt pozbawienia możliwości wykonywania przez skarżącą zawodu przed 31 lipca 1990 r. oraz, że taki stan był wynikiem represji o podłożu politycznym. Z przedłożonego przez skarżącą do akt sprawy świadectwa pracy z dnia 20 lipca 1989 r. wynika, że skarżąca zakończyła pracę z dniem 31 lipca 1989 r. na skutek wyczerpania się okresu zasiłku chorobowego. Z pisma ZUS Oddział w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2018 r. i załączonych do niego orzeczeń Obwodowej Komisji Lekarskiej wynika, że skarżąca z dniem 27 września 1989 r. została zaliczona do II grupy inwalidzkiej z tego tytułu przeszła na rentę. Z dowodów tych, zdaniem organu, wynika jedynie, że skarżąca zaprzestała działalności zawodowej z uwagi na stan zdrowia i przejście na rentę. We wniesionej do Sądu skardze na powyższą decyzję skarżąca wskazała, że decyzją z dnia 15 kwietnia 2019 r. organ potwierdził jej status jako działacza opozycji antykomunistycznej i z tego powodu ma wiedzę o tym, że osoba z takim statusem z przyczyn politycznych miała na rynku w państwie o ustroju realnego socjalizmu niewielkie szanse na wykonywanie zawodu. Nadto, wskazała, że do wniosku został dołączony dowód, w którym Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia uwiarygodniła zwolnienia lekarskie od lekarza psychiatry i zaliczyła skarżącą do inwalidów II grupy z ogólnego stanu zdrowia ze wskazaniem, że nie może wykonywać żadnej pracy. Skarżąca zakwestionowała przy tym zobowiązanie jej przez organ do wskazania, z jakiego powodu nie mogła wykonywać pracy, skoro z dokumentacji medycznej jednoznacznie wynika, że podjęcie zatrudnienia z powodów zdrowotnych nie było możliwe a skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim od 15 czerwca 1984 r. przez dwanaście miesięcy. Będąc zatrudniona w biurze projektowym i pełniąc rolę kierownika projektów potrzebowała spokoju i skupienia do pracy, do dokonywania skomplikowanych obliczeń, jednak będąc ciągle inwigilowana przez służbę bezpieczeństwa, która także inwigilowała jej całą rodzinę, nie miała tego spokoju koniecznego do wykonywania obowiązków zawodowych. Do skargi skarżąca załączyła m.in. świadectwo pracy, z którego wynika, że była zatrudniona w G. 1 w okresie od 15 maja 1983 r. do 31 lipca 1989 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że skarżąca nie przedstawiła dowodów potwierdzających fakt pozbawienia jej możliwości wykonywania swojego zawodu przed 31 lipca 1990 r. oraz, że taki stan rzeczy był wynikiem represji o podłożu politycznym. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 135 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 stycznia 2022 r. jest zgodna z prawem. Kontrolowana decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 stycznia 2022 r. wydana została na skutek rozpoznania wniosku skarżącej o potwierdzenie, na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 6b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 291 ze zm.), że skarżąca była pozbawienia możliwości wykonywania swojego zawodu przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wskazać zatem należy, że przepis art. 6 ust. 2 pkt 6b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi, że za okresy składkowe uważa się również przypadający przed dniem 15 listopada 1991 r. okres, za który została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne albo za który nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, pozbawienia możliwości wykonywania swojego zawodu przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Stosownie przy tym do postanowień art. 117 ust. 4 powołanej ustawy okresy, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 pkt 6a i 6b, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań dokonuje, w drodze decyzji, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przepis art. 117 ust. 4 odsyła w ten sposób bezpośrednio do przepisów rozdziału 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - "Zasady orzekania o uprawnieniach" - zwłaszcza zaś do art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach. Przepis ten w związku z art. 117 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określa zakres kompetencji organu administracji publicznej, formę jej realizacji oraz zasady dowodzenia. Treść przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, stanowiącego, że o spełnieniu warunków właściwy organ orzeka na podstawie udokumentowanego wniosku osoby zainteresowanej jednoznacznie przesądza o tym, że obowiązek wykazania istnienia przesłanek, z których strona wywodzi określone skutki prawne spoczywa przede wszystkim właśnie na niej. Zebranie pełnego materiału dowodowego jest niewątpliwie obowiązkiem organu, ale obowiązek ten nie ma charakteru absolutnego w tym znaczeniu, że organ nie jest zobowiązany do poszukiwania, niejako w zastępstwie strony, dowodów mających potwierdzić korzystne dla tej strony okoliczności. Zatem to na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 468/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, prawidłowo Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ocenił złożony przez skarżącą wniosek jako niezasadny. Przede wszystkim, należy zauważyć, że skarżąca domagała się potwierdzenia pozbawienia możliwości wykonywania swojego zawodu na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce w okresie od 1989 r. do 2003 r. Przepis art. 6 ust. 2 pkt 6b powołanej ustawy obejmuje zaś jedynie okres do dnia 31 lipca 1990 r. Stąd też żądanie skarżącej dotyczące okresu od dnia 31 lipca 1990 r. do 2003 r. było całkowicie nieuzasadnione, na co trafnie wskazał organ w wydanych decyzjach. W konsekwencji, przedmiotem oceny merytorycznej mógł być jedynie, zawierający się w zakresie powyższego przepisu, okres od 1989 r. do dnia 31 lipca 1990 r. W tym zaś zakresie orzekający w sprawie organ, zdaniem Sądu, słusznie ocenił, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie dostarczył podstaw do uznania, że skarżąca była pozbawienia możliwości wykonywania swojego zawodu na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce przed dniem 31 lipca 1990 r. Zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego dowody, w tym nadesłane przez stronę dokumenty, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie potwierdzają bowiem, aby w okresie tym skarżąca faktycznie była pozbawienia możliwości wykonywania swojego zawodu na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Nie ulega wątpliwości, że zasługujący na uznanie fakt zaangażowania w latach 80-tych ubiegłego wieku w działalność opozycyjną sam w sobie nie mógł stanowić wystarczającej podstawy do uwzględnienia złożonego przez skarżącą wniosku. Również nie stanowi uzasadnienia dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku złożonego w niniejszej sprawie wskazany przez skarżącą wyrok tutejszego Sądu wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 301/18 dotyczący innego wniosku skarżącej. W tamtej sprawie skarżąca ubiegała się bowiem o przyznanie jej statusu działacza opozycyjnego lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. W związku z tym wyjaśnić należy, że z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690) wynika, że działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Z kolei, stosownie do treści art. 3 pkt lit. c i d tej ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest w szczególności osoba, która, w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r., brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu (lit. c), została z nią rozwiązana umowa o pracę (lit. d). Ostatecznie, decyzją z dnia 15 kwietnia 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdził skarżącej status działacza opozycji antykomunistycznej. W stosunku do skarżącej nie wydano natomiast decyzji potwierdzającej status osoby represjonowanej z powodów politycznych poprzez pozbawienie możliwości wykonywania swojego zawodu czy też rozwiązanie umowy o prace w związku z udziałem w wystąpieniu wolnościowym w okresie do 31 lipca 1990 r. Decyzja z dnia 15 kwietnia 2019 r. nie stanowi podstawy do potwierdzenia, że skarżąca nie wykonywała pracy przed dniem 31 lipca 1990 r. na skutek represji politycznych. Okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia także w dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych. Wręcz przeciwnie, z dokumentów tych wynika, że skarżąca była zatrudniona w G. 1 od dnia 15 maja 1983 r. do dnia 31 lipca 1989 r. Ze świadectwa pracy z dnia 20 lipca 1989 r. wynika przy tym, że stosunek pracy ustał na skutek wyczerpania się okresu pobierania zasiłku chorobowego. Do dnia 31 lipca 1989 r. skarżąca pozostawała zatem w stosunku pracy. Z kolei, orzeczeniem z dnia 27 września 1989 r. skarżąca została zaliczona do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, ze stwierdzeniem, że inwalidztwo istnieje od II 1989 r. Jak natomiast prawidłowo stwierdził organ w wydanych decyzjach, uzyskanie prawa do renty inwalidzkiej nie jest tożsame z niewykonywaniem pracy z powodów politycznych przed dniem 31 lipca 1990 r. w rozumieniu ustawy. Represja musiała bowiem stanowić bezpośrednią przyczynę niewykonywania pracy. Reasumując, Sąd stwierdził, że dokonane przez organ ustalenia faktyczne, ich ocena prawna oraz wyciągnięte na tej podstawie wnioski są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, zgromadzonym z czynnym udziałem skarżącej. Tym samym, nie doszło do naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z uwagi na fakt, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie zostało potwierdzone w sposób wymagany, tj. dokumentami lub zeznaniami świadków, że od 1989 r. do 31 lipca 1990 r. skarżąca była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu na skutek represji politycznych za działania na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, wniosek złożony przez skarżącą nie mógł zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd skargę tę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.