II SA/Gd 1127/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 sierpnia 2022 r., nr SKO.412.12.2022 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie usunięcia odpadów oddala skargę.

Skarga A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 sierpnia 2022 r., nr SKO.412.12.2022, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wójt Gminy Główczyce decyzją z dnia 9 lutego 2022 r. nakazał skarżącemu, jako posiadaczowi odpadów zlokalizowanych na działkach nr: [...]-[...], obręb S., usunięcie, w terminie 30 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna, wszystkich zgromadzonych na terenie tych działek odpadów o kodach: 15 01 01, 15 01 10, 17 01 0717 06 05 20 03 01, określonych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 10). W związku z niewykonaniem nałożonego powyższą decyzją obowiązku postanowieniem z dnia 8 czerwca 2022 r. Wójt Gminy Główczyce nałożył na skarżącego grzywnę celem przymuszenia do wykonania nałożonego obowiązku. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 czerwca 2022 r. W piśmie z dnia 29 czerwca 2022 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r., wskazując, że nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wyjaśnił przy tym, że nigdy nie otrzymał tej decyzji, jak i awiza informującego o pozostawieniu przesyłki zawierającej tę decyzję w placówce poczty. Skarżący przyznał jednocześnie, że wiedział on o toczącym się postępowaniu w sprawie usunięcia odpadów ale, ponieważ stroną postępowania był również właściciel działek, to był on przekonany, że to właśnie na właściciela i aktualnego posiadacza odpadów zostanie nałożony obowiązek ich usunięcia. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2022 r., wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wydane postanowienie, Kolegium stwierdziło, że dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy potwierdza, że przesyłka zawierająca decyzję Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r. nadana została prawidłowo na adres skarżącego a kolejne czynności w trakcie doręczenia przesyłki odpowiadają wymogom określonym w art. 44 k.p.a. i dają podstawę do uznania, że doszło do fikcji doręczenia. W aktach sprawy znajduje się bowiem koperta z decyzją Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r., która zaadresowana została do skarżącego na adres: C. [...] 1, C. Jest to prawidłowy adres skarżącego, wskazany także w odwołaniu. Do koperty załączono dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji. Wynika z niego, że przesyłkę skierowano na ten adres. Pierwsza próba doręczenia, zgodnie z pieczęcią poczty i adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nastąpiła w dniu 21 lutego 2022 r. Na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru zakreślono jednocześnie, że w związku z niezastaniem adresata przesyłkę pozostawiono w Urzędzie Pocztowym w C. na okres 14 dni a awizo pozostawiono w skrzynce odbiorczej adresata. Kolejno na kopercie zamieszczono pieczęć informującą, że przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 1 marca 2022 r. Finalnie, w związku z niepodjęciem przesyłki w terminie 14 dni od daty pierwszej awizacji w dniu 8 marca 2022 r. dokonano zwrotu przesyłki, o czym stanowi zamieszczona na kopercie pieczęć oraz adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Nadto, potwierdzeniem nadania przesyłki na adres skarżącego jest znajdujący się w aktach sprawy wydruk z dziennika nadawczego organu I instancji, w którym także znajduje się prawidłowy adres skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Kolegium stwierdziło, że nie zasługują na uwzględnienie twierdzenia skarżącego podniesione w treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, albowiem nie doprowadziły one do skutecznego obalenia domniemania doręczenia zastępczego w trybie przewidzianym przepisami k.p.a. We wniesionej do Sądu skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając wydanie go z naruszeniem: - art. 44 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r. w drodze fikcji doręczenia, podczas gdy skarżącemu nie została doręczona przesyłka zawierająca decyzję oraz awiza dotyczące tej przesyłki a w związku z tym organ nie powinien był przyjmować, że w realiach niniejszej sprawy doszło do skutecznego doręczenia decyzji; - art. 58 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuzasadnione odmówienie skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r. pomimo uprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy w sytuacji, gdy przyczyną uchybienia terminu były okoliczności od niego niezależne (nieprawidłowości w funkcjonowaniu operatora pocztowego), których skarżący przy zachowaniu należytej staranności nie mógł przewidzieć i o których nie miał wiedzy; - art. 134 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania w sytuacji, w której przy prawidłowym zastosowaniu art. 58 § 1 k.p.a. organ powinien przywrócić skarżącemu termin do wniesienia odwołania; - art. 136 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie i brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r., podczas gdy skarżący we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 29 czerwca 2022 r. uprawdopodobnił brak doręczenia przesyłki oraz brak jej awizowania; - art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez jedynie fragmentaryczne i wybiórcze ustalenie stanu faktycznego z całkowitym pominięciem wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, na które wskazywał skarżący we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 29 czerwca 2022 r. a które zostały przez niego uprawdopodobnione; - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak podjęcia z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności brak zbadania prawidłowości doręczenia decyzji Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r. w drodze fikcji doręczenia z dniem 8 marca 2022 r.; - art. 81a § 1 k.p.a., poprzez niezastosowanie tego przepisu i w konsekwencji brak przyjęcia, że niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, powinny być rozstrzygane na korzyść strony, co w szczególności dotyczyło oceny prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2013 r., poz. 259) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 sierpnia 2022 r. jest zgodne z prawem. Stanowiący podstawę prawną kontrolowanego w niniejszej sprawie postanowienia przepis art. 58 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zgodnie przy tym z treścią art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z regulacji powołanego art. 58 k.p.a. wynika, że są cztery przesłanki przewrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, które muszą wystąpić łącznie, tj.: brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu; dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności, dla której ustanowiono przywracalny termin. W ocenie Sądu, w kontrolowanym postanowieniu Kolegium prawidłowo uznało, że skarżący nie wykazał braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r., a brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić bowiem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Od strony postępowania wymaga się bowiem staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017 r., str. 547). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Okoliczność, którą przywołuje skarżący na swoje usprawiedliwienie w świetle zgromadzonych akt sprawy, nie uprawdopodobnia zaś braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 9 lutego 2022 r. Skarżący twierdzi bowiem, że nie mógł dochować terminu do wniesienia odwołania, gdyż nie została mu doręczona decyzja Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r., jak i nie pozostawiono mu awiza zawiadamiającego o pozostawieniu przesyłki zawierającej tą decyzję w Urzędzie Pocztowym. Ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika zaś, że miało miejsce zastępcze doręczenie skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r. z zachowaniem prawidłowego trybu. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzja Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r. wysłana została skarżącemu na adres C. [...] 1, C., pod którym to adresem skarżący odbierał wcześniej wysyłaną do niego w toku postępowania korespondencję. Nadto, adres ten wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r. i wskazany został przez skarżącego również we wniesionym odwołaniu. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki adresowanej do skarżącego, zawierającej decyzję z dnia 9 lutego 2022 r., widnieje nadto informacja, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi, osobie uprawnionej do odbioru korespondencji, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, w dniu 21 lutego 2022 r. pozostawiano ją na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP C. a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w UP umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki wynika dalej, że z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni pozostawiono powtórne zawiadomienie w dniu 1 marca 2022 r. Daty te pokrywają się z datami wskazanymi na pieczątkach znajdujących się na przedniej stronie koperty, zawierającej tę przesyłkę, które opatrzone są podpisami doręczającego. Przesyłka została zwrócona do nadawcy w dniu 8 marca 2022 r. Opisane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki informacje umożliwiały zastosowanie fikcji prawnej doręczenia, o której mowa w art. 44 k.p.a. Dokonane doręczenie spełniało bowiem wymogi z art. 44 k.p.a., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Aby uznać prawidłowość doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności w nim przewidzianych, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W świetle art. 44 k.p.a. ocena ziszczenia się skutku prawnego, o którym mowa w § 4, polegającego na uznaniu pisma za doręczone, nie może być sformułowana wyłącznie w oparciu o związek tegoż przepisu z § 1, do którego on odsyła, a więc tylko w oparciu o stwierdzenie, iż pismo było przechowywane przez pocztę przez okres czternastu dni w jej placówce pocztowej, lecz musi być powiązana także z ustaleniem, że spełnione zostały w czasie biegu tego terminu wszystkie pozostałe wymogi płynące zarówno z § 2, jak i § 3, czyli wymogi związane z pierwszym i powtórnym zawiadomieniem o nadejściu przesyłki. Jednocześnie, spełnione zostały wszystkie warunki prawidłowego doręczenia określone w ustawie z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1041 ze zm.) i wydanymi z upoważnienia tej ustawy przepisami wykonawczymi oraz regulaminowymi, w szczególności rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1026). Pierwsze awizowanie przesyłki, zawierającej decyzję z dnia 9 lutego 2022 r. nastąpiło w dniu 21 lutego 2022 r., co potwierdza zarówno data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jak i data na przedniej stronie koperty, która opatrzona została podpisem doręczającego a tym samym brak jest podstaw do kwestionowania tej daty. To właśnie ta data wyznacza początek biegu terminu, po upływie którego możliwe było zastosowanie fikcji doręczenia. Druga próba doręczenia przesyłki nastąpiła w dniu 1 marca 2022 r., co również potwierdza zarówno data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jak i data na przedniej stronie koperty, która opatrzona została podpisem doręczającego a tym samym brak jest podstaw do kwestionowania dokonania drugiego zawiadomienia. Zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 8 marca 2022 r. a więc po upływie terminu 14 dni od dnia dokonania pierwszego zawiadomienia. Mając na uwadze przewidziane tymi przepisami regulacje, Sąd stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawie, wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Jeśli bowiem na nieodebranej przesyłce – zwracanej przez pocztę nadawcy – umieszczone zostały informacje o awizowaniu i powtórnym awizowaniu przesyłki, to taki dokument potwierdza, że adresat został zawiadomiony o możliwości, miejscu i czasie odbioru przesyłki. Brak jest przy tym podstaw do przyjęcia w takim przypadku ogólnego założenia, że awizo nie zostało pozostawione w jednym z miejsc wymienionych w art. 44 § 2 k.p.a. i że tym samym doręczenie zastępcze nie może być uznane za skuteczne (zob. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 975/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. W niniejszej sprawie warunki te zostały spełnione. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie podważył zaś wynikającej z potwierdzenia odbioru przesyłki okoliczności faktycznej, iż doręczyciel powiadomił go o przesyłce zawierającej decyzję z dnia 9 lutego 2022 r., umieszczając zawiadomienia o tym (awiza) w skrzynce oddawczej. Twierdzenia skarżącego nie obalają domniemania prawdziwości danych ujętych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru i skuteczności doręczenia zastępczego. W świetle powyższego, brak jest podstaw do uznania, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Główczyce z dnia 9 lutego 2022 r. nie ze swojej winy. Dlatego też, Sąd uznał, że podnoszone w skardze zarzuty są niezasadne. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., ponieważ Kolegium podjęło wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a. Sąd nie dostrzegł także, ażeby w niniejszej sprawie Kolegium uchybiło wymogom praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy, wynikającym z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 sierpnia 2022 r. jest zgodne z prawem a wniesiona skarga zasługuje na oddalenie, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.