II SA/Gd 1/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. i B. C. na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 1 marca 2016 r. nr 4206/16/VII/U w przedmiocie gminnej ewidencji zabytków postanawia: I. odrzucić skargę. II. zwrócić skarżącym kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Pismem z dnia 6 września 2023 r. M. K. oraz B. C. (dalej: "skarżący") zwrócili się do Prezydenta Miasta Gdyni z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w postaci zarządzenia Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 1 marca 2016 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Miasta Gdyni w części dotyczącej ujęcia w poz. [...] załącznika nr 1 do Zarządzenia nieruchomości położonej przy ul. N. [...] w Gdyni, której są współwłaścicielami. Podnieśli, że wpisanie nieruchomości do Gminnej Ewidencji Zabytków (dalej jako: "GEZ") nastąpiło z naruszeniem prawa, albowiem odbyło się bez wiedzy i udziału współwłaścicieli nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie Prezydent Miasta Gdyni pismem z dnia 13 września 2023 r. (doręczonym skarżącym w dniu 2 października 2023 r.) poinformował, że nieruchomość nie może być usunięta z Gminnej Ewidencji Zabytków, gdyż została w niej umieszczona z uwagi na jej wcześniejsze umieszczenie w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków (dalej jako: "WEZ"). Konsekwencją umieszczenia nieruchomości w WEZ jest zaś, wynikający z art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 840 ze zm.; dalej jako: "u.o.z."), obowiązek ujęcia nieruchomości w GEZ. Przedmiotowe pismo zawierało pouczenie o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (na podstawie art. 53 § 2 w zw. z art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2017 r.). W dniu 16 października 2023 r. wnioskodawcy zapoznali się z aktami sprawy w siedzibie organu. Następnie, pismem z tego samego dnia, ponownie zwrócili się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i skierowanie odpowiedzi do prawidłowo oznaczonych stron i ich pełnomocnika. W ocenie skarżących, z uwagi na fakt, że pismo z dnia 13 września 2023 r. było adresowane do błędnie oznaczonej strony i pełnomocnika, to tym samym nie mogło wywołać skutków prawnych doręczenia. W odpowiedzi na powyższe organ, w piśmie z dnia 30 października 2023 r., nadanym w dniu 6 listopada 2023 r., podtrzymał argumentację zawartą we wcześniejszej odpowiedzi oraz wyjaśnił, że omyłka w nazwisku jednego współwłaściciela i pełnomocnika stanowiła oczywistą omyłkę pisarską, a pismo zostało doręczone adresatom i odebrane przez ich pełnomocnika. Pismem z dnia 6 grudnia 2023 r. M. K. oraz B. C., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarządzenie Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 1 marca 2016 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Miasta Gdyni w części dotyczącej ujęcia w poz. [...] załącznika nr 1 do Zarządzenia nieruchomości położonej przy ul. N. [...] w Gdyni, której są współwłaścicielami, wnosząc o stwierdzenie jego niezgodności z prawem. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucili naruszenie art. 3 pkt 1 u.o.z. poprzez zakwalifikowanie przedmiotowej nieruchomości jako zabytku bez przeprowadzenia jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie, podczas gdy obiekt ten nie przedstawia żadnych walorów historycznych, artystycznych lub naukowych. Podnieśli ponadto zarzut naruszenia art. 22 ust. 4 i 5 pkt 3 u.o.z. poprzez sporządzenie karty adresowej i ujęcie w GEZ przedmiotowej nieruchomości, co do której nie wskazano, by miała cechy zabytku, powodując tym samym nieuzasadnione ograniczenie praw właścicielskich właścicieli, w tym skarżącego będącego współwłaścicielem nieruchomości od 1987 r. Końcowo zarzucili zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zignorowanie konstytucyjnej ochrony prawnej przed dokonaniem ograniczenia prawa własności bez przeprowadzenia postępowania z udziałem właściciela. Prezydent Miasta Gdyni w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej po terminie. Z ostrożności procesowej wniósł ponadto o jej oddalenie oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie skargę należy zakwalifikować, jako skargę na czynność Prezydenta, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wyrażoną w formie zarządzenia (por. postanowienie NSA z 20 maja 2020 r. sygn. II OSK 735/20, wyrok WSA w Krakowie z 6 września 2021 r. sygn. II SA/Kr 762/20). Z uwagi, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane w dniu 1 marca 2016 r. to w pierwszej kolejności należało zbadać, czy spełnione zostały warunki dopuszczalności skargi, o których była mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed jego nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935; dalej jako: "ustawa nowelizująca"). Zgodnie z powołanym przepisem w brzmieniu sprzed nowelizacji skargę na akt należało wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Stosownie bowiem do treści art. 52 § 3 p.p.s.a. sprzed nowelizacji, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W myśl regulacji intertemporalnej zawartej w art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej z 2017 r. przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej (p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Z powyższego wynika, że warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na czynność dokonaną w przedmiotowej sprawie, było uprzednie wniesienie do organu wezwania na piśmie do usunięcia naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika, że skarżący, pismem z dnia 6 września 2023 r. zwrócili się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w postaci zarządzenia Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 1 marca 2016 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Miasta Gdyni w części dotyczącej ujęcia w poz. [...] załącznika nr 1 do Zarządzenia nieruchomości położonej przy ul. N. [...] w Gdyni, której są współwłaścicielami. Organ udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 13 września 2023 r., doręczonym skarżącym w dniu 2 października 2023 r. Odpowiedź została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżących na adres elektroniczny na platformie e-puap (urzędowe poświadczenie doręczenia - w aktach organu administracji publicznej). Na prawidłowość doręczenia nie miał wpływu błąd literowy w nazwiskach skarżącego i pełnomocnika. Od tego dnia należy zatem liczyć trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi. Ustawowy termin do wniesienia skargi upływał z dniem 2 listopada 2023 r. (dzień 1 listopada jest bowiem dniem wolnym od pracy). Tymczasem skarżący wnieśli skargę dopiero w dniu 6 grudnia 2023 r., a zatem z uchybieniem zakreślonego terminu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę.