II SA/Bk 608/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 2 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. G. na czynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w przedmiocie nie wyrażenia zgody na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu D. G. kwotę 100,00 (sto) zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. ,

D. G. (dalej: "skarżący"), strażak Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na czynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z 30 czerwca 2026 r., polegającą na odmowie wyrażenia zgody na podjęcie dodatkowego zajęcia zarobkowego, podtrzymaną pismem organu z 22 lipca 2026 r. Podstawą prawną ww. czynności był art. 57a ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1312 z późn. zm., dalej: "ustawa o PSP"). Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), a ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Merytoryczne badanie przez sąd legalności aktów lub czynności podjętych przez administrację publiczną jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi. Przeprowadzona w tym zakresie kontrola wykazała, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zakres przedmiotowy tej kontroli określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Natomiast w art. 5 p.p.s.a. wymieniono sprawy, w których sądy administracyjne nie są właściwe. Zgodnie z art. 5 pkt 2 p.p.s.a. sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między podwładnymi a przełożonymi. W ocenie Sądu taki właśnie charakter ma sprawa niniejsza. Przypomnieć należy że w dniu 30 czerwca 2026 r. Komendant Miejski PSP, działając na podstawie art. 57a ust. 1 ustawy o PSP, nie wyraził zgody na podjęcie przez skarżącego dodatkowego zajęcia zarobkowego ze względu na ważny interes służby oraz kategorycznie negatywną opinię bezpośredniego przełożonego. Swoje stanowisko odmowne podtrzymał w piśmie z 22 lipca 2026 r. (k. 12). Zgodnie z art. 57a ust. 1 ustawy o PSP strażak nie może podejmować zajęcia zarobkowego poza służbą bez pisemnej zgody przełożonego uprawnionego do mianowania lub powołania strażaka na stanowisko służbowe. W myśl ust. 3 przełożony uprawniony do mianowania lub powołania, wydając zgodę, o której mowa w ust. 1, kieruje się potrzebą zachowania gotowości operacyjnej jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej, etyką służby oraz zachowaniem przez strażaka zdolności do pełnienia służby, biorąc pod uwagę sytuację osobistą strażaka. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 kwietnia 2006 r., I OSK 303/06 (publ. CBOSA), że sprawy udzielania zezwoleń na podjęcie przez policjanta (a zatem analogicznie również strażaka – dop. Sądu) zajęcia zarobkowego poza służbą należą do spraw wynikających z podległości służbowej między podwładnymi a przełożonymi i tym samym na mocy art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są wyłączone spod kognicji sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w ww. orzeczeniu, że tego typu sprawa, ze względu na dyspozycyjność będącą cechą służbowego stosunku, jest wyłączona spod kontroli sądu administracyjnego. Wewnętrzny charakter sprawy przypisanej do kompetencji przełożonego właściwego w sprawach osobowych, charakter wskazanych przesłanek, bezpośrednio związanych ze służbą, brak formy decyzji i konieczności uzasadniania odmowy udzielenia zezwolenia na podjęcie przez policjanta zajęcia zarobkowego poza służbą potwierdzają zasadność takiej wykładni. Prawo do sądu w sprawach wynikających ze struktury administracyjnej i wewnętrznych powiązań w ramach tej struktury, w tym w sprawach wynikających z relacji między przełożonymi a podwładnymi, jest w istocie ograniczone, ale wynika to ze szczególnych cech nadrzędności i podrzędności organizacyjnej oraz cech stosunku służbowego i związanej z nim dyspozycyjności. Tożsame stanowisko w sprawie dotyczącej wyrażenia zgody na podjęcie przez strażaka zajęcia zarobkowego poza służbą wyraził WSA w Warszawie w postanowieniu z 28 lipca 2008 r., II SAB/Wa 96/08 (CBOSA). Podobnie przyjmuje się również w doktrynie (P. Szustakiewicz, komentarz do art. 57a [w:] Państwowa Straż Pożarna. Komentarz, red. M. Wieczorek, Gdańsk 2024, SIP LEX). Końcowo wyjaśnić wypada, że podległość służbowa jest cechą szczególną, charakterystyczną dla tzw. stosunków służbowych, stanowiących podstawę pełnienia służby w wojsku i innych służbach. Znaczny zakres takiej podległości sprawia, iż w tych stosunkach zatrudnienia nie ma równorzędności podmiotów, co jest typowe dla stosunku pracy. Tym samym przełożony zyskuje znaczną dyskrecjonalną władzę kształtowania sytuacji prawnej podwładnego. Podjęcie służby w formacjach mundurowych, w tym w Państwowej Straży Pożarnej, jest dobrowolne. Każdy, kto dobrowolnie przystępuje do takiej służby, rezygnuje z pewnej części swobód obywatelskich, w tym decyduje się automatycznie na ograniczenie prawa do sądu (por. postanowienie NSA z 7 maja 2010 r., I OSK 725/10). Reasumując, skarga na czynność w postaci odmowy wyrażenia zgody na podjęcie przez strażaka zajęcia zarobkowego poza służbą jest niedopuszczalna. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 5 ust. 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.