II SA/Bk 601/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia 19 czerwca 2023 r. nr KO.521/3/23 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach na rzecz skarżącego P. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem z 19 czerwca 2023 r. nr KO.521/3/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez P.K. (dalej: "skarżący") odwołania od decyzji Wójta Gminy S. z dnia 15 listopada 2022 r. nr PPZ.7226.28.2022 w przedmiocie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym przyłącza wodociągowego. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 10 listopada 2022 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy S.o wydanie zgody na przekopanie pasa drogowego działki [...], obręb B., w celu wykonania przyłącza wodociągowego do działki nr [...]. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Wójt Gminy S. decyzją z dnia 15 listopada 2022r. nr PPZ.7226.28.2022 zezwolił skarżącemu na umieszczenie w pasie drogowym, drogi gminnej, w miejscowości B., nr dz. [...], obręb B., przyłącza wodociągowego PE 63, celem zasilenia działki nr [...], obręb B.. Przy czym odstąpił od uzasadnienia decyzji, podając, że wydano ją zgodnie z wnioskiem strony. Pismem z dnia 23 stycznia 2023 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy S. o wyjaśnienie wydanej decyzji i podniósł, że jest ona niezgodna z jego wnioskiem oraz sprzeczna z dokumentami dołączonymi do tego wniosku oraz warunkami zabudowy. Skarżący zwrócił się też o wyjaśnienie, na jakie podstawie został zmieniony bieg wodociągu wskazując, że jest on niezgodny z decyzjami o pozwoleniu na budowę i warunkach zabudowy, wydanymi na rzecz pierwotnego inwestora (k. 23 akt administracyjnych). Odpowiadając na ww. pismo Wójt Gminy S. pismem z dnia 21 lutego 2023r. poinformował, że w prowadzonym postępowaniu administracyjnym stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w wydanej decyzji, służy odwołanie do SKO w terminie 14 dni od jej otrzymania. W wymaganym terminie żadne pismo odwoławcze nie zostało złożone więc tym samym, jak podkreślił Wójt, skarżący zgodził się z postanowieniami tej decyzji (k. 24 akt administracyjnych). W dniu 19 kwietnia 2023 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta z 15 listopada 2022r., z uzasadnieniem, że decyzja ta jest niezgodna z warunkami zabudowy oraz planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżący wyjaśnił też, że dotknęła go choroba stała i ze względu na stan zdrowia oraz pobyty w szpitalach, nie miał możliwości napisania i złożenia pisma odwoławczego w terminie. Do wniosku załączył kserokopię decyzji ustalającej K.G. warunki zabudowy nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], w obrębie B., gm. S. oraz kopię decyzji przenoszącej na rzecz P.K. decyzję o pozwoleniu na budowę. W toku postępowania wyjaśniającego Kolegium ustaliło, że decyzja Wójta Gminy S. z dnia 15 listopada 2022 r. nr PPZ. 7226.28.2022 została omyłkowo przesłana skarżącemu bez zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 26 akt administracyjnych). Z tego względu, w celu ustalenia daty doręczenia ww. decyzji, SKO w Suwałkach wezwało skarżącego na przesłuchanie w charakterze strony. W toku przesłuchania organ ustalił, że skarżący otrzymał przesyłkę zawierającą decyzję Wójta Gminy S., ale nie udało się jednoznacznie stwierdzić, kiedy miało to miejsce. W tych okolicznościach Kolegium, rozstrzygając nie dające się usunąć wątpliwości na korzyść strony, przyjęło, iż doręczenie decyzji miało miejsce 23 stycznia 2023 r. W tym dniu skarżący złożył bowiem do Wójta Gminy S. pismo o wyjaśnienie wydanej decyzji, zatem treść decyzji była mu już niewątpliwie - znana. W oparciu o powyższe okoliczności Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach zaskarżonym postanowieniem z 19 czerwca 2023 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu przywołało treść art. 58 §1 i § 2 k.p.a. wyjaśniając, że przywrócenie terminu wymaga, po pierwsze złożenia wniosku o przywrócenie terminu w zakreślonym terminie, po drugie uprawdopodobnienia braku zawinienia w uchybieniu terminu, a po trzecie jednoczesnego dopełnienia czynności, dla której określony był termin. Zdaniem Kolegium, skarżący spełnił tylko jedną z wymienionych wyżej przesłanek, mianowicie wnosząc prośbę o przywrócenie terminu, dopełnił czynności, dla której określony był termin. W podaniu z dnia 19 kwietnia 2023 r. wyraził bowiem niezadowolenie z wydanej decyzji, co w świetle art. 128 zd. 1 k.p.a. trzeba uznać za dostateczne ażeby uznać te pismo za odwołanie. Odnośnie do pozostałych przesłanek Kolegium doszło do wniosku, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, co więcej nie wniósł podania w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W konsekwencji orzeczenia o odmowie przywrócenia terminu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z 19 czerwca 2023 r. nr KO.521/3/23 stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy S. z dnia 15 listopada 2022 r. Zdaniem Kolegium, czternastodniowy termin do złożenia odwołania rozpoczął bieg 24 stycznia 2023 r. i upłynął z dniem 7 lutego 2023 r. Natomiast odwołanie złożono dopiero 19 kwietnia 2023 r., czyli z uchybieniem ustawowego terminu, który nie został przywrócony. Końcowo, Kolegium wyjaśniło, iż jakkolwiek przedłożone 16 czerwca 2023 r. upoważnienie A.B. do działania w imieniu P.K. ma charakter ułomny, to skład orzekający zastosował art. 33 § 4 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony. Skargę na powyższe postanowienie do sądu administracyjnego złożył skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia 15 listopada 2022r., stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia oraz wydanie decyzji zgodniej z warunkami zabudowy. W uzasadnieniu skarżący przedstawił szczegółowo okoliczności zaistniałe w przedmiotowej sprawie podkreślając, że dokonana decyzją z 15 listopada 2023r. zmiana biegu wodociągów jest zmianą istotną albowiem trzeba byłoby uzyskiwać na nowo wszystkie zezwolenia. Podkreślił, że po wydaniu decyzji napisał do gminy odwołanie (załącznik nr 3), lecz gmina stwierdziła, że minął termin na odwołanie (załącznik nr 4). Następnie, po rozmowie z Zastępcą Wójta uzyskał informacje, że powinien napisać pismo do Kolegium o przewrócenie terminu i tak też uczynił. W piśmie do Kolegium poprosił o przywrócenie terminu, ze względu na stan mój zdrowia , lecz nie pamięta kiedy odebrał korespondencje, bo gmina wysyłała list zwykły nie za potwierdzeniem odbioru. Wyjaśnił, że dużo czasu przebywa w szpitalu, jeździ na konsultacje i na chemioterapie, a po chemioterapii bardzo źle się czuje , więc nie jest w stanie powiedzieć kiedy odebrał pismo. Zdaniem skarżącego postanowienie Kolegium oparte jest na przypuszczeniach, a nie na faktach, a fakty są takie, że to Gmina zrobiła błąd wysyłając decyzje bez potwierdzenia odbioru. W ocenie Kolegium błędne jest też stwierdzenie że zamieszkuje on wraz córką, tymczasem, jego moja córka mieszka w oddzielnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo podkreśliło, że wbrew opinii skarżącego nie zostało ono oparte na przypuszczeniach, lecz na racjonalnych przesłankach, przy czym każde z zawartych tamże twierdzeń znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie z 19 czerwca 2023r., którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy S. z 15 listopada 2022r. w przedmiocie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym przyłącza wodociągowego. Zgodnie art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z kolei w myśl art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Treść przywołanego art. 134 k.p.a. wskazuje wyraźnie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Rozstrzygnięcie to nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. A zatem każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania przez organ postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Podkreślić jednak należy, że wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, jakim jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami, po pierwsze co do prawidłowości doręczenia stronie decyzji organu I instancji, od której środek zaskarżenia został wniesiony, a po drugie ustaleniami co do daty wniesienia tego środka zaskarżenia. Ponadto stwierdzenie uchybienia terminowi jest rozstrzygnięciem bardzo restrykcyjnym, albowiem zamyka stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji. Skuteczne doręczenie decyzji stronie jest więc istotnym aspektem postępowania, gdyż wobec braku takiego doręczenia nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania. A zatem zasadnicze znaczenie dla oceny, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w przepisanym terminie, ma ustalenie daty jej doręczenia. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzja Wójta Gminy S. z 15 listopada 2022r. została omyłkowo przesłana wnioskodawcy bez zwrotnego potwierdzenia odbioru. W związku z tym, nie mając innej możliwości ustalenia daty doręczenia tego aktu administracyjnego, SKO w Suwałkach postanowiło przesłuchać na tę okoliczność skarżącego. Podczas przesłuchania ustalono, że wnioskodawca otrzymał przesyłkę zawierającą decyzję Wójta Gminy S.. Nie udało się jednak jednoznacznie stwierdzić, kiedy miało to miejsce. Dlatego też Kolegium, rozstrzygając nie dające się usunąć wątpliwości na korzyść strony, przyjęło, iż doręczenie miało miejsce 23 stycznia 2023 r., kiedy to treść decyzji Wójta niewątpliwie była już znana stronie, skoro zwróciła się do organu pierwszej instancji z prośbą o jej wyjaśnienie. W ocenie Kolegium, od tej zatem daty należy liczyć czternastodniowy termin do złożenia odwołania, który rozpoczął bieg 24 stycznia 2023 r. i upłynął z dniem 7 lutego 2023 r. Mając na uwadze powyższą okoliczność oraz fakt, że ostatecznym postanowieniem z 19 czerwca 2023r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Wójta, Kolegium w niniejszej sprawie stwierdziło, że nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Powyższe rozstrzygnięcie nie może się jednak ostać, bowiem wyrokiem z 26 października 2023 r. w sprawie II SA/Bk 600/23 sąd uchylił postanowienie SKO z 19 czerwca 2023r. nr KO.521/2/23 odmowie przywrócenia terminu przyjmując, że skoro doręczenie decyzji Wójta z 15 listopada 2022 r. nastąpiło bez potwierdzenia doręczenia, to takie doręczenie nie może być uznane za skuteczne. W konsekwencji, wobec braku prawidłowego i skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji Wójta z 15 listopada 2022r., skład orzekający przyjął, że nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia od odwołania, a skoro tak, to strona skarżąca nie mogła temu terminowi uchybić. Powyższe czyniło wadliwym zaskarżone postanowienie SKO odmawiające jego przywrócenia i skutkowało jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Powyższe ustalenia sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 600/23 mają zasadnicze znaczenia dla oceny legalności postanowienia kontrolowanego w sprawie niniejszej. Wskutek bowiem uchylenia postanowienia SKO z 19 czerwca 2023r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uchylić należało także zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Pamiętać bowiem należy, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wywołuje skutek prawny w postaci ustania postępowania odwoławczego. Tymczasem w konsekwencji wydanego przez sąd wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 600/23, powstał po stronie Kolegium obowiązek merytorycznego rozpatrzenia wniesionego przez skarżącego w piśmie z 23 stycznia 2023r. - odwołania od decyzji Wójta z 15 listopada 2022r. W stanie faktycznym sprawy nie było zatem podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.