II SA/Bk 495/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2018 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

J. Ch. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając we wniosku, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej, a "zamrożenie" na czas postępowania kwoty ponad 26.000 zł spowoduje trudne do odwrócenia skutki. W praktyce może to bowiem oznaczać zakończenie przez niego prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślił ponadto, iż działalność prowadzonej przez niego spółki jest finansowana z kredytów obrotowych, a charakter tej działalności (branża budowlana – developerska) nie zapewnia stałych i stabilnych zysków. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż prowadzi obecnie gospodarstwo domowe wraz z bezrobotną żona i córką (w klasie maturalnej). Jedynym dochodem rodziny skarżącego jest dochód z prowadzonej działalności, przy czym w II kwartale 2018 r. poniósł stratę w wysokości 300.000 zł. Wnioskodawca posiada współwłasność domu o wartości [...] zł, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha i [...] ha oraz działkę budowlaną o powierzchni [...] ha, a także oszczędności w kwocie 10.000 zł. Rodzina skarżącego ma zaciągnięty kredyt mieszkaniowy i obrotowy, a wydatki miesięczne kształtują się na poziomie 6.000 zł (k. 2,9-10). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 j.t.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż obecnie prowadzi gospodarstwo domowe z bezrobotną żoną i córką, w klasie maturalnej. Źródło miesięcznego utrzymania skarżącego stanowi dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w branży budowlanej, przy czym w II kwartale 2018 r. poniósł on stratę w wysokości 300.000 zł. Wnioskodawca posiada wraz z małżonką współwłasność domu o wartości [...] zł, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha i [...] ha oraz działkę budowlaną o powierzchni [...] ha, a także oszczędności w kwocie 10.000 zł. Rodzina skarżącego ma zaciągnięty kredyt mieszkaniowy i obrotowy, a wydatki miesięczne kształtują się na poziomie 6.000 zł. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego źródła dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej oraz wydatków na kwotę około 6.000 zł, bez wykazana jakiegokolwiek zadłużenia z tytułu bieżącego utrzymania, a także posiadanie majątku w postaci domu, nieruchomości rolnych i działki budowlanej, a także oszczędności w kwocie 10.000 zł pozwala na uznanie, iż skarżący jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia wpisu w kwocie 811 zł (k. 13). Niewątpliwie strata w II kwartale 2018 r. z prowadzonej działalności gospodarczej negatywnie wypływa na sytuację majątkową skarżącego, niemniej jednak posiadanie licznego majątku oraz oszczędności na kwotę 10.000 zł nie pozwala na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych dochodów powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.