II SA/Bk 44/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant sekretarz sądowy Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K. Oddział Terenowy w B. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku z dnia 24 listopada 2025 r. nr GK-II.7221.82.2025.KT w przedmiocie uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.

Wnioskiem z 26 czerwca 2025 r. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa zwrócił się do Starosty Łomżyńskiego o dokonanie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu KOWR jako podmiotu wykonującego prawo własności udziałami Skarbu Państwa w gruntach wspólnoty gruntowej wsi C., składającej się z działek numer: [...] położonych w obrębie ewidencyjnym C., jednostka ewidencyjna Piątnica. Wniosek uzasadnił brakiem ostatecznych decyzji dotyczących przekazania do zasobu KOWR udziałów we wspólnocie gruntowej, obejmujących działkę wymienioną we wniosku, z związku z czym udziały te powinny stać się własnością gminy, na terenie której są położone. Decyzją z 30 września 2025 r. znak GN-III.660.28.4.2025 Starosta Łomżyński odmówił aktualizacji operatu gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu KOWR jako podmiotu wykonującego prawo własności udziałami Skarbu Państwa w gruntach wspólnoty gruntowej wsi C., składającej się z działek numer: [...] w obrębie ewidencyjnym C., jednostka ewidencyjna Piątnica. Organ pierwszej instancji ustalił, że wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi C., składającej się z działek o numerach: [...](aktualne numery: [...] które powstały w wyniku scalenia gruntów wsi C. w 1976 r. i stanowią ekwiwalent za działki numer: [...] został ustalony na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w Łomży Nr RL.VI.R-5/2-9/67 z dnia 12 września 1967 r. Zgodnie z decyzją Starosty Łomżyńskiego numer GN.II.7430-1438/10 z dnia 11 października 2010 r, w operacie ewidencji gruntów obrębu ewidencyjnego C., jednostka ewidencyjna Piątnica, została wprowadzona zmiana polegająca na aktualizacji osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, w wyniku której Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa został wpisany jako podmiot wykonujący prawo własności Skarbu Państwa. Podstawą aktualizacji były: (-) decyzja Naczelnika Gminy w Piątnicy nr 6040-23/3/75 z dnia 21 czerwca 1975 r. dotycząca przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego S. i A. małż. C. (udział w wspólnocie gruntowej wsi C. w części 105911/16174808); (-) akt własności ziemi nr [...] z dnia 30 października 1974 r. J. i A. małż. D. zostali wpisani w operacie ewidencji gruntów wsi C., założonym w 1964 r., pod pozycją rejestrową 35 jako właściciele nieruchomości rolnej (udział we wspólnocie gruntowej wsi C. w części 117279/16174808), przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa w 1975 r.; (-) akt własności ziemi nr [...] z dnia 22 czerwca 1974 r. I.P. został wpisany w operacie ewidencji gruntów wsi C., założonym w 1964r., pod pozycją rejestrową 112 jako właściciel nieruchomości rolnej (udział we wspólnocie gruntowej wsi C. w części 126443/16174808). Z adnotacji z powyższej pozycji rejestrowej wynika, że przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w Piątnicy nr 6040.28/4-75 z dnia 14 lutego 1975r.; (-) akty własności ziemi nr: [...] z dnia 29 czerwca 1975 r. oraz [...] z dnia 30 września 1974 r. T. P. został wpisany w operacie ewidencji gruntów wsi C., założonym w 1964 r., pod pozycją rejestrową: 101 i 182, jako właściciel nieruchomości rolnej (udział we wspólnocie gruntowej wsi C. w części 169711/16174808). Z adnotacji z decyzji Urzędu Rejonowego w Łomży nr GG.6013-56/93 z dnia 02 czerwca 1993 r. wynika, że przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w Piątnicy nr 6040-8/10/75 z dnia 28 lipca 1975r.; (-) akt własności ziemi nr [...] z dnia 23 czerwca 1973 r. W. R. i W. R. zostali wpisany w operacie ewidencji gruntów wsi C., założonym w 1964 r., pod pozycją rejestrową 118 jako współwłaściciele nieruchomości rolnej (udział we wspólnocie gruntowej wsi C. w części 225275/16174808). Z adnotacji z powyższej pozycji rejestrowej wynika, że przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w Piątnicy nr 6040-7/9/74/75 z dnia 25 stycznia 1975 r.; (-) akt własności ziemi nr [...] z dnia 2 kwietnia 1973 r. J. i A. małż. R. zostali wpisany w operacie ewidencji gruntów wsi C., założonym w 1964r., pod pozycją rejestrową 119 jako właściciele nieruchomości rolnej (udział we wspólnocie gruntowej wsi C. że przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa; (-) akt własności ziemi nr [...] z dnia 17 grudnia 1974 r. J. K. został wpisany w operacie ewidencji gruntów wsi C., założonym w 1964 r., pod pozycją rejestrową 70 jako właściciel nieruchomości rolnej (udział we wspólnocie gruntowej wsi C. w części 112175/16174808) Z adnotacji z powyższej pozycji rejestrowej wynika, że przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa; (-) w operacie ewidencji gruntów wsi C., założonym w 1964 r., pod pozycją rejestrową 184 figurował zapis: M. C. jako współwłaścicielka nieruchomości rolnej (udział we wspólnocie gruntowej wsi C. w części 86887/16174808). Z adnotacji z powyższej pozycji rejestrowej wynika, że przedmiotowe gospodarstwo zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w Piątnicy nr 6040-23/3/74/75 z dnia 18 lutego 1975 r. Następnie organ pierwszej instancji przeanalizował przepisy mające w sprawie zastosowanie, tj. art. 1, art. 14, art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 140 z późn. zm., dalej "u.z.w.g.") wywodząc, że odnośnie współwłasności regulacje tej ustawy stanowią lex specialis wobec regulacji kodeku cywilnego. Dalej wskazał, że wbrew stanowisku wnioskodawcy przepis art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, zgodnie z którym nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3, lub nieprzekazane Krajowemu Ośrodkowi ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 11, w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone - nie może być podstawą do objęcia przez gminę udziału Skarbu Państwa we wspólnocie gruntowej, bowiem przepis ten nie dotyczy udziałów w spółce, której majątkiem są grunty rolne, zatem udziały te nie mogą być skomunalizowane w trybie tej ustawy. Udziały we wspólnocie gruntowej są objęte szczególnymi przepisami, z których analizy wynika, że nie mogą być skomunalizowane, bowiem nie są gruntami rolnymi Skarbu Państwa (nieruchomościami rolnymi sensu stricto), a są udziałami w tych gruntach rolnych (majątkiem spółki utworzonej do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową), co stanowi różnicę. Powyższe wyklucza uwzględnienie wniosku KOWR o aktualizację ewidencji. Odwołanie wniósł KOWR. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz dokonanie ustaleń faktycznych niezgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego, które to naruszenie doprowadziło do odmowy wprowadzenia wnioskowanych zmian. Uzasadniając zarzuty wskazano, że Starosta nie mógł wydać w 2010 r. decyzji będącej podstawą wpisu KOWR jako podmiotu wykonującego prawo własności udziałami Skarbu Państwa we wspólnocie gruntowej wsi C.. Zaskarżoną decyzją z 24 listopada 2025 r. znak GK-II.7221.82.2025.KT Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku (dalej: PWINGiK): 1) uchylił w całości decyzję Starosty Łomżyńskiego z 30 września 2025 r.; 2) umorzył w całości postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wyjaśnił, że przepisy u.z.w.g. stanowią lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, w szczególności w zakresie wskazania podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o aktualizację wpisów w ewidencji gruntów i budynków, co wynika z zestawienia art. 24 ust. 2a i art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. z art. 20 ust. 2a ust. 2 tej ustawy, zgodnie którym przepisy art. 20 ust. 2 p.g.k. nie naruszają regulacji u.z.w.g. Z art. 18 ust. 2 u.z.w.g. wynika z kolei, że nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów; wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w części pierwszej tego przepisu, wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty, w wykazie osób uprawnionych - zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Tym samym osoba uprawniona do udziału we wspólnocie gruntowej nie może wystąpić z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów dotyczących wspólnoty gruntowej, bowiem z wnioskiem takim może wystąpić wyłącznie zarząd spółki. Przepis art. 18 ust. 2 u.z.w.g. wyłącza stosowanie zasad określonych w p.g.k. dotyczących wszczęcia na wniosek postępowania w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Zdaniem PWINGiK dodatkowym potwierdzeniem tego stanowiska jest treść art. 20 ust. 2a p.g.k., a przyjęte rozwiązanie jest logiczną konsekwencją szczególnego charakteru prawnego wspólnot gruntowych, osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, a także zasad sprawowania zarządu przez spółkę (organ wskazał liczne orzeczenia sądów administracyjnych potwierdzające to stanowisko). PWINGiK dalej wywiódł, że dla przedmiotowej wspólnoty gruntowej została utworzona spółka i to zarząd tej spółki jest jedynym uprawnionym do wniesienia wniosku o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji odwołujący się KOWR nie ma zatem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. do wystąpienia z ww. wnioskiem. Interesu prawnego skarżącego do wystąpienia z ww. wnioskiem nie można bowiem wyprowadzać wyłącznie z art. 22 ust. 2 p.g.k. i zupełnie pomijać regulacje zawarte w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Podstawą prawną ustalenia interesu prawnego uprawniającego do wystąpienia z wnioskiem o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do wspólnot gruntowych jest ww. art. 18 ust. 2 u.z.w.g. W oparciu o powyższe PWINGiK skonkludował, że złożenie wniosku przez podmiot nieuprawniony powinno prowadzić do odmowy wszczęcia postępowania, a jeśli zostało ono wszczęte – do jego umorzenia jako bezprzedmiotowego na zasadzie art. 105 k.p.a. W sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia zachodzi brak podmiotowy stanowiący przeszkodę w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Dlatego należało decyzję Starosty Łomżyńskiego uchylić i postępowanie przed organem pierwszej instancji umorzyć. Skargę na decyzję PWINGiK złożył do sądu administracyjnego KOWR zarzucając jej naruszenie: 1. prawa materialnego przez niewłaściwe niezastosowanie art. 22 ust. 2 p.g.k. i uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie w całości postępowania przed tym organem - zamiast uchylenia tej decyzji oraz dokonania aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków polegającej na wykreśleniu KOWR jako podmiotu wykonującego prawo własności udziałami Skarbu Państwa w gruntach wspólnoty gruntowej wsi C., składającej się z działek o nr: [...] położonych w obrębie ewidencji C., jednostka ewidencyjna Piątnica, co stanowi niejako obowiązek takiego podmiotu; 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie w całości postępowania przed tym organem – co prowadzi do całkowitego pominięcia obowiązku KOWR jako podmiotu wykonującego prawo własności, zgłaszania właściwemu staroście zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, 3. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 107 k.p.a. przez sporządzenie przez PWINGiK uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji niespełniającego rygorów k.p.a., co uniemożliwia merytoryczną polemikę z tym orzeczeniem; tym bardziej, że uzasadnienie to w sposób niewystarczający odnosi się do obowiązku aktualizacji danych objętych ewidencją gruntów i budynków wynikającego z art. 22 ust. 2 p.g.k., zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu, iż dla przedmiotowej wspólnoty gruntowej nie została utworzona spółka (co w konsekwencji prowadzi do braku organu w postaci zarządu spółki), nadto też nie została powołana spółka przymusowa. Uzasadniając zarzuty skargi KOWR wskazał na konieczność rozróżnienia pomiędzy obowiązkiem podmiotu ewidencyjnego do zgłoszenia do ewidencji niezgodności stanu faktycznego nieruchomości z ujawnionymi wpisami ewidencyjnymi (art. 22 ust. 2 p.g.k.) a uprawnieniem podmiotu ewidencyjnego do zgłoszenia takich zmian. W ocenie skarżącego dopełnił on obowiązku złożenia wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. W zaistniałym w sprawie niniejszej sporze prawnym dotyczącym posiadania przez KOWR legitymacji do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji gruntów i budynków w zakresie wpisu dotyczącego udziałów Skarbu Państwa we wspólnocie gruntowej wsi C. – przyznać należy rację organowi. Kluczowe znaczenie w sprawie ma przy tym fakt, że wniosek KOWR o aktualizację ewidencji gruntów i budynków dotyczy zapisów ewidencji odnoszących się do wspólnoty gruntowej (udziałów we wspólnocie gruntowej). Natomiast drugorzędne znaczenie ma fakt, że udziały we wspólnocie gruntowej przynależą Skarbowi Państwa a więc ściśle określonemu podmiotowi. Do powyższego wniosku uprawnia lektura przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 115 z późn. zm., dalej: p.g.k.) oraz ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1454 z późn. zm., dalej: u.z.w.g.). Ustawa p.g.k. jest podstawowym aktem prawnym dotyczącym prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, zatem co do zasady to w jej regulacjach należy poszukiwać odpowiedzi na pytanie kto jest podmiotem uprawnionym (a jednocześnie zobowiązanym) do wystąpienia z żądaniem aktualizacji zapisów w ewidencji gruntów i budynków. Odpowiedź tę zawierają przepisy art. 20 ust. 2 w związku z art. 22 ust. 2 p.g.k., zgodnie z którymi podmiotami takimi są właściciele nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Zaznaczyć jednak należy, że obowiązek podmiotów wskazanych w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 p.g.k.). Od powyższych reguł istnieją jednak wyjątki uregulowane w przepisach szczególnych. Niniejszej sprawy dotyczy art. 20 ust. 2a p.g.k., zgodnie z którym przepisy ust. 2 nie naruszają przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 140). Oznacza to, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, że u.z.w.g. jest regulacją lex specialis wobec regulacji p.g.k. W każdym zatem przypadku, w którym w u.z.w.g. uregulowano określone zagadnienie odmiennie niż w p.g.k. – decydujące znaczenie mają regulacje specjalne u.z.w.g. W sprawie niniejszej taka sytuacja dotyczy legitymacji do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji gruntów i budynków odnośnie wpisów dotyczących wspólnoty gruntowej odnoszących się do zmian we wspólnocie, które nastąpiły po ustaleniu obszaru wspólnoty gruntowej oraz po ustaleniu wykazu osób uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty. Z regulacji u.z.w.g. wynika, że wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie są nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne szczegółowo wymienione w art. 1 pkt 1 – 7 tej ustawy. Podmioty uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej określa art. 6 u.z.w.g. Dalej prawodawca wskazał, że osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty (art. 14 ust. 1); spółka jest osobą prawną i działa na podstawie statutu (art. 15 ust. 1); jeżeli uprawnieni do udziału we wspólnocie gruntowej w terminie trzech miesięcy od dnia ustalenia wykazu uprawnionych nie przedstawią do zatwierdzenia właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) statutu spółki, organ ten utworzy spółkę przymusową, nada jej statut oraz wyznaczy organy spółki spośród osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej (art. 25 ust. 1 u.z.w.g.). Z kolei zgodnie z art. 18 ust. 2 u.z.w.g. nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty gruntowej i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty podlegają z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki. Regulacja szczególna zawarta art. 18 ust. 2 u.z.w.g. modyfikuje zatem zasady ogólne aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w zakresie podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o aktualizację – wskazując, że może to być wyłącznie zarząd spółki powołanej do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową oraz tylko w zakresie wskazanym w zdaniu drugim tego przepisu, tj. w odniesieniu do obszaru wspólnoty gruntowej, wykazu osób uprawnionych, zmian statutu i zmian w składzie osobowym zarządu. Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej wskazać trzeba, że organ odwoławczy trafnie powołał się na tę regulację uchylając zaskarżoną decyzję Starosty i umarzając postępowanie przed tym organem jako bezprzedmiotowe. Z akt sprawy bowiem wynika, że wspólnota gruntowa wsi C. posiada ustalony wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie – decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w Łomży z 12 września 1967 r. znak Nr RL.VI.R-5/2-9/67. Fakt ten nie był kwestionowany przez skarżący KOWR. Dalej też z akt wynika, że wykaz ustalony w 1967 r. został zmodyfikowany w roku 2010 mocą decyzji Starosty Łomżyńskiego z 11 października 2010r. – zaktualizowano wówczas krąg podmiotów uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, wpisując m.in. jako podmiot wykonujący prawo własności Skarbu Państwa do udziałów we wspólnocie – KOWR. Podstawy prawne tej modyfikacji i wpisania skarżącego jako uprawnionego (w imieniu Skarbu Państwa) pozostają jednak poza zakresem oceny organów administracji geodezyjno-kartograficznej w sprawie niniejszej, jak i w konsekwencji pozostają poza zakresem kontroli sądu administracyjnego. Przedmiotem oceny pod względem legalności jest bowiem w sprawie niniejszej wyłącznie działanie organu podjęte na wniosek KOWR złożony 26 czerwca 2025 r., a nie podstawy prawne wpisów już istniejących w ewidencji. A skoro tak, to bez naruszenia prawa PWINGiK w pierwszej kolejności zbadał legitymację KOWR do złożenia takiego wniosku stosując przepisy szczególne czyli u.z.w.g., która – jak wyżej wyjaśniono – ma w tym względzie pierwszeństwo. Bez naruszenia prawa powołał się na art. 18 ust. 2 u.z.w.g. i tej legitymacji skarżącemu odmówił, bowiem nie spełnia on przesłanek do bycia wnioskodawcą aktualizacji, gdyż nie pełni funkcji zarządu wspólnoty. Dla przedmiotowej wspólnoty gruntowej, jak trafnie wskazał organ, została utworzona spółka i to zarząd tej spółki jest jedynym uprawnionym do wniesienie wniosku o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków. W postępowaniu o aktualizację ewidencji gruntów i budynków organ administracji weryfikuje, czy wniosek o aktualizację złożył podmiot uprawniony oraz czy istnieją podstawy materialnoprawne do dokonania aktualizacji. W przypadku, gdy dokonanie aktualizacji jest uzależnione od złożenia wniosku przez ściśle uprawniony podmiot (jak w sprawie niniejszej przez zarząd, co wynika z art. 18 ust. 2 u.z.w.g.) – organ, do którego wpłynął wniosek, jest obowiązany zweryfikować czy wnioskodawca posiada legitymację wynikającą z przepisu, natomiast poza zainteresowaniem i oceną organu pozostają powody niezłożenia wniosku przez podmiot uprawniony bądź powody nieuregulowania sytuacji prawnej podmiotu, którego wniosek dotyczy. Dlatego w sprawie niniejszej bez naruszenia prawa organy skoncentrowały się na ocenie legitymacji wnioskodawcy, a nie na przyczynach niewystąpienia z wnioskiem o aktualizację przez inne podmioty. W ocenie sądu prawidłowo PWINGiK zastosował również art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i zreformował decyzję organu pierwszej instancji w ten sposób, że ją uchylił w całości i umorzył postępowanie administracyjne przed organem pierwszej instancji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w całości na podstawie art. 105 §1 k.p.a. Z całokształtu regulacji p.g.k. i u.z.w.g. wynika bowiem, że ujawnienie (bądź odmowa ujawnienia) w ewidencji gruntów zmian dotyczących wspólnoty gruntowej następuje według zasad ogólnych uregulowanych w p.g.k., tj. ujawnienie zmiany ma postać czynności materialno-technicznej a odmowa – decyzji administracyjnej, przy jednoczesnym zastosowaniu regulacji k.p.a. jeśli chodzi o rodzaj rozstrzygnięć procesowych kończących postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji. Możliwe są zatem następujące rozwiązania zakończenia postępowania aktualizacyjnego (gdy nie dochodzi do wydania czynności materialno-technicznej wprowadzającej zmianę w ewidencji oraz nie ma podstaw do wydania decyzji odmownej): wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy zachodzi oczywisty brak podmiotowy bądź przedmiotowy do prowadzenia takiego postępowania; umorzenie postępowania na podstawie art. 105 §1 k.p.a. – gdy po jego wszczęciu ujawni się okoliczność świadcząca o bezprzedmiotowości postępowania. W sprawie niniejszej po ustaleniu, że KOWR zgodnie z art. 18 ust. 2 u.z.w.g. nie posiada legitymacji prawnej do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji oraz w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji wydał – zamiast postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., decyzję merytoryczną negatywną (odmówił wprowadzenia zmian) – organ odwoławczy był zobowiązany uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec reformatoryjnie, tj. umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji. Nie może bowiem pozostawać w obrocie prawnym decyzja merytoryczna w sytuacji, gdy nie było podstaw do jej wydania, a należało odmówić wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych. W takim przypadku należało tę decyzję uchylić i umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, co też PWINGiK uczynił bez naruszenia prawa na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd nie podziela również zarzutów dotyczących naruszenia art. 7 i art. 107 k.p.a., a także art. 22 ust. 2 p.g.k. Materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący, uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami, zaś przepis art. 22 ust. 2 p.g.k. nie mógł znaleźć zastosowania z uwagi na regulację art. 20 ust. 2a p.g.k. w związku z art. 18 ust. 2 u.z.w.g., co wyżej wyjaśniono. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji. A. Bartłomiejczuk M. Leszczyński E. Lemańska