II SA/Bk 287/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie sędzia WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska, Protokolant sekretarz sądowy Jakub Dębowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lipca 2026 r. sprawy ze skargi ubezwłasnowolnionego całkowicie J. K. działającego przez opiekuna prawnego A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 2 marca 2026 r. nr 406.32/E-1/27/2026 w przedmiocie zmiany decyzji w części dotyczącej okresu przyznania zasiłku stałego oddala skargę.

Decyzją z dnia 2 marca 2026 r. nr 406.32/E-1/27/2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej jako: "SKO") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z 30 grudnia 2025 r. nr DSS.8.33722.2025, zmieniającą decyzję tego organu z dnia 25 sierpnia 2021r. nr 8.29650.2021 przyznającą J. K. (dalej powoływanemu jako: "skarżący") zasiłek stały na okres od 4 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w wysokości 438,21 zł oraz od 1 września 2021r. do 31 lipca 2024r. w wysokości 485,16 zł miesięcznie, w części dotyczącej okresu przyznania zasiłku w ten sposób, że przysługujący zasiłek stały ustalono do 22 czerwca 2024 r. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z dnia 25 sierpnia 2021r. nr 8.29650.2021 przyznał skarżącemu, reprezentowanemu przez opiekuna prawnego A. K. (dalej jako: "opiekun prawny"), zasiłek stały na okres od 4 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w kwocie 438,21 zł oraz od 1 września 2021 r. do 31 lipca 2024 r. w wysokości 485,16 zł miesięcznie. Pismami z 18 września 2024 i 5 czerwca 2025 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Białymstoku (dalej jako: MOPR) wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS") o potrącenie skarżącemu, ubiegającemu się świadczenie rentowe z ZUS, zasiłków wypłacanych przez MOPR. W tym zakresie organ powołał się na art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639, dalej jako: "ustawa") oraz art. 139 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, dalej jako: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS"). ZUP w odpowiedzi z 25 czerwca 2025 r. poinformował organ, że nie może zrealizować zajęcia wierzytelności, gdyż nie wypłaca skarżącemu świadczeń emerytalno-rentowych. Następnie w dniu 20 listopada 2025 r. zawiadomił MOPR, że od 15 stycznia 2026 r. przystąpi do realizacji potrąceń z tytułu zasiłków, które zostały wypłacone z pomocy społecznej, ponieważ za ten sam okres przyznane zostało skarżącemu świadczenie w postaci renty socjalnej. I tak ZUS decyzją z dnia 2 grudnia 2025 r. (nr SOC/15/001242101), powołując się na wyrok Sądu Okręgowego z 3 października 2025 r., poinformował skarżącego o przyznaniu mu renty socjalnej od 23 czerwca 2024 r. do 30 czerwca 2026 r. W powyższej decyzji ustalono również wysokość tego świadczenia - od 23 czerwca 2024r. na kwotę 1780,96 zł, zaś od 1 marca 2025 r. na kwotę 1878,91 zł. Jak wynika z akt administracyjnych ZUS w dniu 8 grudnia 2025r. wypłacił opiekunowi prawnemu skarżącego kwotę 31 149,97 zł tytułem przyznanej renty socjalnej. W dniu 30 grudnia 2025 r. Prezydent Białegostoku wydał trzy decyzje: 1. nr DSS.8.33718.2025 w sprawie uchylenia w całości decyzji nr DSS.8.29398.2024 z dnia 4 października 2024 r. przyznającej skarżącemu zasiłek stały na okres od dnia 1 października 2024 r. do dnia wydania kolejnego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność tj. do 31 marca 2025 r. w wys. 792,96 zł miesięcznie; 2. nr DSS.8.33719.2025 w sprawie uchylenia w całości decyzji nr DSS.8.36284.2024 z 5 grudnia 2024 r. w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku stałego na okres od 19 listopada 2024 r. do 30 listopada 2024 r. w wysokości 317,18 zł oraz od 1 grudnia 2024 r. do odwołania w wys. 792,96 zł miesięcznie; 3. nr DSS.8.33722.2025 w sprawie zmiany decyzji nr 8.29650.2021 z 25 sierpnia 2021 r. przyznającej skarżącemu zasiłek stały na okres od 4 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w wys. 438,21 zł oraz od 1 września 2021 r. do 31 lipca 2024r. w wys. 485,16 zł miesięcznie w części dotyczącej okresu przyznania zasiłku w ten sposób, że przysługujący zasiłek ustalono do 22 czerwca 2024 r. Organ pierwszej instancji uzasadniając wydane decyzje powołał się na treść art. 37 ust. 4 oraz art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Opiekun prawna skarżącego zwróciła się do SKO o uchylenie wszystkich ww. decyzji w całości, umorzenie postępowania w przedmiocie zwrotu zasiłku stałego lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem szczególnej sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego oraz jego rodziny, a przede wszystkim błędu organu rentowego. Jej zdaniem do wydania decyzji doszło z naruszeniem prawa materialnego, w szczególności art. 99 ust. 1 ustawy. Argumentowała, że ZUS nie dokonał potrącenia kwoty zasiłku stałego przy wypłacie wyrównania renty socjalnej w grudniu 2025 r., mimo że otrzymał od MOPR co najmniej trzy pisma z prośbą o potrącenie na rzecz MOPR kwoty zasiłku stałego. W ocenie wnoszącej odwołanie błąd leży wyłącznie po stronie ZUS, a świadczeniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie przez organ rentowy ustawowego obowiązku potrącania. Podkreśliła, że sama posiada znaczny stopień niepełnosprawności i mimo swojej niewielkiej emerytury pomaga skarżącemu (będącemu jej synem) finansowo i rzeczowo. Jakiekolwiek potrącenia z bieżącej renty socjalnej skarżącego powodują poważne zagrożenie minimum egzystencji i uniemożliwiają zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych. SKO wydało trzy decyzje utrzymujące w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z dnia 2 marca 2026 r. nr 406.32/E-1/27/2026 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z 30 grudnia 2025 r. zmieniającą decyzję z 25 sierpnia 2021 r. nr 8.29650.2021 przyznającej skarżącemu zasiłek stały na okres od 4 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w wysokości 438,21 zł oraz od 1 września 2021 r. do 31 lipca 2024r. w wysokości 485,16 zł miesięcznie, w części dotyczącej okresu przyznania wysiłku w ten sposób, że przysługujący zasiłek stały ustalono do 22 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu tejże decyzji SKO przytoczyło treść art. 37 ust. 4 oraz art. 99 ust. 1 ustawy, art. 139 ust. 1 pkt 8 oraz art. 141 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i wywiodło, że zasiłek stały jest świadczeniem z pomocy społecznej, które nie podlega łączeniu ze świadczeniami z ubezpieczeniami emerytalno-rentowymi. Pobieranie jednego świadczenia stanowi prawną przeszkodę w korzystaniu z drugiego. Wskazano, że organ rentowy ma obowiązek zastosować instytucję potrącenia swojego świadczenia ze świadczeniem pobranym już z organu pomocy społecznej. Potrącenie pobranych na podstawie ustawy o pomocy społecznej świadczeń następuje z mocy ustawy, po otrzymaniu przez świadczeniobiorcę świadczenia ekwiwalentnego (w przedmiotowej sprawie jest nim renta socjalna). SKO podkreśliło, że w przypadku gdy zostaje wydana deklaratoryjna decyzja ZUS lub prawomocne orzeczenie sądu o przyznaniu wstecz prawa do renty socjalnej za okres, w którym uprawniony korzystał z zasiłku stałego, ZUS ma obowiązek zastosować instytucję potrącenia swojego świadczenia ze świadczeniem pobranym już z organu pomocy społecznej. Świadczeniobiorca zobowiązany jest wówczas do zwrotu tych ostatnich, jeżeli pobierał zasiłki w okresie, za który przyznano mu rentę socjalną. Takiego zwrotu dokonuje się przez potrącenie, zmniejszając kwotę świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Potrącenie to następuje z mocy prawa, co oznacza, że nie zachodzi konieczność wydania odrębnej decyzji w tym przedmiocie. Podkreślono, że warunkiem zwrotu zasiłków jest pokrywanie się okresów ich pobierania z okresem, na jaki przyznano emeryturę lub rentę. Zaznaczono, że zwrot dokonuje się przez potrącenie, a zgoda osoby zainteresowanej nie jest tu wymagana. SKO wskazało, że w przedmiotowej sprawie renta socjalna została przyznana skarżącemu od 23 czerwca 2024 r., a zasiłek stały był wypłacany od dnia 4 sierpnia 2021 r. w wys. 438,21 zł, zaś od 1 września 2021 r. do 31 lipca 2024 r. w wys. 485,16 zł miesięcznie. W związku z tym, że okres przyznania renty socjalnej pokrywa się w części z okresem pobierania zasiłku stałego, czyli od czerwca 2024 r. ZUS na mocy art. 99 ust. 4 ustawy jest zobowiązany do dokonywania potrąceń od daty przyznania renty socjalnej. Zwrot wypłaconego zasiłku stałego dotyczy więc okresu od czerwca 2024 r. Przedstawione okoliczności, zdaniem Kolegium, uzasadniały wydanie decyzji o uchyleniu decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego, odpowiednio; od 1 października 2024 r. do dnia wydania kolejnego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność tj. do 31 marca 2025 r. w wys. 792,96 zł miesięcznie (nr DSS.8.33718.2025), a następnie od 19 listopada 2024 r. do 30 listopada 2024 r. (w wys. 317,18 zł, decyzja nr DSS.8.33719.2025) oraz od 1 grudnia 2024 r. (w wys. 792,96 zł, decyzja nr DSS.8.33719.2025). Natomiast decyzja nr DSS.8.33722.2025 miała dostosować okres przyznanego wcześniej zasiłku stałego do okresu przyznania renty socjalnej od 23 czerwca 2024 r. W związku z tym organ pierwszej instancji wydał decyzję w sprawie zmiany decyzji z 25 sierpnia 2021 r. przyznającą skarżącemu zasiłek stały na okres od 4 sierpnia 2021r. do 31 sierpnia 2021 r. w wys. 438,21 zł oraz od 1 września 2021 r. do 31 lipca 2024 r. w wys. 485,16 zł miesięcznie w części dotyczącej okresu w ten sposób, że przysługujący zasiłek stały ustala się do 22 czerwca 2024 r. W związku z tym, że renta socjalna została przyznana od 23 czerwca 2024 r. opiekun prawna skarżącego za okres wstecz otrzymała wypłatę jednorazową w kwocie 31 149,97 zł, która w następnych miesiącach od stycznia 2026 r. będzie potrącana z wypłacanej na bieżąco renty socjalnej do 30 czerwca 2026 r. Końcowo SKO wyjaśniło, że stosowanie przez ZUS art. 99 ust. 1 ustawy do potrąceń wypłaconych już świadczeń z pomocy społecznej następuje z mocy prawa, automatycznie, a trudna sytuacja zdrowotna i majątkowa podnoszona w odwołaniu nie wpływa na odstąpienie od żądania zwrotu należności lub jej umorzenie, gdyż stosowanie art. 99 ust. 1 ustawy nie jest objęte uznaniem organu. Opiekun prawna skarżącego wniosła do tut. sądu administracyjnego skargę na decyzję SKO z 2 marca 2026 r. nr 406.32/E-1/27/2026 (taki przedmiot zaskarżenia został wprost zakreślony w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy z 3 kwietnia 2026 r.) podkreślając, że potrącenia z renty socjalnej powodują drastyczne zubożenie, co w obliczu faktu, że błąd leży po stronie urzędu jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wskazano, że to na opiekunie prawnym spoczywa obowiązek zapewnienia skarżącemu – będącemu od czterech lat w szpitalu - m.in. ubrań, środków czystości, artykułów papierniczych czy leków. Eksponując zły przepływ informacji między MOPR i ZUS, stwierdziła, że przed decyzją z ZUS i wypłatą renty socjalnej opiekun prawna rozmawiała telefonicznie z pracownicą ZUS i przypomniała o tym, aby organ rentowy odliczył kwotę należną MOPR, pomimo iż MOPR trzykrotnie informował o tym ZUS. Opiekun prawna podkreśliła, że skarżący nie wzbogacił się, a dzięki przyznanym środkom mogła spłacić długi zaciągnięte u rodziny na jego niezbędne utrzymanie. Dodała, że posiada I grupę niepełnosprawności i ze swojej emerytury (2600 zł) dokłada do utrzymania skarżącego kosztem swojego leczenia i powrotu do zdrowia. Konkludując opiekun prawna skarżącego wniosła o: (1) ustanowienie adwokata z urzędu; (2) umorzenie pobranego zasiłku stałego wypłaconego przez MOPR, a nie potrąconego przez ZUS przy wypłacie wyrównania renty socjalnej; (3) wydanie postanowienia o odstąpieniu od zwrotu kwoty zasiłku stałego którą ZUS miał przekazać dla MOPR; (4) wydanie postanowienia o zaprzestaniu dokonywania potrąceń z bieżącej renty socjalnej skarżącego; (5) uznanie, że wypłacona przez organ rentowy kwota nie stanowi świadczenia nienależnie pobranego; (6) zwolnienie skarżącego z obowiązku zwrotu pieniędzy, jako bezprawne, ponieważ skarżący nie powinien odpowiadać za błąd urzędnika. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie jako nieuzasadnionej podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie zaś do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) cytowanej ustawy. Przywołana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu z żadnym z takich naruszeń nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a zatem wbrew zarzutom skargi – nie było podstaw ażeby zaskarżoną decyzję wyeliminować z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd - z punktu widzenia opisanej wyżej legalności - jest decyzja SKO z 2 marca 2026 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z 30 grudnia 2025 r. zmieniająca decyzję tego organu z 25 sierpnia 2021 r. przyznającą skarżącemu zasiłek stały na okres od 4 sierpnia 2021r. do 31 sierpnia 2021 r. w wysokości 438,21 zł oraz od 1 września 2021 r. do 31 lipca 2024 r. w wysokości 485,16 zł miesięcznie, w części dotyczącej okresu przyznania wysiłku w ten sposób, że przysługujący zasiłek stały ustalono do dnia 22 czerwca 2024 r. Podstawę prawną wydanych rozstrzygnięć stanowił art. 163 k.p.a. w zw. z art. 106 ust. 5 oraz art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 4 w zw. z art. 99 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (dalej w skrócie: "u.p.s."). I tak stosownie do art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Przywołany przepis zawiera regulację szczególną, w stosunku do uregulowań zawartych w art. 163 k.p.a., umożliwiających zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wskazany przepis ustawy o pomocy społecznej stwarza możliwość zmiany (uchylenia) decyzji bez zgody strony zarówno wtedy, gdy jest to dla niej korzystne, jak i wówczas, gdy jest to niekorzystne. W regulacji art. 106 ust. 5 u.p.s. mieszczą się przypadki obligatoryjnej i fakultatywnej weryfikacji decyzji. Wśród przesłanek obligatoryjnych wymieniono: zmianę przepisów prawa, zmianę sytuacji osobistej albo dochodowej strony, jak również pobranie nienależnego świadczenia. Przyczyną fakultatywnych działań organu prowadzących do uchylenia lub zmiany decyzji są okoliczności wymienione w art. 11, art. 12, i art. 107 ust. 5 u.p.s., do których można m.in. zaliczyć brak współdziałania świadczeniobiorcy z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej czy odmowę złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Pomimo, że są to działania fakultatywne, organ powinien je podejmować, mając zwłaszcza na uwadze ograniczone środki pomocy społecznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przypadku, gdy organ stwierdzi, że zaszły przesłanki do zastosowania art. 106 ust. 5 u.p.s., może nadać decyzji wydanej na podstawie tego przepisu moc wsteczną w ten sposób, że dokona zmiany bądź uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej od daty wcześniejszej niż data wydania decyzji uchylającej lub zmieniającej, co zresztą organ uczynił w niniejszej sprawie. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że decyzją ZUS z dnia 2 grudnia 2025 r. przyznana została skarżącemu od 23 czerwca 2024 r. do 30 czerwca 2026 r. - renta socjalna, a w związku z tym, że okres przyznania renty socjalnej pokrywał się w części z okresem pobierania zasiłku stałego, organ uznał, że zaszła podstawa do zmiany decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały w części dotyczącej okresu przyznania zasiłku w ten sposób, że przysługujący zasiłek stały ustalono do 22 czerwca 2024 r. Powyższe rozstrzygnięcie, zdaniem sądu, jest prawidłowe. Jak wynika z art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przy czym, jak stanowi art. 37 ust. 4 tej ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do zasiłku stałego i renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania lub zasiłku dla opiekuna, zasiłek stały nie przysługuje. Zgodnie zatem z art. 37 ust. 4 u.p.s. przyznanie renty socjalnej automatycznie wyklucza przyznanie zasiłku stałego. Pobieranie jednego świadczenia stanowi bowiem prawną przeszkodę w korzystaniu z drugiego. W doktrynie przyjmuje się, że jeżeli osoba pobierająca zasiłek stały nabędzie prawo do jednego z ww. świadczeń, konieczne jest wówczas uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały (zob. A. Lisowski [w:] R. Frąckowiak (red.), Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd. 1, 2019, art. 37, Nb 8). W tych okolicznościach organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w okresie za który przyznano skarżącemu rentę socjalną tj. od 23 czerwca 2024 r. do 30 czerwca 2026 r. nie przysługuje mu prawo do zasiłku stałego. W oparciu o powyższe ustalenia dokonano też zmiany decyzji z 25 sierpnia 2021 r. w ten sposób, że przysługujący zasiłek stały ustalono do 22 czerwca 2024 r. Jak wynika z powyższego zaskarżona decyzja była nie tylko zgodna z obowiązującym prawem, ale również konieczna wobec jednoznacznego w swej treści - art. 37 ust. 4 u.p.s. W tym zakresie zarzutów nie podniósł również opiekun prawny działający w imieniu skarżącego, ani też ustanowiony z urzędu na jego rzecz – profesjonalny pełnomocnik. Przechodząc z kolei do zarzutów skargi dotyczących kwestii potrącenia z renty socjalnej wypłaconego zasiłku stałego, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 99 u.p.s. osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę lub rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - centrum usług społecznych. W przypadku zasiłku okresowego przyznanego rodzinie świadczenie pomniejsza się o część kwoty przypadającą na tę osobę, której przyznano emeryturę lub rentę. Kwota pomniejszenia, o której mowa w ust. 1, nie może być wyższa niż przyznana za ten okres kwota emerytury lub renty. Z powołanego przepisu wynika zatem wprost, że ustawodawca nakazuje zwrot zasiłków w przypadku równoległej wypłaty emerytury lub renty. W świetle zasady pomocniczości świadczenia z pomocy społecznej nie powinny wyprzedzać świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Wspomnianego zwrotu dokonuje się przez potrącenie, zmniejszając kwotę świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dokonane w trybie art. 99 ust. 1 u.p.s. potrącenie następuje z mocy prawa (por. np. wyrok NSA z 20 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 756/16; wyrok NSA z 11 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1942/10 czy wyrok WSA w Łodzi z 17 września 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 496/24 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 października 2024 r. sygn., akt II SA/Ol 514/24, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej "CBOSA"). Co również istotne dla dokonania potrącenia nie jest wymagana zgoda osoby zainteresowanej, a samo potrącenie dokonuje ZUS. Fakt, że następuje to z mocy prawa, oznacza, że w tym przedmiocie nie wydaje się odrębnej decyzji administracyjnej. W kontekście zarzutów skargi zaakcentowania wymaga, że bezwzględnie obowiązujący charakter, obliguje ZUS do dokonania potrącenia. Organ, który wypłacił zasiłek stały, nie ma w tym zakresie kompetencji do zwolnienia strony zobowiązanej z obowiązku zwrotu zasiłku. Organ, który wypłacił zasiłek stały nie ma w tym zakresie kompetencji do zwolnienia strony z obowiązku zwrotu zasiłku, czego zdaje się oczekiwałaby opiekun prawny skarżącego, a w sprawie nie znajduje zastosowania art. 104 u.p.s. - organ pomocy społecznej nie może zatem umorzyć kwoty przedstawionej do potrącenia organowi rentowemu (I. Sierpowska (w:) Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, LEX/el.). Podkreślenia wymaga, że art. 104 ust. 4 u.p.s. jest jedynym przepisem, który daje organom możliwość rozważenia zasadności umorzenia świadczeń przyznanych w ramach pomocy społecznej, a podlegających z różnych przyczyn zwrotowi. Dotyczy on jednak jedynie świadczeń przyznanych z zastrzeżeniem zwrotu oraz świadczeń nienależnie pobranych. Pobrany przez skarżącego zasiłek stały nie był natomiast ani świadczeniem otrzymanym z zastrzeżeniem zwrotu, o którym mowa w art. 41 pkt 2 u.p.s. czy art. 96 ust. 2 u.p.s., a także nie był świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu tej ustawy. Z tego względu orzekające w sprawie organy, a tym bardziej sąd nie mogły merytorycznie ocenić wniosku złożonego przez opiekuna prawnego skarżącego o umorzenie wypłaconego zasiłku stałego i prowadzić postępowania w tej sprawie. Natomiast kontrola prawidłowości przyznania i stosowania instytucji potrącenia świadczeń emerytalno-rentowych leży poza właściwością sądów administracyjnych, bowiem odbywa się w ramach postępowania przed sądem powszechnym. Bez wpływu na prawidłowość zaskarżonych decyzji pozostają też podnoszone w skardze okoliczności dotyczące trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącego i jego matki będącej opiekun prawnym syna. Reasumując skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Marta Czubkowska Anna Bartłomiejczuk Elżbieta Lemańska