II SA/Bk 246/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant sekretarz sądowy Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2026 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję C. w Ł. z dnia 13 lutego 2026 r. nr 1/02/2026 w przedmiocie usunięcia z uczestnictwa w C. w Ł. i rozwiązania Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego oddala skargę.

Kierownik C. w Ł. decyzją z 13 lutego 2026 r. nr 1/02/2026 usunął z uczestnictwa w C. w Ł. J. L. i rozwiązał Indywidualny Program Zatrudnienia skarżącego z dniem 13 lutego 2026 r. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o art. 13 ust. 4 pkt 1 oraz art. 13 ust. 4a ustawy z 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1718, dalej jako: u.z.s.). W jej uzasadnieniu wskazano, że skarżący został przyjęty do C. w Ł. w dniu 1 września 2025 r. w ramach Projektu "Akcja Reintegracja", realizowanego zgodnie z założeniami Łomżyńskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Innych Uzależnień na rok 2025. Skarżący podpisał Indywidualny Program Zatrudnienia Socjalnego oraz Regulamin C., przyjmując wynikające z nich obowiązki polegające w szczególności na wykonywaniu powierzonych prac, udziale w działaniach reintegracji społecznej i zawodowej, stosowaniu się do poleceń kadry oraz przestrzeganiu zasad współżycia społecznego obowiązujących w C. Organ wyjaśnił, że początkowo skarżący został skierowany do prac związanych z kierowaniem ruchem drogowym. Jednakże, z uwagi na brak możliwości uzyskania zaświadczenia o niekaralności z powodu prawomocnego wyroku skazującego, skarżący nie mógł wykonywać prac wymagających bezpośredniego kontaktu z dziećmi. W związku z tym w celu umożliwienia kontynuowania procesu reintegracji zawodowej C. zapewniło skarżącemu możliwość dalszego udziału w programie poprzez powierzenie prostych prac gospodarczych obejmujących prace porządkowe, sprzątanie, zamiatanie oraz odśnieżanie. Organ wskazał, że mimo stworzenia warunków do realizacji programu skarżący od początku uczestnictwa nie wywiązywał się z obowiązków wynikających z Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego i Regulaminu CIS. Wielokrotnie odmawiał wykonywania powierzonych prac, wykonywał wyłącznie wybrane przez siebie czynności, nie stosował się do poleceń pracowników i koordynatorów oraz podważał ich kompetencje, odnosząc się do kadry w sposób lekceważący. Odmawiał także udziału w działaniach reintegracji społecznej, w szczególności nie uczestniczył w szkoleniach i zajęciach organizowanych w siedzibie C., mimo zapewnionej możliwości udziału. Zachowanie skarżącego negatywnie wpływało na funkcjonowanie innych uczestników. W szczególności w Pracowni Rękodzieła przeznaczonej dla osób z niepełnosprawnościami wielokrotnie przebywał bez potrzeby, ignorował prośby o opuszczenie pomieszczenia oraz zakłócał pracę uczestników. Kierował wobec nich wypowiedzi o charakterze lekceważącym i szykanującym, powodując pogorszenie ich samopoczucia i dezorganizację pracy. Zgłaszano również nagrywanie przez skarżącego innych osób telefonem, utrudnianie korzystania z pomieszczeń socjalnych oraz wywoływanie poczucia zagrożenia. Do C. wpływały skargi uczestników dotyczące jego zachowania. Przeprowadzano ze skarżącym liczne rozmowy wyjaśniające i dyscyplinujące, sporządzano notatki służbowe oraz przypominano o obowiązkach wynikających z programu i regulaminu. Skarżący był informowany o konsekwencjach dalszego naruszania zasad, w tym o możliwości zakończenia uczestnictwa. Jednak nie nastąpiła zmiana postępowania skarżącego i nie podjął on współpracy w zakresie realizacji programu. Ustalenia te zostały dokonane na postawie zebranej dokumentacji (m.in. notatek służbowych pracowników, rozmów przeprowadzanych z uczestnikiem, zapisów obecności na zajęciach). W ocenie Kierownika C. zachowania te miały charakter powtarzalny, długotrwały i świadomy. Brak współpracy skarżącego uniemożliwiał prowadzenie wobec niego działań reintegracyjnych, a jego postępowanie zakłócało funkcjonowanie C. i utrudniało realizację programów przez innych uczestników. W konsekwencji dalsza realizacja Indywidualnego Programu Zatrudnienia Socjalnego wobec skarżącego stała się niemożliwa. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając jej nieprawdę i kłamstwo. W uzasadnieniu skargi wskazał, że decyzja jest niezgodna z prawdą. Szykanuje jego dobre imię. Skarżący zażądał od Kierownika C. Integracji Społecznej dowodów na poparcie "zmyślonych słów", np. nagan o których wspomina w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu zarzuty skargi są niezasadne, gdyż ustalony w sprawie stan faktyczny jednoznacznie potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 13 ust. 4 pkt 1 u.z.s. Przed wydaniem decyzji skarżący był informowany o skutkach dalszego naruszania postanowień programu (m.in. pouczenia, rozmowy). Podniesiono, że indywidualny program zatrudnienia socjalnego był uzgadniany ze skarżącym i dostosowany do jego sytuacji, zgodnie z art. 13 ust. 1-2 u.z.s., a mimo to skarżący nie realizował jego postanowień. Zarówno tryb skierowania do C., jak i obowiązki skarżącego oraz warunki realizacji programu zostały skarżącemu uprzednio wyjaśnione, zgodnie z art. 1, art. 3, art. 12-13 u.z.s. Skarżący był również pouczony o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o zaprzestaniu realizacji programu (art. 13 ust. 4b u.z.s.). Na rozprawie w dniu 19 maja 2026 r. skarżący poparł wniesioną skargę. Wskazał, że wyrok karny prawomocny nie był podstawą do tego, aby nie mógł wykonywać czynności w postaci przeprowadzania dzieci oraz osób dorosłych przez przejścia dla pieszych. Organ wiedział o tym wyroku karnym. Skarżący sygnalizował, że może brać udział w pomocy osobom starszym w naprawianiu jakichś prac domowych. Dostał jedno takie zleceniem, ale nie wykonał go, bo nie było na to warunków. Poinformował o tym organ. Pokazał zdjęcia i kierownik potwierdziła, że autentycznie nie mógł tego zlecenia wykonać. Wykonywał wszystkie prace powierzone mu przez przełożonych. Wiedziano gdzie się znajduje i co robi. Jak dostrzegał nieprawidłowości to informował o nich przełożonych. Oni sprawdzali te nieprawidłowości i albo się z tym godzili, albo nie. Mówili, żeby to zostawił, albo to poprawił. Skarżący przyznał, że robił zdjęcia. Było kilka szkoleń. Niektóre tematy szkoleń, znał wcześniej, o czym sygnalizował organizatorowi szkolenia. Był taki przypadek na jednym szkoleniu, że zwrócił uwagę prowadzącemu, że w pomieszczeniu jest dużo ludzi, a nie ma ani klimatyzacji, ani wentylacji. Okno było zamknięte i było duszno. Wtedy prowadzący źle go potraktował i powiedział, żeby wyszedł. Nigdy wcześniej nie widział, aby prowadzący tak się do kogoś zwrócił. Dla niego był to szok. Zgłosił to do pani kierownik. Pani kierownik postraszyła go, że będzie to powód do zwolnienia. Przez pracownię rękodzieła przechodził, bo było to przejście do kuchni i do łazienki. Zresztą inne osoby też to robiły. Interesowały go eksponaty w tej pracowni, więc zatrzymywał się, oglądał je i pytał o nie prowadzących. Nie widział, aby im się to nie podobało. Wręcz byli zadowoleni, że ktoś jest tym zainteresowany. Poinformował panią kierownik, że będzie nagrywał sytuacje związane z jego osobą. Widział bowiem, że wobec niego dzieją się niepokojące rzeczy. Układał wycieraczki przed drzwiami, a ktoś je świadomie przesuwał. Więc znowu je poprawił, aż w końcu z tego zrezygnował. Pani kierownik powiedziała mu, żeby nagrywał. W pracowni jest kamera. Jak można mu stawiać zarzuty, że nagrywał telefonem, skoro kamera robiła to samo, a dodatkowo nagrywała obraz. Kierownik paliła e-papierosy w pomieszczeniu, gdzie przebywali prowadzący. Raczej nie zwracał jej na to uwagi. Sygnalizował, że wychodząc na zewnątrz wchodzi w miejsce, gdzie stoją osoby palące papierosy i to mu przeszkadzało. Było to wbrew przepisom BHP, o czym poinformował prowadzących. Były dwie czy trzy rozmowy z nim, ale odbyły się z jego inicjatywy. Był tam jeden uczestnik, który zachowywał się wobec niego agresywnie, raz nawet go popchnął, tak że miał sińce. Skarżący chciał, aby było zbyt dobrze i bezpiecznie. Nie podobało się to pani kierownik. Ona chciała, aby to ją uważano za tą dobrą osobę. Widział to w jej zachowaniu. Kłamstwem jest to co pisze kierownik. Skarżący złożył do akt, jako dowód pendrive z dwoma folderami, jeden zawierający zdjęcia, a drugi nagrania na okoliczność zachowania skarżącego wobec prowadzących i organizatorów, jak i zachowania ich wobec niego. Wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Sąd postanowił dopuścić zawnioskowany przez skarżącego dowód. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Kierownika C. w Ł. z 13 lutego 2026 r. nr 1/02/2026 na podstawie której usunięto skarżącego – J. L. z uczestnictwa w C. w Ł. i rozwiązano z nim Indywidualny Program Zatrudnienia z dniem 13 lutego 2026 r. Aktem prawnym regulującym uczestnictwo w programach zatrudnienia socjalnego jest ustawa z 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1718, dalej jako: u.z.s.). Zasady udziału i kierowania do centrum integracji społecznej określa art. 12 i art. 13 u.z.s. Stosownie do art. 12 ust. 1 i 4 u.z.s., kierownik centrum przyjmuje osobę skierowaną do centrum po podpisaniu z nią indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego, zwanego dalej programem, w uzgodnieniu z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej właściwego dla miejsca zamieszkania lub pobytu tej osoby. Uczestnikiem takiego indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego mogą być w szczególności osoby wymienione w art. 1 ust. 2 u.z.s., tj. między innymi: bezdomni, długotrwale bezrobotni, osoby niepełnosprawne, uzależnione od alkoholu, uzależnione od narkotyków lub innych środków odurzających, osoby z zaburzeniami psychicznymi, którzy podlegają wykluczeniu społecznemu i ze względu na swoją sytuację życiową nie są w stanie własnym staraniem zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych i znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej lub ograniczającej uczestnictwo w życiu zawodowym, społecznym i rodzinnym. Stosownie do art. 13 ust. 4 u.z.s., zaprzestanie realizacji programu następuje w przypadku: 1) uporczywego naruszania przez uczestnika postanowień programu, uniemożliwiającego jego dalszą realizację; 2) trwałego opuszczenia przez uczestnika zajęć w Centrum; 3) oświadczenia uczestnika o odstąpieniu od realizacji programu. Przepis art. 13 ust. 4a u.z.s. stanowi, że w przypadkach, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, decyzję w sprawie zaprzestania realizacji programu podejmuje kierownik Centrum. Od decyzji kierownika Centrum, o której mowa w ust. 4a, uczestnikowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 13 ust. 4b u.z.s.). Przepis art. 13 ust. 4 u.z.s. został przeniesiony do postanowień Regulaminu C. w Ł. - § 5 ust. 3. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Kierownik powołał przepis art. 13 ust. 4 pkt 1 u.z.s. dotyczący zaprzestania realizacji programu z powodu: uporczywego naruszania przez uczestnika postanowień programu, uniemożliwiającego jego dalszą realizację. Kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem właściwa interpretacja przesłanki zaprzestania realizacji programu w postaci uporczywości naruszania postanowień programu przez jego uczestnika. W ocenie sądu w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o usunięciu skarżącego z uczestnictwa C. w Ł., czyli zaprzestania realizacji indywidualnego programu zatrudnienia. Z akt sprawy wynika, że skarżący do C. w Ł. został przyjęty 1 września 2025 r. Skarżący podpisał Indywidualny Program Zatrudnienia Socjalnego oraz oświadczenie o zapoznaniu się z Regulaminem C. w Ł. Ze zgromadzonych w aktach administracyjnych notatek służbowych wynika, że skarżący wielokrotnie uporczywie wpatrywał się w inne osoby, reagował śmiechem na wykonywane przez nich zadania, zakłócał prawidłowy przebieg zajęć, nie reagował na polecenia i uwagi, zachowywał się niestosownie, komunikował się w nieodpowiedni sposób i używał niestosowanego języka. Powodował także poczucie dyskomfortu i obniżenie bezpieczeństwa w grupie, a jego zachowanie dodatkowo wpływało negatywnie na funkcjonowanie grupy. Odmawiał pracy przy zleconych zadaniach, obniżał tempo pracy i opóźniał realizację zamówień. Zachowania te miały charakter powtarzający się. W akta znajdują się także doniesienia o lekceważącym odnoszeniu się skarżącego do kierownika C. Wielokrotnie wnioskowano o przeprowadzenie rozmowy dyscyplinującej ze skarżącym (dwie notatki z 16 stycznia 2026 r., notatka z 20 stycznia 2026 r., notatka z 21 stycznia 2026 r., notatka z 11 lutego 2026 r. i trzy notatki z 12 lutego 2026 r.). Z jednej z notatek z dnia 12 lutego 2026 r. wynika dodatkowo, że ze skarżącym została przeprowadzona rozmowa dyscyplinująca. Skarżący został poinformowany, że w przypadku dalszego naruszania zasad, mogą zostać podjęte konsekwencje wynikające z regulaminu. W aktach sprawy znaleźć można także liczne zgłoszenia (skargi) dotyczące negatywnego zachowania skarżącego względem pozostałych uczestników programów. Zostały one sporządzone odręcznie i są anonimowe. Organ w wydanej decyzji wyjaśnił także, że z uwagi na brak możliwości uzyskania zaświadczenia o niekaralności, wynikający z prawomocnego wyroku skazującego, skarżący nie mógł wykonywać prac wymagających bezpośredniego kontaktu z dziećmi. W celu umożliwienia kontynuowania procesu reintegracji zawodowej C. zapewniło uczestnikowi możliwość dalszego udziału w programie poprzez powierzenie prostych prac gospodarczych obejmujących prace porządkowe, sprzątanie, zamiatanie oraz odśnieżanie. Skarżący nie wywiązywał się z tych obowiązków, odmawiał wykonywania powierzonych prac, wykonywał wyłącznie wybrane przez siebie czynności. Nie stosował się do poleceń pracowników, koordynatorów oraz podważał ich kompetencje. W ocenie sądu w świetle zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału nie można mieć wątpliwości, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 13 ust. 4 u.z.s. – skarżący uporczywie naruszał postanowienia programu, a tym samym uniemożliwiał jego dalszą realizację. Zachowanie skarżącego miało charakter uporczywy oraz powtarzający się, przez co w istotny sposób zakłócało prawidłowe funkcjonowanie C. oraz utrudniało realizację jego bieżących działań. Pomimo przeprowadzenia z rozmów dyscyplinujących oraz wyraźnego wskazania obowiązujących zasad i konsekwencji wynikających z ich naruszania, skarżący nie zmienił swojego postępowania i nadal dopuszczał się zachowań sprzecznych z postanowieniami programu. Należy podkreślić, że miał on pełną świadomość możliwych skutków dalszego naruszania obowiązujących regulacji, w tym konsekwencji przewidzianych w programie, jednak mimo to nie zmienił swojego zachowania. Przedłożone na rozprawie materiały utrwalone na nośniku danych (pendrivie), mające dokumentować określone zachowania, nie podważają ustaleń wynikających z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Biorąc pod uwagę główny cel Programu, tj. reintegrację zawodową polegającą na zdolności uczestnika do świadczenia pracy na otwartym rynku pracy (art. 2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu socjalnym) oraz fakt, że skarżący uporczywie naruszał postanowienia programu, uniemożliwiającego jego dalszą realizację, spełniona została przesłanka z art. 13 ust. 4 pkt 1 u.z.s. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę. Elżbieta Lemańska Marek Leszczyński Marta Joanna Czubkowska