II SA/Bk 234/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J. T., L. T. i J. P. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 29 lutego 2024 r. nr WOP.7722.10.2024.MW w przedmiocie obowiązku usunięcia nieprawidłowości projektu budowlanego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę L.T. i J. P.

J. T., L. T. i J. P. wnieśli skargę na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: PWINB, organ II instancji) z 29 lutego 2024 r. nr WOP.7722.10.2024.MW w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości projektu budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarga została podpisana przez J. T. będącego stroną postępowania, ale także przez J.P. i L. T., którym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Białymstoku z 23 kwietnia 2024 r. wezwano L. T. i J. P. do wykazania interesu prawnego do wniesienia skargi na postanowienie PWINB w Białymstoku z 29 lutego 2024 r. w terminie 7 dni. Jednocześnie poinformowano, że stroną postępowania przed organem administracji jest J. T., natomiast wyżej wymienione nie były stronami postępowania przed organem administracji. W piśmie z 2 maja 2024 r. skarżący wskazali, że J. P. i L. T. są siostrą i mamą J.T., są zameldowane i mieszkają w domu na działce nr [...], sąsiadującej z przedmiotową inwestycją. Były one świadkami w sprawie samowoli budowlanej, nie zgadzają się na mieszkanie w sąsiedztwie obory. Były także świadkami prowadzenia przez inwestora robót budowlanych już po ich wstrzymaniu. W piśmie z 9 maja 2024 r. organ II instancji wyjaśnił, że 4 kwietnia 2024 r. zostało wydane postanowienie nr WOP.7722.10.2024.MW stwierdzające niedopuszczalność zażalenia L.T. i J. P. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Grajewie z 12 stycznia 2024 r. nakładające na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości projektu budowalnego, bowiem ww. nie miały interesu prawnego w sprawie. Organ wskazał, że dotychczas nie została wniesiona skarga na powyższe postanowienie, a zostało one doręczone 22 kwietnia 2024 r. W załączeniu organ przekazał zwrotne potwierdzenia odbioru postanowienia. W kolejnym piśmie z 22 maja 2024 r. PWINB poinformował, że 21 maja 2024r. do kancelarii PWINB wpłynęła skarga J.T. na postanowienie z 4 kwietnia 2024 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia L.T. i J. P. Akta sprawy zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wraz ze skargą. Jak sąd ustalił, została ona zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Bk 294/24. W sprawie tej postanowieniem z 4 lipca 2024 r. sąd odrzucił skargę J.T. na postanowienie PWINB z 4 kwietnia 2024 r. nr WOP.7722.10.2024.MW w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Orzeczenie takie zapadło na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 200 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi (złożenie pięciu odpisów skargi oraz podanie numeru PESEL skarżącego) oraz nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Postanowieniem z 24 lipca 2024 r. referendarz stwierdził prawomocność orzeczenia z 4 lipca 2024 r. od dnia 16 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga L. T. i J. P. jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Do "innych przyczyn" niedopuszczalności skargi należy m.in. wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot, tzn. taki, który nie może być skarżącym (nie posiada legitymacji procesowej). Dotyczy to podmiotu, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ i tak w świetle obowiązujących przepisów nie jest legitymowany do jej wniesienia. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Wykładnia art. 50 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Legitymacja do wniesienia skargi oparta została na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić podmiot, który wykaże związek pomiędzy chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a zaskarżoną decyzją. Musi to być interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny wywodzony jest z przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Osoba, która nie posiada interesu prawnego, nie może poszukiwać ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przypadku niewykazania tego rodzaju legitymacji sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić. Przepisy p.p.s.a. nie przewidują w takim wypadku możliwości konwalidacji skargi (por. postanowienie NSA z 24 listopada 2011 r. II OSK 2376/11, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Przy dokonywaniu oceny czy danemu podmiotowi przysługuje przymiot strony należy wziąć pod uwagę charakter sprawy zawisłej przed sądem administracyjnym. W niniejszej sprawie skarga dotyczy postanowienia PWINB z 29 lutego 2024 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości projektu budowlanego dotyczącego wybudowanego budynku inwentarskiego oraz budynku gospodarczego na działce nr [...] w obrębie D., gm. R. Organ wskazał na brzmienie art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w wyniku wydania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia interesu prawnego L. T. i J. P., który polegałby na istnieniu związku między rozstrzygnięciem organu a własną indywidualną sytuacją prawną tych skarżących, wynikającą z przepisów prawa. Z akt administracyjnych wynika, że ww. nie miały statusu strony w postępowaniu, a zażalenia wniesione przez nie na postanowienie organu pierwszej instancji, nakładające na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości projektu budowalnego, zostało uznane przez PWINB, postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r., za niedopuszczalne, Organ stwierdził, że ww. nie posiadają w sprawie interesu prawnego, nie mają statusu strony postępowania, ponieważ nie są właścicielkami nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji. Z pisma skarżących z 2 maja 2024 r. będącego odpowiedzią na wezwanie sądu do wykazania interesu prawnego do wniesienia skargi na postanowienie PWINB w Białymstoku z 29 lutego 2024 r. wynika, że L. T. i J.P. są siostrą i mamą skarżącego J. T. i mieszkają w domu na działce nr [...], sąsiadującej z przedmiotową inwestycją. Miały być one świadkami w sprawie samowoli budowalnej, nie zgadzają się na mieszkanie w sąsiedztwie obory. Postanowienie PWINB z 4 kwietnia 2024 r. zostało zaskarżone przez J. T., który w skardze opisał, że zarówno L.T., jak i J.P. zamieszkują na działce sąsiedniej do działki, na której powstała sporna inwestycja i są świadkami w sprawie, wobec czego, w jego opinii, mają interes prawny w sprawie. Ww. nie są właścicielkami, ale mama skarżącego była właścicielką działki. Powyższa skarga została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 4 lipca 2024 r., z powodu nieuzupełnienia przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi (złożenia pięciu odpisów skargi oraz podania numeru PESEL skarżącego) oraz nieuiszczenia przez niego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu 8 lipca 2024 r. wraz z pouczeniem o prawie, terminie i sposobnie wniesienia zażalenia. Skarżący z tego prawa nie skorzystał, wobec czego postanowieniem z 24 lipca 2024 r. referendarz stwierdził prawomocność orzeczenia z 4 lipca 2024 r. od dnia 16 lipca 2024 r. Wyżej opisane postępowanie prawomocnie przesądziło kwestię posiadania przez L.T. i J. P. interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Sąd nie kwestionuje posiadania przez L. T. i J. P. interesu faktycznego w sprawie, bowiem jako mieszkanki nieruchomości sąsiadującej z planowaną inwestycją bez wątpienia są zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej i bezpośrednio odczuwają skutki wzniesienia spornej obory. Jednak od interesu faktycznego należy odróżnić interes prawny, którego L.T. i J. P. nie posiadają. Właścicielem działki nr [...], sąsiadującej z inwestycją planowaną na działce nr [...], jest wyłącznie J.T.(uproszczony wypis z rejestru gruntów k. 9 akt administracyjnych). Interes prawny rozumiany jest jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym orzeczeniem. Po stronie L.T. i J.P. zachodzi oczywisty brak legitymacji do wniesienia skargi, bowiem, jak wcześniej wskazano, nie były one stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym postanowieniem, zaś charakter postanowienia pozostaje bez wpływu na ich uprawnienia bądź obowiązki. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.