II SA/Bk 202/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi E. K. i I. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę

Decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Starosta Powiatu B. (dalej: "Starosta") zezwolił Gminie B., na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2020, poz. 65 ze zm.; dalej: "u.g.n."), na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej nr [...] położonej w obrębie nr [...] w B., stanowiącej współwłasność E. K., I. K. i M. S., po wydaniu w dniu [...] maja 2020 r. przez Starostę decyzji nr [...] ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości przez udzielenie Gminie B. zezwolenia na wejście w jej teren w celu przeprowadzenia inwestycji celu publicznego polegającej na budowie odcinka sieci kanalizacji deszczowej w ramach realizacji ul. [...] w B. (pkt I); decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt II). W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczył sposób korzystania z ww. nieruchomości przez udzielenie Gminie B. zezwolenia na wejście w jej teren w celu przeprowadzenia inwestycji celu publicznego polegającej na budowie odcinka sieci kanalizacji deszczowej w ramach realizacji ul. [...] w B. Obszar zajęcia gruntu na czas budowy określono na powierzchnię 145 m2, a obszar zajęcia gruntu celem dalszej eksploatacji urządzeń przesyłowych na powierzchnię 23 m2, na długości odcinka 25,4 m, co przedstawiono na załączniku graficznym do tej decyzji. Organ wyjaśnił, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny względem decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa własności nieruchomości, wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Jej celem jest umożliwienie niezwłocznego zajęcia nieruchomości, a tym samym rozpoczęcie realizacji inwestycji, w sytuacji gdy decyzja o ograniczeniu nie może być wykonywana ze względu np. na brak ostateczności. Jednocześnie organ wyjaśnił, o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest uzasadnione ze względu na ujęcie przedmiotowej inwestycji celu publicznego w budżecie miasta na 2019 r., co pozwoli na wydatkowanie środków zabezpieczonych na ten cel. Starosta podkreślił przy tym, że wydanie przedmiotowej decyzji jest uzasadnione interesem społecznym, gospodarczym oraz wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy ww. decyzję, od której odwołanie wniosły E. K. i I. K. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia Starosty, że inwestor realizuje inwestycję celu publicznego, która ma służyć społeczności lokalnej. Ma ona na celu zapewnienie prawidłowego odprowadzania wód na danym terenie oraz poprawę bezpieczeństwa sanitarnego mieszkańców - a więc charakter ogólnospołeczny. Realizacja tego typu inwestycji ma zaś znaczenie nadrzędne w odniesieniu do interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej. Lokalizacja kanalizacji deszczowej na ww. nieruchomości stanowi – wedle wyjaśnień inwestora - jedyne rozwiązanie umożliwiające odbiór wód z planowanej budowy ulicy [...] oraz połączenie sieci kanalizacji deszczowej na odcinku od ul. [...] do ul. [...]. W ocenie organu odwoławczego wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest uzasadnione interesem społecznym, bowiem pozwoli na realizację inwestycji służącej społeczności lokalne, a ponadto jest uzasadnione interesem gospodarczym i ważnym interesem inwestora, bowiem pozwoli na sprawną realizację inwestycji. W zakresie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wojewoda podzielił stanowisko Starosty. Skargę na ww. decyzję wniosły do sądu administracyjnego E. K. i I. K., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. obrazę art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez co nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno zostać oparte rozstrzygnięcie. Ponadto wskazały na naruszenie konstytucyjnych zasad ochrony własności. Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazały ponadto na naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą ich interpretację, oderwaną od podstawowych zasad interpretacji prawa. W ich ocenie rokowania nie zostały przeprowadzone w sposób formalny i prawny, co stanowi naruszenie art. 124 ust. 3 u.g.n. a w ich trakcie nie zaproponowano żadnych konkretnych ustaleń co do zasad ograniczenia prawa własności, przywrócenia stanu poprzedniego oraz wysokości odszkodowania, czy ustanowienia służebności przesyłu. W ocenie skarżących w aktach brak jest dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie rokowań. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz odnosząc się do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie sąd wyjaśnia podstawę prawną skierowania sprawy do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 kwietnia 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym na dzień 27 kwietnia 2021 r. Z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wynika, że podstawą skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) oraz §1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym. Z § 3 Zarządzenia Prezesa NSA nr 39 wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. – Dz. U. z 2020 r. poz. 1829). Powołanym wyżej rozporządzeniem zmieniającym Rada Ministrów objęła obszarem czerwonym z dniem 17 października 2020r. również miasto na prawach powiatu B., będące siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W konsekwencji wyznaczone dotychczas rozprawy w WSA w Białymstoku zostały odwołane z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie a sprawy wyznaczone na rozprawę zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Również sprawy, dla których nie był jeszcze wyznaczony termin rozprawy, z uwagi na objęcie z dniem 24 października 2020 r. obszarem czerwonym terytorium całego kraju (vide: Rozporządzenie Rady Ministrów z 23 października 2020r. – Dz. U. z 2020 r., poz. 1871) były na mocy indywidualnych zarządzeń przewodniczącego wydziału kierowane do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych z uwagi na nadal istniejące realnie zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie. Skarga jest niezasadna. Decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących dla potrzeb przeprowadzenia odcinka sieci kanalizacji deszczowej, została wydana na podstawie obowiązujących norm prawa i w granicach zakreślonych treścią norm prawa, co dla sądu administracyjnego, kontrolującego zaskarżony akt wyłącznie poprzez pryzmat jego zgodności z prawem, stanowi uzasadnioną podstawę dla oddalenia skargi. Z art. 124 ust.1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 56 ze zm.; dalej powoływana jako: "u.g.n.") wynika, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela – po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisanej art. 124 ust. 1 ustawy – w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 k.p.a. lub w przypadku uzasadnionym ważnym interesem gospodarczym. Nawiązanie w treści przepisu do decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. wskazuje niezbicie na subsydiarny charakter decyzji opartej na przepisie art. 124 ust. 1a wobec decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o czym świadczy wynikające z art. 124 ust. 1a u.g.n. zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, nawet wtedy, gdy w samej decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości zakres zajęcia nie został powtórzony. Bezspornym w sprawie jest, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziła decyzja Starosty Powiatu B. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w B. w obrębie [...], oznaczonej numerem geodezyjnym [...] dla potrzeby przeprowadzenia na niej odcinka sieci kanalizacji deszczowej, o przebiegu przewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości określono obszar powierzchni zajęcia docelowy na 23 m2 i na czas budowy na 145 m2. Linie ograniczające powierzchnię zostały nakreślone na mapie stanowiącej załącznik graficzny decyzji. Niewątpliwie wystąpiły w sprawie przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Decyzję o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości powinny uzasadniać szczególne okoliczności wskazujące na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych realizujących cel publiczny, dla którego ograniczony został właścicielom nieruchomości sposób korzystania z niej. Te szczególne okoliczności opisuje art. 108 k.p.a. obejmujący przyczyny dla których decyzja opatrzona być może rygorem natychmiastowej wykonalności oraz wymienia art. 124 ust.1a u.g.n. pod postacią okoliczności "uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym". Rygor natychmiastowej wykonalności – jak wynika z art. 108 § 1 k.p.a. może być decyzji nadany, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W okolicznościach niniejszej sprawy organy obu instancji trafnie uznały, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajecie nieruchomości podyktowane jest interesem społecznym i wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy. Jak wyjaśnił wnioskodawca inwestycja w postaci budowy sieci kanalizacji deszczowej na spornym odcinku ujęta została w budżecie miasta na 2019 r, a zatem szybka realizacja inwestycji pozwoli na wydatkowanie środków zabezpieczonych na ten cel. Trafnie przy tym organy orzekające w sprawie zauważyły, że budowa sieci kanalizacji deszczowej, która ma służyć społeczności lokalnej, sama w sobie realizuje wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy, ważny interes gospodarczy państwa i interes społeczny. Wszelkie bowiem inwestycje celu publicznego służą zaspokojeniu potrzeb wspólnotowych, poprawiają bezpieczeństwo i podnoszą standardy życiowe społeczeństwa. Inwestycje infrastrukturalne są niezbędne dla rozwoju ekonomicznego regionu. Służą ogółowi społeczeństwa i tym samym mają znaczenie nadrzędne względem słusznych interesów właścicieli poszczególnych nieruchomości, na których przebieg inwestycji realizujących cel publiczny został przewidziany bądź w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego bądź w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zarzuty skargi są nietrafne. Powtarzają argumenty ze skargi na decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, bezzasadnie twierdząc, że nie doszło do przeprowadzenia rokowań i nie uwzględniono przedstawionej przez nie lokalizacji. Do zarzutów tych Sąd szczegółowo odniósł się w uzasadnieniu wyroku wydanym z sprawie II SA/Bk 201/21 oddającym skargę skarżących na decyzję o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. W tym miejscu można tylko powtórzyć, że z akt administracyjnych wynika, że rokowania zostały przeprowadzone. Z kolei odnośnie zarzutu nieuwzględnienia lokalizacji inwestycji wskazanej przez skarżące powtórzyć należy, że na obecnym etapie postępowania przedmiotem oceny nie mógł być przebieg inwestycji w innym miejscu niż to zostało określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji Sąd uznał, że zarzuty skargi skutecznie nie podważają prawidłowości ustaleń i oceny organu. W niniejszej sprawy nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Nie doszło też do naruszenia art. 8 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odniósł się również do argumentów odwołania, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.