II SA/Bk 190/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Podlaskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku z dnia 13 stycznia 2023 r. nr 7/P-II/E/2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności faktycznych i prawnych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku na mocy upomnienia nr EP/41/U/2022 z dnia 06.06.2022 r. wezwał M.K. do zgłoszenia się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w celu poddania dziecka K.K., ur. [...] lipca 2019 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym: p/gruźlicy, p/wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (wszystkie dawki), p/inwazyjnym zakażeniom Streptococeus pneumoniae, p/błonicy, tężcowi, krztuścowi (wszystkie dawki), p/ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (wszystkie dawki), p/inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B (wszystkie dawki), p/odrze, śwince, różyczce (I dawka). O ustaleniu harmonogramui rozpoczęciu szczepień należało powiadomić Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku w terminie nie późniejszym niż w ciągu miesiąca od daty doręczenia upomnienia nr EP/41/U/2022 z dnia 06.06.2022 r. Zobowiązana podjęła korespondencję ale w wyznaczonym terminie nie wykonała obowiązku. Wierzyciel w dniu 17.08.2022 r. wystawił tytuł wykonawczy nr EP/41/T/2022 i zobowiązał Panią M.K. do poddania dziecka K.K., ur. [...] lipca 2019 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w upomnieniu. Jednocześnie zwrócił się do Podlaskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym wskazując jako środek egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia. Na mocy porozumienia zawartego w oparciu o art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2017 r. poz. 2234), w związku z art. 20 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018r. poz. 1314 ze zm.) pomiędzy Wojewodą Podlaskim a Podlaskim Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Białymstoku, tenże organ przejął zadania Wojewody Podlaskiego w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym Dnia 25.08.2022 r. wpłynął do organu egzekucyjnego wniosek strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku postanowieniem z dnia 02.09.2022 r. nr 76/P-I/E/2022 odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie przymuszenia do zaszczepienia małoletniego K.K. Następnie Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku w dniu 30.08.2022 r. wystosował do zobowiązanej zawiadomienie o zamiarze wszczęcia postępowania egzekucyjnego, informując stronę o przysługującym prawie zapoznania się z zebranymi materiałami i dowodami oraz możliwości zgłoszenia ewentualnych uwag. Korespondencja została podjęta przez stronę. Strona ponownie dnia 08.09.2022 r. złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku postanowieniem z dnia 14.09.2022 r. nr 79/P-I/E/2022 ponownie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego a w dniu 19.09.2022 r. wydał postanowienie o nałożeniu grzywny i opłaty za czynności egzekucyjne nr 80/P-I/E/2022, nakładając na M.K. grzywnę w wysokości 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego nr EP/41/T/2022 z dnia 17.08.2022 r. M.K. pismem z dnia 27.09.2022 r. wniesionym w dniu 29.09.2022 r. zgłosiła do Podlaskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z tytułu wykonawczego nr EP/41/T/2022 z dnia 17.08.2022 r., wydanego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Białymstoku podnosząc: 1) wygaśnięcie obowiązku przed wszczęciem postępowania, tj. w dniu 5 sierpnia 2022 r.; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez pominięcie przez wierzyciela wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia; 3) brak wymagalności obowiązku z powodu niewykluczenia przez lekarza przeciwwskazań do szczepienia mimo stawienia się na badanie kwalifikacyjne. Na podstawie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.), organ egzekucyjny przesłał pismem z dnia 04.10.2022 r. do wierzyciela zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego - w celu zajęcia stanowiska w sprawie oraz postanowieniem nr 92/P-I/E/2022 zawiesił z dniem 29.09.2022 r. postępowanie egzekucyjne w całości do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku postanowieniem z dnia 29.11.2022 r. oddalił zarzuty strony w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu postanowienia odnosząc się do zgłoszonych zarzutów stwierdził, co następuje; Strona nie podała żadnej formalno-prawnej przyczyny wygaśnięcia w dniu 5 sierpnia 2022 r. obowiązku szczepień ochronnych u dziecka przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego ani też nie przedstawiła dowodów na wygaśnięcie tegoż obowiązku. Nie stanowi bowiem przyczyny wygaśnięcia obowiązku szczepień ochronnych stawienie się z małoletnim do lekarza POZ w dniu 5 sierpnia 2022 r. i finalnie sprzeciwienie się wobec badania fizykalnego dziecka przez lekarza, kwalifikującego do szczepienia. Strona załączyła jako dowód na stawienie się do lekarza POZ na szczepienie, kopię dokumentacji medycznej z dnia 5 sierpnia 2022 r. Z dokumentacji wynika, iż dziecko dotychczas jest nieszczepione. Rodzice zgłosili się z dzieckiem, twierdząc, że chcą rozpocząć szczepienia. Po przedstawieniu rodzicom indywidualnego kalendarza szczepień z zastosowaniem szczepionek finansowanych publicznie lub przez rodziców i wykluczeniu przeciwwskazań do szczepień wynikających z badania podmiotowego, rodzice oświadczyli, że będą szczepić dziecko tylko wtedy, gdy dostaną gwarancję, że po szczepieniu nie wystąpią żadne odczyny. Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, lekarz odstąpił od dalszego etapu kwalifikacji dziecka do szczepienia, czyli badania przedmiotowego. Poinformował rodziców, że badania dotyczące niepożądanych działań szczepionek należą do kompetencji firmy produkującej szczepionki. Lekarz POZ pod pozycją "badanie przedmiotowe", wpisał "odstąpiono od kwalifikacji dziecka do szczepienia ze względu na sprzeciw rodziców." Wobec braku jakichkolwiek dowodów na okoliczność wygaśnięcia obowiązku szczepień ochronnych wobec małoletniego K.K., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku jako wierzyciel w sprawie stwierdził, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nie wygasł i nadal nie został wykonany przez zobowiązaną. Drugim zarzutem strona zarzuciła określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, t.j. art.17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wierzyciel zauważył, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa, z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657 t.j., i taka podstawa prawna została wskazana w tytule wykonawczym z 17.08.2022 r. Przepis ten zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę albo jej opiekun faktyczny. Odnośnie trzeciego zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych, wierzyciel stwierdził, że nie może o tym braku świadczyć okoliczność, że nie ma w dokumentacji medycznej zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym dziecka, na podstawie którego lekarz stwierdziłby, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny. Skarżąca co prawda zgłosiła się do lekarza POZ z małoletnim K. ale sprzeciwiła się wykonaniu u niego badania fizykalnego dziecka, kwalifikującego do szczepienia. Z tych też względów nie mogło być wystawione zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym. Tym samym twierdzenie strony o braku wymagalności nałożonego na nią obowiązku jest sprzeczne z treścią ustawy i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie. Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, iż odmowa wzięcia w nim udziału uniemożliwia wykonanie szczepienia (zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21.11.2019 r, sygn. akt VII SA/Wa 1118/19). Szczepienie musi poprzedzać badanie kwalifikacyjne, na co wprost wskazał ustawodawca w treści art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Wierzyciel nawiązał do stanowisk NSA wyrażonych wyrokami o sygn.: II OSK 3322/17, II OSK43/18 i II OSK 459/19. Wierzyciel zauważył, że rodzice z pewnością byli świadomi tego, iż lekarz nie może dać gwarancji niewystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych Z uwagi na powszechną praktykę żądania takich gwarancji wśród rodziców dzieci, którzy co do zasady są przeciwni szczepieniom ochronnym, został wydany Komunikat Wspólny Prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej i Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 stycznia 2020 r, z którego wynika, że brak jest podstawy prawnej do żądania od lekarza, w ramach badania kwalifikacyjnego do szczepienia, szczegółowego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości dotyczących takich zagadnień, jak: skład i działanie szczepionki, sposób jej produkcji, dystrybucji i przechowywania, możliwych działań niepożądanych czy szkodliwości oraz do uzależnienia zgody na wykonanie szczepienia od wypisania przez lekarza zaświadczenia o braku przeciwwskazań do szczepienia, czy też od złożenia przez lekarza pisemnego oświadczenia o gwarancji braku możliwości wystąpienia powikłań poszczepiennych u dziecka. W konsekwencji wierzyciel stwierdził, że obowiązek z tytułu wykonawczego z dnia 17.08.2022 r. nadal pozostaje aktualny i niewykonany. Zażalenie strony na powyższe postanowienie nie zostało uwzględnione. Podlaski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Białymstoku po rozpoznaniu zażalenia, podtrzymującego zgłoszone zarzuty do postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia 13.01.2023r. orzekł o utrzymaniu w mocy stanowiska wierzyciela. W uzasadnieniu swego postanowienia organ II instancji przytoczył treść art. 33 § 2 i 33 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Następnie wskazał na treść zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego zarzutów oraz na treść zarzutów zażalenia. W argumentacji prawnej swego stanowiska, organ II instancji opisał - z powołaniem się na przepisy prawa – obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym przez osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym obowiązek przeprowadzania szczepień ochronnych dzieci przeprowadzanych według programu szczepień ochronnych. Stwierdził, że z przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08). Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Zatem – zdaniem organu II instancji - w przypadku zarzutu wygaśnięcia obowiązku strona de facto potwierdza, że obowiązek powstał, ale następnie wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa lub czynności prawnych. Zdaniem strony stawienie się na wizytę lekarską (jako dowód w sprawie strona przesłała prywatne nagranie z przebiegu wizyty u lekarza), w celu wykonania lekarskiego badania kwalifikacyjnego przed zaszczepieniem K.K., jest spełnieniem ustawowego obowiązku szczepienia. Z nagrania wynika, że lekarz zaproponował rodzicom małoletniego, jako pierwsze szczepienie podanie preparatu Euvax B p/wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i rozpoczął badanie kwalifikacyjne. Poinformował stronę o przeciwskazaniach a strona uporczywie wymagała gwarancji od lekarza, że szczepienie nie wywoła działań niepożądanych. Strona była świadoma, że lekarz takich gwarancji nie może wydać. Skutkiem było zaprzestanie przez lekarza prowadzenia badania kwalifikacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego strona w żaden sposób nie wykazała wygaśnięcia obowiązku, gdyż z pewnością nie należy przez to rozumieć braku zweryfikowania przez lekarza wszystkich przeciwwskazań do zaszczepienia. Jak wynika bowiem z uzasadnienia postanowienia wierzyciela, matka w trakcie badań kwalifikacyjnych sprzeciwiła się szczepieniu, stąd też lekarz nie mógł kontynuować badań przedmiotowych. Tym samym bezpodstawne jest zarzucanie wierzycielowi błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez uznanie, że zobowiązana nie poddała małoletniego badaniu kwalifikacyjnemu. Powyższe stanowisko organu II instancji odniósł także do poczynionego przez stronę zarzutu naruszenia przez wierzyciela na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisu art. 124 § 2 w zw. z art. 7,8, § 1 i 12 K.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do wybiórczego wskazania podstawy prawnej obowiązku, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. Również i ten zarzut nie zasługiwał w ocenie organu II instancji na aprobatę. Przez wymagalność obowiązku należy bowiem rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego wynikający wyłącznie z faktu przerwania tego badania przez rodzica. Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, iż odmowa wzięcia w nim udziału w dalszej części uniemożliwia wykonanie szczepienia. Organ II instancji nawiązał do wyroku WSA w Białymstoku z 16.04. 2014 r. sygn. II SA/Bk 18/13, powtarzając wyrażone wyrokiem stanowisko że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania obowiązku za niewykonalny nie mogą być natomiast trudności w jego wyegzekwowaniu wiążące się z takim działaniami adresatów obowiązku, które skutkują utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy. Badanie kwalifikacyjne jest koniecznym elementem realizacji obowiązku szczepień, szczepieniu może bowiem zostać poddane dziecko, którego stan zdrowia pozwala na przeprowadzenie szczepienia. Natomiast z art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęły 24 godziny, liczone od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu wystawionym przez lekarza. Zatem egzekwowanie obowiązku szczepień oznacza równoczesne egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu. Nie można więc faktem nieprzeprowadzenia badania dziecka, którego rodzic w trakcie badania jednak odmówił (wyrażając sprzeciw wobec zaszczepienia), uzasadniać niewykonalności szczepienia. W ocenie organu zarzut odnośnie niewykonalności obowiązku zaszczepienia dziecka z uwagi na ostatecznie niewykonanie badania kwalifikacyjnego do szczepień nie może być uznany za zasadny. Jako że obowiązek szczepień wynika wprost z obowiązujących przepisów prawa, nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez jego niezastosowanie, skutkujące uznaniem, że wystarczającą podstawą prawną obowiązku szczepień jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy. Podniesiony przez stronę w zażaleniu zarzut naruszenia przez wierzyciela art. 17 ust. ww. ustawy poprzez uznanie, że brak jest obowiązku wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, również nie zasługiwał z tych samych przyczyn na uwzględnienie. Nie mieścił się w ramach art. 33 u.p.e.a. i nie jest w żaden sposób związany z istotą zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 95 § 3 Kodeksu rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Nie ulega zaś wątpliwości, że ochrona dziecka przed zachorowaniem na chorobę zakaźną, mogącym spowodować poważne konsekwencje zdrowotne dla dziecka i osób mających z nim kontakt, leży w interesie dziecka i w interesie społecznym. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższe ostateczne postanowienie skarżąca M.K. zarzuciła postanowieniu: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku i nie poddała dziecka badaniu kwalifikacyjnemu, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym; -naruszenie art. 7a, 77 i 81 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego; - naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu swego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten pozwala sądowi na skierowanie do rozpoznania poza rozprawą sprawy, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek rozpoznania zażalenia w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art.120 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej sąd sprawdza, czy akt ten został wydany bez naruszenia prawa procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy i bez naruszenia prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę dla wydania postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1657 ze zm.), a także przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 753). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Nadzór nad przestrzeganiem zakresu i terminów szczepień ochronnych prowadzi Państwowa Inspekcja Sanitarna stosownie do treści z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 195 ze zm.) Definicję szczepienia ochronnego zawiera przepis art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Szczepieniem ochronnym jest podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest zawsze poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (vide: art. 17 ust. 2 ustawy). Wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym zgodnie z delegacją ustawową z art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 ustawy określił Minister Zdrowia w drodze rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 w obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.), w którym ustalił wykaz (zakres) obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Zgodnie z § 5 rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Z przepisów tych można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (vide: wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08). Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Wbrew zarzutowi skargi, stanowiącemu powtórzenie zgłoszonego zarzutu do postępowania egzekucyjnego, skarżąca nie wskazała żadnej formalno-prawnej przyczyny wygaśnięcia w dniu 5 sierpnia 2022 r. obowiązku szczepień ochronnych u małoletniego dziecka - syna K. przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego ani też nie przedstawiła dowodów na wygaśnięcie obowiązku. Samo stawienie się bowiem z małoletnim do lekarza POZ w dniu 5 sierpnia 2022 r. przy finalnym sprzeciwie rodziców wobec poddania dziecku badaniu fizykalnemu, kwalifikującemu do szczepienia, nie stanowi przyczyny wygaśnięcia obowiązku szczepień ochronnych. Z kopii dokumentacji medycznej z dnia 5 sierpnia 2022 r wynika, iż dziecko dotychczas jest nieszczepione. Rodzice zgłosili się z dzieckiem, twierdząc, że chcą rozpocząć szczepienia ale oświadczyli, że będą szczepić dziecko tylko wtedy, gdy dostaną gwarancję, że po szczepieniu nie wystąpią żadne odczyny niepożądane. Ze względu na możliwość wystąpienia poszczepiennych reakcji niepożądanych lekarz odstąpił od dalszego etapu kwalifikacji dziecka do szczepienia, czyli badania przedmiotowego. Prywatne nagranie z przebiegu wizyty u lekarza w celu wykonania lekarskiego badania kwalifikacyjnego przed zaszczepieniem syna K. zostało przeanalizowane przez organ i właściwie ocenione. Z nagrania wynika bowiem, że lekarz zaproponował rodzicom małoletniego, jako pierwsze szczepienie podanie preparatu Euvax B p/wirusowemu zapaleniu wątroby typu i rozpoczął badanie kwalifikacyjne informując rodziców o przeciwskazaniach, którzy stanowczo jednak wymagali gwarancji od lekarza, że szczepienie nie wywoła działań niepożądanych. Taka postawa wprost wynika z zacytowanych w skardze przez skarżącą własnych słów "My chcemy szczepić, tylko żeby pani wykluczyła nam wszystkie nadwrażliwości". Jest oczywistym, że lekarz takiej gwarancji dać nie może. Celem kwalifikacji do szczepienia jest bowiem upewnienie się co do wskazań oraz wykluczenie przeciwwskazań do podania konkretnej szczepionki. Badanie lekarskie kwalifikacyjne do każdego szczepienia składa się ukierunkowanego wywiadu oraz przesiewowego badania przedmiotowego, które obejmuje ocenę stanu ogólnego pacjenta, w tym podstawowych parametrów życiowych (temperatury ciała, akcji serca, oddychania, świadomości), badanie gardła, węzłów chłonnych oraz osłuchanie pracy serca i płuc. W ramach badania lekarz informuje o ryzyku potencjalnych odczynów poszczepiennych, rodzajach niepożądanych odczynów poszczepiennych jakie mogą wystąpić po danej szczepionce oraz o czasie, w którym te odczyny najczęściej występują. Niepożądane odczyny poszczepienne mogą wystąpić ale nie muszą. Gwarancji ich niewystąpienia w konkretnym przypadku lekarz zagwarantować jednak nie może. Wbrew kolejnemu zarzutowi do postępowania egzekucyjnego, samo stawienie się do lekarza z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne do szczepień, nie oznacza też utraty wymagalności wynikającego z mocy prawa obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi bowiem jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania obowiązku za niewykonalny nie mogą być natomiast trudności w jego wyegzekwowaniu wiążące się z takim działaniami adresatów obowiązku, które skutkują utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy. Badanie kwalifikacyjne jest koniecznym elementem realizacji obowiązku szczepień ponieważ szczepieniu może zostać poddane dziecko, którego stan zdrowia pozwala na przeprowadzenie szczepienia. Natomiast z art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, a tym szczepieniem upłynęły 24 godziny, liczone od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu wystawionym przez lekarza. Zatem egzekwowanie obowiązku szczepień oznacza równoczesne egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu. Nie można więc faktem nieprzeprowadzenia badania fizykalnego dziecka, którego rodzic w trakcie badania odmówił wyrażając sprzeciw wobec zaszczepienia, uzasadniać niewykonalności szczepienia (vide: stanowisko WSA w Białymstoku wyrażone w prawomocnym wyroku z 16.04.2014r. sygn. II SA/Bk 18/13) W okolicznościach sprawy zatem zarzut niewykonalności obowiązku zaszczepienia dziecka z uwagi na ostateczne niedojście do skutku badania kwalifikacyjnego do szczepień, nie mógł być oceniony przez wierzyciela jako trafny. Trzecim zarzutem do postępowania egzekucyjnego, ocenianym przez wierzyciela w ramach wyrażania stanowiska wobec zarzutów zgłoszonych do prowadzonej egzekucji, był zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, t.j. art.17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zasadnie wierzyciel zauważył, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa tj. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Taka podstawa prawna została wskazana w tytule wykonawczym z 17.08.2022 r. Przepis powyższy zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę albo jej opiekun faktyczny. Zarzuty sformułowane w skardze nie podważają prawidłowości stanowiska wierzyciela. Ani nie zaistniały wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy ani nie wystąpił brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego, ani nie doszło do przekroczenia przez organ zasady swobodnej oceny dowodów. Postawę skarżącej jako matki oczywiście można wytłumaczyć matczynym dążeniem do wyeliminowania ryzyka jakiejkolwiek reakcji poszczepiennej organizmu dziecka na szczepienie ale troska ta nie zdejmuje z rodzica dziecka ustawowej prawnej powinności poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom. Rzeczypospolita Polska nie zniosła wobec osób przebywających na jej terytorium obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie. Obowiązek ten dotyczy wszystkich osób, w tym małoletnich, pozostających pod władzą rodzicielską. Obowiązek jest egzekwowalny, objęty przymusem egzekucyjnym, a jego niewypełnienie przez rodziców może skutkować kontrolą sądu opiekuńczego prawidłowości wykonywania władzy rodzicielskiej. Podkreślić należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9.05.2023r. wydanym w sprawie SK 81/19 nie zakwestionował konstytucyjności przepisów art.5 ust.1 pkt 1 lit. b oraz art.17 ust.1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi a jedynie stwierdził niezgodność z art. 47 w związku z art.31 ust. 3 i 87 Konstytucji RP przepisu art.17 ust. 11 ww. ustawy w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18.08.2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w zakresie w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych określane są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia w drodze rozporządzenia. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że uznane za niekonstytucyjne przepisy w zakresie opisanym wyżej, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Tak więc w dacie wydawania przez organy zaskarżonego postanowienia i w dacie wyrokowania przez sąd, program szczepień ochronnych ogłoszony przez Prezesa GUS miał w pełni moc obowiązującą. Mając powyższe na uwadze sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.