II SA/Bk 139/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk, Protokolant sekretarz sądowy Jakub Dębowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2026 r. nr WOP.7721.116.2025.ASN w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy obiektu budowlanego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 15 stycznia 2026 r., nr WOP.7721.116.2025.ASN, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sokółce (dalej: "PINB") z 25 listopada 2025 r., nr NB 5140.19.2025.TA, umarzającą postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie budynku stodoły, znajdującej się na działkach nr ew. gr. [1] i [2] w B., gm. K.. U podstaw podjętego rozstrzygniecie legły następujące ustalenia. W dniu 11 września 2025 r. do PINB wpłynął wniosek o sprawdzenie i spowodowanie dokonania rozbiórki części stodoły znajdującej się na działce [2] w B., gm. K., wybudowanej bez wiedzy i zgody właściciela tej działki. Wskazano, że ww. stodoła należy do J.L. i została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. W następstwie tego wniosku w dniu 30 września 2025 r. PINB dokonał kontroli budynku ww. stodoły. W jej wyniku ustalił, że na działkach nr geod. [1] i [2] w B., gm. K. wybudowany jest budynek stodoły o wymiarach 21,0 m x 7,30 m, z dwiema dobudówkami o wymiarach 4,60 m x 2,70 m i 4,30 m x 2,85 m. Fundamenty i słupy konstrukcyjne betonowe. Wypełnienie konstrukcji pomiędzy słupami częściowo murowane z cegły silikatowej, częściowo drewniane z bali i desek. Więźba dachowa drewniana, dwuspadowa, pokryta eternitem falistym. Dobudówki murowane z cegły silikatowej, dachy jednospadowe, pokryte eternitem falistym. Ściana szczytowa od strony działki nr ew. gr. [2] murowana z cegły silikatowej gr. 12 cm. W dacie kontroli nie okazano decyzji o pozwoleniu na budowę budynku, natomiast okazano umowę [...] z 7 lipca 1981 r. przekazania na rzecz J.L. własności gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodziła m.in. murowana stodoła. Obecna na kontroli I.L. oświadczyła do protokołu kontroli, że posiada sygnaturę udzielonego pozwolenia na budowę stodoły, którą dostarczy w terminie późniejszym do biura PINB w Sokółce. Do protokołu kontroli załączono dokumentację zdjęciową. W dniu 30 września 2025 r. I.L. przedłożyła w PINB kserokopię pisma Starosty Sokolskiego znak OŚA-V.6740.3.44.2025 z 28 lipca 2025 r. dotyczącego pozwolenia na budowę budynku stodoły. W piśmie tym poinformowano, że w archiwach Starostwa Powiatowego w Sokółce nie odnaleziono pozwolenia na budowę ww. stodoły, wskazując jednocześnie, że w rejestrze decyzji zatwierdzających plany realizacyjne i projekty techniczne indywidualne widnieje zapis: "imię i nazwisko inwestora: S.L., miejscowość B., nazwa budynku: stodoła, nr: [...]". Mając na uwadze powyższe, w dniu 6 października 2025 r. PINB zwrócił się do Starostwa Powiatowego w Sokółce Wydziału Geodezji, Katastru i Nieruchomości z prośbą o udostępnienie dokumentacji geodezyjnej, w szczególności archiwalnych map sprzed podziału działek ew. gr. [...] i [1], a także ponownie do Starostwa Powiatowego w Sokółce z prośbą o udostępnienie informacji dotyczących udzielonego na rzecz S.L. pozwolenia na budowę budynku stodoły nr [...], w tym potwierdzenia oddania do użytkowania obiektu. W odpowiedzi na powyższe, Starosta Sokólski 9 października 2025 r. poinformował, że w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego w Sokółce brak jest dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę ww. budynku stodoły, a także informacji o oddaniu przedmiotowego budynku do użytkowania. Wydział Geodezyjny Starostwa Powiatowego w Sokółce w dniu 14 października 2025 r. przekazał natomiast do organu powiatowego dokumenty dotyczące działki nr ew. gr. [1] i działki nr ew. gr. [...] po podziale, w tym: kopię mapy zasadniczej założonej w 1998 r., mapę wywiadu terenowego na działki nr ew. gr. [1] i [2], wypisy z kartoteki budynków oraz szkice pochodzące z operatu modernizacji ewidencji gruntów i budynków gm. K. z roku 2018 W tym stanie rzeczy PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budynku stodoły usytuowanego na działkach nr ew. gr. [1] i [2] w B., gm. K., a następnie w 4 listopada 2025 r. przeprowadził oględziny przedmiotu postępowania. Obecna na oględzinach I.L. oświadczyła do protokołu oględzin, że zgodnie z posiadaną wiedzą S.L. wystąpił do Urzędu Gminy w K. z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę budynku stodoły objętej postępowaniem. Z relacji rodziny wynika również, że S.L. występował do Gminy K. z wnioskiem o przydział blachy na pokrycie dachowe obiektu, jednakże jej nie uzyskał. Przydzielono mu jedynie blachę na obróbki blacharskie, co świadczy o udzieleniu stosownego pozwolenia na budowę. Obecny na oględzinach J.B. oświadczył do protokołu oględzin, że S.L. mógł występować o pozwolenie na budowę, ale prawdopodobnie go nie uzyskał. Gdyby bowiem pozwolenie uzyskał, budynek zostałby wytyczony prawidłowo na działce własnej. Ponadto w przypadku budowy budynku po granicy działki, powinien uzyskać zgodę właściciela nieruchomości działki sąsiedniej. Natomiast takiej zgody brak. Biorąc pod uwagę powyższe, opisaną na wstępie decyzją z dnia 25 listopada 2025 r. PINB umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu stwierdził, że budynek stodoły w obecnym kształcie istnieje od roku 1975 i nie stanowi samowoli budowlanej, ponieważ ówczesny inwestor S.L. uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku zarejestrowaną pod numerem [...]. Dalej organ wyjaśnił, że w obowiązującym systemie prawa brak jest podstaw do przyjęcia, że nieposiadanie przez właściciela dokumentacji budowlanej i brak możliwości jej odnalezienia w archiwum pozwala na przyjęcie, że obiekt został wybudowany bez tego pozwolenia, tym bardziej, że fakt uzyskania stosownego pozwolenia na budowę potwierdził Starosta Sokólski w piśmie z 28 lipca 2025 r. W rejestrze decyzji zatwierdzających plany realizacyjne i projekty techniczne odnaleziono zapis o udzielonym dla S.L. pozwoleniu na budowę budynku stodoły o numerze [...]. Organ zwrócił również uwagę na fakt, że w latach powstania przedmiotowego obiektu obowiązywały przepisy dotyczące reglamentacji w formie talonów, przydziałów, limitów etc. artykułów przemysłowych, węgla, materiałów budowlanych. Świadczy to dodatkowo na korzyść tego, że budynek został wybudowany legalnie ze względu na fakt, że aby pozyskać przydział na zakup materiałów budowlanych należało wykazać, że na budowę posiada się pozwolenie na budowę. Z oświadczenia I.L. reprezentującej J.L. wniesionego podczas oględzin wynika, że inwestor ubiegał się w Gminie K. o przydział na pokrycie dachowe z blachy, którego nie uzyskał. Inwestor otrzymał jedynie przydział na obróbki blacharskie, które budynek posiada do dziś. Odnosząc się do obecnego usytuowania budynku stodoły na dwóch działkach oznaczonych numerami geodezyjnymi [1] i [2] PINB wyjaśnił, że sprawy dotyczące przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami nie leżą w kompetencji organów nadzoru budowlanego. Z akt sprawy wynika, że budynek stodoły został wybudowany legalnie w roku 1975 na działce inwestora, oznaczonej nr geod. [1]. Z powodu braku dokumentacji projektowej nie można określić zgodności usytuowania budynku z projektem budowlanym. Dołączony do akt sprawy plan realizacyjny zagospodarowania siedliska, stanowiący załącznik do pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego nr [...] z dnia 26 lutego 1990 r., wskazuje na usytuowanie przedmiotowego budynku na działce nr geod. [1] w odległości 2,0 m od działki nr geod. [...]. Działka o numerze geod. [2] została wytyczona dopiero w roku 1997. Geodeta wykonujący mapę wywiadu terenowego z 2 czerwca 2017 r. również naniósł przedmiotowy budynek stodoły w całości na działce nr geod. [1]. Zdaniem PINB powyższe ustalenia nie wskazują, aby budynek stodoły w momencie budowy został posadowiony w części na działce nr geod. [...], natomiast ewentualne naruszenie prawa własności nieruchomości należy rozstrzygać w sądach powszechnych. Reasumując powyższe PINB stwierdził, że przedmiotowy budynek został wybudowany legalnie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. W takim stanie rzeczy jedynym przez prawo dopuszczalnym sposobem załatwienia sprawy legalności obiektu powinno być umorzenie postępowania administracyjnego, z uwagi na brak przedmiotu postępowania, to jest samowoli budowlanej. Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodził się J.B. i 11 grudnia 2025 r. złożył odwołanie, uzupełnione 31 grudnia 2025 r. oraz 13 stycznia 2026 r. W treści odwołania wskazał, że nie zgadza się z umorzeniem postępowania, albowiem budynek stodoły stanowi samowolę budowlaną. Na potwierdzenie swojego stanowiska wskazał lokalizację budynku na dwóch działkach oraz dokumentację geodezyjną dotyczącą działek nr ew. gr. [1] i [2], załączoną do odwołania. PWINB nie podzielił powyższego stanowiska i decyzją z 15 stycznia 2026 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzję PINB. W ocenie organu odwoławczego działania organu powiatowego były prawidłowe i nie było podstaw do uchylenia wydanego rozstrzygnięcia. PWNIB stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, że S.L. w 1974 r. uzyskał zgodę na budowę stodoły w B. Świadczy o tym zapis istniejący w rejestrze decyzji zatwierdzających indywidualne plany realizacyjne i projekty techniczne nr [...] Brak dokumentacji projektowej budynku nie zmienia ww. faktu. Niewątpliwie jednak ogranicza możliwość weryfikacji zgodności inwestycji z udzielonym pozwoleniem. Organ stwierdził, że mając na uwadze obszernie zebrany w sprawie materiał geodezyjny, przypuszczać należy, że budynek nie został prawidłowo wytyczony, bądź w ogóle nie został wytyczony, zaś inwestor lokalizując obiekt oparł się na ustaleniach własnych, tak jak zostało to wskazane na planie realizacyjnym, załączonym do decyzji o pozwoleniu na budowę budynku inwentarskiego na działce nr ew. gr. [1] w 1989 r. Organ przypomniał, że zgodnie z informacją zawartą w piśmie Wydziału Geodezji, Katastru i Nieruchomości z 14 października 2025 r. mapa zasadnicza na obręb B. i P. została założona dopiero w 1998 r. Niemniej jednak na dzień dzisiejszy, mając na uwadze kompetencje i zakres zadań organów nadzoru budowlanego, wykazane zostało, że budynek nie stanowi samowoli budowlanej i nie narusza przepisów warunków technicznych. Organ podkreślił, że obiekt zlokalizowany jest na dwóch działkach: nr ew. gr. [1] i [2], wobec czego najbliższą granicą działki sąsiedniej dla budynku jest granica z działkami [...] i [...]. Odległość ściany zewnętrznej od ww. granicy wynosi min. 2,48 m. Ściana budynku od strony tych granic jest pełna i murowana. Zatem obiekt nie wymaga przeprowadzenia postępowania naprawczego. PWINB końcowo stwierdził, że nie dostrzegł nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez PINB. Zatem z punktu widzenia organu nadzoru budowlanego nie ma podstaw do dalszego procedowania na podstawie przepisów okołobudowlanych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem J.B. (dalej: "skarżący") wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W treści skargi podkreślił, że nie zgadza się z decyzją PWINB w zakresie tego, że budynek nie stanowi samowoli budowlanej i nie narusza warunków technicznych. Zdaniem skarżącego stodoła wybudowana była i jest jako samowola budowlana, częściowo usytuowana na jego działce nr [2] (przed rokiem 1980 działka nr [...]). Podkreślił, że w żadnych przepisach nie było i nie jest dozwolone samowolne budowanie budynków na nie swojej działce, bez zgody i wiedzy właściciela. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich sytuowanie, na które powołuje się PWINB też na to nie zezwala. Dotyczy to też sąsiada budującego stodołę częściowo na obecnie jego działce nr [2]. Skarżący powołał się na § 12 ust. 3 pkt 3 i 6 ww. rozporządzenia. Odwołał się do argumentacji zawartej w odwołaniu. Dalej podkreśli, że granica między działkami nr [1] i [2] (przed rokiem 1980 dz. nr [...]) według dokumentów będących w zasobach geodezyjnych Wydziału Geodezji, Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w Sokółce jest granicą przedwojenną i taką granice wytyczył w terenie uprawniony geodeta białostocki A.S., dokonujący rozgraniczenia w dniu 3 grudnia 1997 r. Wszyscy sąsiedzi wyrazili zgodę na proponowaną granicę przez ww. geodetę w tym i J.L., wiedząc, że stodoła częściowo stoi na jego działce nr [2]. Podpisując to musiał mieć ku temu bardzo ważne powody, o których nie chciał, aby wówczas zostały ujawnione. Najprawdopodobniej chodziło o bardzo ważne nieprawidłowości dotyczące wybudowanej stodoły. Skarżący podniósł, że prawomocną decyzję o rozgraniczeniu wydał Urząd Rejonowy w Sokółce w dniu 12 marca 1998 r., która zgodnie z pieczęcią stała się ostateczna 29 października 2015 r. Zasiedzenie następuje po 30 latach, tj. nastąpi więc 29 października 2045 r. Wskazał, że granicę przedwojenną potwierdzają uprawnieni geodeci P. i A. G., którzy dokonali wznowienia znaków granicznych w dniu 31 maja 2025 r. Na potwierdzenie ww. granicy skarżący przedstawił stosowne pismo oraz wiadomość e-mail. Wyjaśnił, że wznowienie znaków granicznych było konieczne, ponieważ niektóre uprzednio ustawione betonowe znaki graniczne o wadze ok. 10 kg przez geodetę A.S. przemieściły się. Następnie skarżący stwierdził, że PWINB chce wmówić mu, że ww. stodoła samoistnie przemieściła się o około 3,52 m i weszła na jego działkę na odległość około 1,52 m. Ponadto zarzucił decyzji brak spójności, w tym różne opisy w określeniu materiałów, z jakich jest wykonana stodoła. Zdaniem skarżącego PWINB pisząc decyzję nie przywiązywał wagi do szczegółów opisując obiekt. Skarżący nie zgodził się także ze stwierdzeniem organu, że z relacji rodziny wynika, że S.L. występował do gminy K. z wnioskiem o przydział blachy na pokrycie dachowe obiektu, jednak jej nie uzyskał, co świadczy o udzieleniu stosownego pozwolenia na budowę. Jego zdaniem to wcale nie świadczy o udzieleniu stosownego pozwolenia na budowę budynku, a wręcz odwrotnie – aby był projekt budowy stodoły z pokryciem dachu blachą i zatwierdzony lub uzgodniony przez Gminę K., to w pierwszej kolejności blachę tą by otrzymał. Takie wówczas były procedury i kryteria przydziału materiałów. Nadmienił także, że rejestr decyzji zatwierdzających indywidualne plany realizacyjne i projekty techniczne nie świadczy, że S.L. uzyskał zgodę na budowę stodoły. Skarżący powołał się na wiadomość Dyrektora Wydziału OŚiA, który stwierdził, że organ nie może jednoznacznie stwierdzić czy S.L. uzyskał pozwolenie na budowę stodoły na działce nr [1] we wsi B. A więc PWINB nie mógł napisać "uzyskał zgodę na budowę stodoły". Przykładowo, mógł uzyskać tylko zgodę na plan realizacyjny. A jeżeli PWINB koniecznie chciał to napisać, to powinien użyć słowa "prawdopodobnie". W ocenie skarżącego PWINB myli pojęcia, albowiem czym innym jest projekt, a czym innym pozwolenie na budowę. Można mieć projekt, a pozwolenia nie uzyskać. Podkreślił, że projekt techniczny nie był i nie jest równoznaczny z prawomocnym pozwoleniem na budowę oraz nie upoważnia do rozpoczęcia budowy. Stanowi on tylko załącznik do prawomocnego pozwolenia na budowę. Nawet mając projekt techniczny i prawomocne pozwolenie na budowę nie wolno budować w innym miejscu niż wskazane w projekcie i w dowolny sposób, bo jest to samowola budowlana. Zarzucił też organowi, że w ogóle nie wspomina, czy obiekt spełnia warunki podane w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Reasumując, skarżący podkreślił, że: 1) na żadnym etapie procesu inwestycyjnego w ogóle nie korzystano z dostępnych zasobów geodezyjnych będących od roku 1935 w Wydziale Geodezji, Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w Sokółce; 2) obiekt nie posiadał projektu sporządzonego przez uprawnionego projektanta; 3) obiekt nie posiadał pozwolenia na budowę; 4) obiekt nie został wytyczony przez uprawnionego geodetę; 5) obiekt został posadowiony częściowo na obcej działce bez wiedzy i zgody właścicieli; 6) inwestor S.L. dokładnie wiedział, gdzie posadowi ww. obiekt i gdzie jest granica. Świadomie chciał zagarnąć cudzą własność, tzn. poszerzyć swoją działkę nr [1]; 7) obiekt został wykonany przez nieuprawnionego wykonawcę, tj. S.L.; 8) obiekt nie ma potwierdzenia oddania do użytku (pozwolenia na użytkowanie). Podkreślił także, że prawomocne rozgraniczenie zostało już dawno przeprowadzone w roku 1997, tj. 28 lat temu. Decyzja powinna być wydana na podstawie aktualnego własnościowego stanu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. skarżący złożył do akt sprawy wypis z księgi wieczystej z 2 maja 2026 r. na okoliczność, że na działce [2] nie ma budynku stodoły. Wskazał, że przeprowadził w 1998 r. rozgraniczenie działek i wtedy okazało się, że sporna stodoła znajduje się częściowo na jego działce. Pełnomocnik organu administracji stwierdził natomiast, że budynek został posadowiony na działce inwestycyjnej. Dopiero późniejsze podziały i modernizacja zmieniły granice działek, w efekcie czego sporna stodoła częściowo znalazła się na działce [2]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem J.B. (dalej powoływany jako: "skarżący") z 11 września 2025 r. "o sprawdzenie i spowodowanie dokonania rozbiórki części stodoły drewnianej znajdującej się na jego działce [2], budowanej bez jego wiedzy i zgody". We wniosku wskazano, że ww. stodoła należy do J.L. i została wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym do kwestii zbadania legalności, tj. zgodności realizacji spornego obiektu, z przepisami Prawa Budowlanego oraz przepisami techniczno – budowlanymi, obowiązującymi w dacie budowy. Dopiero bowiem stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości naruszeń powyższych przepisów umożliwia organom nadzoru budowlanego wydanie decyzji nakazujących doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, ustalenie zaistnienia przesłanki materialnoprawnej polegającej na wymogu uzyskania pozwolenia na budowę, zawartej w art. 28 P.b., oceniane jest według stanu prawnego kształtowanego momentem wykonywania robót budowlanych. Następcza zmiana przepisów co do zasady nie usuwa z mocą wsteczną wymagań prawnych obowiązujących w dacie wykonywania robót budowlanych przez inwestora. Ustawodawca rozróżnia bowiem samo zdarzenie prawne, jakim jest samowola budowlana lub inne odstępstwo od warunków prowadzenia robót budowlanych od likwidacji skutków działania inwestora, które następuje w toku postępowania, którego przebieg określają przepisy obowiązujące w dacie rozstrzygania przez organ nadzoru budowlanego danej sprawy (por. wyrok NSA z 12 września 2023 r., II OSK 1043/20; z 22 maja 2020 r., II OSK 3132/19; wyrok NSA z 10 września 2020 r., II OSK 1254/18; wyrok NSA z 13 grudnia 2019 r., II OSK 314/18; wyrok NSA z 6 grudnia 2018 r., II OSK 104/17; wyrok NSA z 26 września 2018 r., II OSK 109/18). A zatem ocena, czy w sprawie miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (vide wyrok WSA w Białymstoku z 27 lutego 2025 r, II SA/Bk 729/24, wyrok WSA w Olsztynie z 31 stycznia 2023 r., II SA/Ol 789/22 oraz wyrok NSA z 18 maja 2007 r., II OSK 782/06). Prowadzone w powyższym kierunku postępowanie wyjaśniające, nie pozwoliło na stwierdzenie, że sporny budynek został zrealizowany z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, tj. bez uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę czy też z naruszeniem przepisów techniczno–budowlanych i w konsekwencji prawidłowo zdaniem Sądu skutkowało uznaniem, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. podlega umorzeniu. Zaznaczenia wymaga, że celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty. Ten cel nie zawsze może być jednak osiągnięty z przyczyn różnego charakteru. Powodem takiej sytuacji może być bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, z którą w rozumieniu ww. przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Umorzenie postępowania administracyjnego może bowiem nastąpić zarówno z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem sytuację, w której nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (tak: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2015 r. II OSK 929/14). Opisana wyżej przyczyna niewątpliwie stanowiła o podjętym przez organy obu instancji rozstrzygnięciu w przedmiotowej sprawie i zdaniem Sądu odpowiada prawu. Jak wynika bowiem z ustaleń organów znajdujących odzwierciedlanie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, będący przedmiotem postępowania budynek stodoły z dwiema dobudówkami wybudowany jest na działkach nr geod. [1] i [2] w B., gm. K. Fundamenty i słupy konstrukcyjne ww. obiektu są betonowe, wypełnienie zaś pomiędzy słupami częściowo jest murowane z cegły silikatowej, częściowo drewniane z bali i desek. Więźba dachowa drewniana, dwuspadowa, pokryta eternitem falistym. Dobudówki murowane wykonane są z cegły silikatowej, dachy są jednospadowe, pokryte eternitem falistym. Ściana szczytowa od strony działki nr ew. gr. [2] jest murowana z cegły silikatowej grubości 12 cm. Obecny właściciel – J.L. nie dysponuje decyzją o pozwoleniu na budowę ww. budynku, posiada natomiast umowę z 7 lipca 1981 r. o przekazaniu na jego rzecz własności gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodziła m.in. murowana stodoła, nadto w dniu 30 września 2025 r. przedłożył w PINB kserokopię pisma Starosty Sokólskiego z 28 lipca 2025 r., w którym zawarto informację, że w rejestrze decyzji zatwierdzających plany realizacyjne i projekty techniczne indywidualne widnieje zapis o udzielonym pozwoleniu na budowę budynku stodoły nr [...] na nazwisko S.L. W celu ustalenia legalności wybudowania ww. obiektu organy przeprowadziły szczegółowe i wielowątkowe postępowanie dążąc do pozyskania wszelkiej informacji na temat realizacji budynku stodoły, w szczególności dokumentacji archiwalnej, w tym geodezyjnej odnoszącej się do: udzielenia pozwolenia na budowę stodoły czy też potwierdzającej oddanie budynku do użytkowania oraz kwestii zmian granic działek położonych na terenie, którego dotyczy postępowanie, tj. działek nr [1] i [2]. Na tę okoliczność przeprowadzono analizy map i innych dokumentów dołączonych do sprawy, a także wyjaśnień złożonych przez strony postepowania, w tym w trakcie przeprowadzonych w dniu 4 listopada 2025 r. oględzin budynku stodoły oraz dwukrotnie zwrócono się z zapytaniem do Starostwa Powiatowego w Sokółce (14 sierpnia 2025 r. i 6 października 2025 r.) oraz do Wydziału Geodezji, Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w Sokółce (6 października 2025 r.). Na tej podstawie organy uzyskały informacje o braku w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego dokumentacji dotyczącej spornego budynku, w tym oddania go do użytkowania, z jednoczesną informacją o zapisie w rejestrze decyzji zatwierdzających plany realizacyjne i projekty techniczne indywidualne o udzieleniu pozwolenia na budowę budynku stodoły nr [...] w miejscowości B., na nazwisko S.L., a także pozyskano do sprawy m.in.: kopię mapy zasadniczej założonej w 1998 r., na której figurują działki o nr [1.] i [2] po podziale, mapę wywiadu terenowego działek nr geod. [1] i [2] z 2 czerwca 2017 r., wypisy z kartoteki budynków, szkice z operatu modernizacji ewidencji gruntów i budynków gm. K. z 2018 r. W wyniku tych czynności ustalono, że przedmiotowy budynek stodoły w obecnym kształcie istnieje od 1975 r. i nie stanowi samowoli budowlanej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika wprawdzie, że w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego w Sokółce brak jest dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę budynku stodoły na działce [1] w B., gm. K., to jednakże w rejestrze decyzji zatwierdzających indywidualne plany realizacyjne i projekty techniczne widnieje zapis o numerze [...] dotyczący budowy stodoły w miejscowości B. przez S.L., co potwierdził Starosta Sokólski w piśmie z 28 lipca 2025 r. W tych uwarunkowaniach organy uznały, że nie posiadanie przez właściciela dokumentacji budowlanej i brak możliwości jej odnalezienia w archiwum nie pozwala na przyjęcie, że obiekt został wybudowany bez tego pozwolenia. Podkreślono przy tym, że tylko bezsporne ustalenie wybudowania obiektów w warunkach samowoli budowlanej stanowi warunek prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie przepisów Prawa budowlanego. Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, albowiem przeprowadzone czynności wyjaśniające nie pozwoliły w sposób bezsporny wykazać, że obiekt stanowi samowolę budowlaną. Organy nie znalazły również żadnych dowodów na okoliczność, że sporny obiekt w momencie budowy, tj. 1975 r. został zrealizowany na dwóch działkach tj. [1] i [2]. Obecny przebieg granic i nr ewidencyjne działek nie odzwierciedla bowiem stanu z okresu budowy budynku przez pierwotnego właściciela. Pozyskany zaś do sprawy plan realizacyjny zagospodarowania siedliska stanowiący załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę budynku inwentarskiego z 26 lutego 1990 r. oraz mapa wywiadu terenowego działek nr geod. [1] i [2] z 2017 r. nie wskazują, aby budynek stodoły został posadowiony w części na działce [2] (działka ta została wytyczona dopiero 1997 r.). Należy zatem wywieść, że budynek stodoły został posadowionym na działce inwestycyjnej, a dopiero późniejsze podziały i modernizacja zmieniły granice działek, w efekcie czego sporna stodoła częściowo znalazła się na działce [2]. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w aktach sprawy i jako takie nie budzą wątpliwości Sądu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można bowiem stwierdzić w sposób stanowczy, że ówczesny inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę budynku stodoły i w konsekwencji budynek ten został wykonany w warunkach samowoli budowlanej bądź z naruszeniem warunków technichniczno – budowlanych. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy znaczy upływ czasu, jaki upłynął od daty wybudowania budynku – 50 lat, w sposób oczywisty utrudnia badanie legalności i powoduje wątpliwości wobec faktu, że dokumentacja budowlana i geodezyjna nie była tak długo przechowywana w organach administracji publicznej. Jednakże wobec braku dokumentacji dotyczącej powyższego obiektu nie można wykluczyć, że takich pozwoleń nie było, tym bardziej że okoliczność uzyskania stosownego pozwolenia potwierdza istniejący zapis w rejestrze decyzji zatwierdzających indywidualne plany realizacyjne i projekty techniczne nr [...], na co wskazał Starosta Sokólski w piśmie z 28 lipca 2025 r. (k.12 akt organu I instancji). Organ słusznie przy tym zauważył, że w latach powstania przedmiotowego obiektu obowiązywały przepisy dotyczące reglamentacji w formie talonów, przydziałów, limitów artykułów przemysłowych, w tym materiałów budowlanych, co dodatkowo może świadczyć na korzyść tego, że budynek został wybudowany legalnie ze względu na fakt, że aby pozyskać przydział na zakup materiałów budowlanych należało wykazać, że na budowę posiada się pozwolenie na budowę. Sąd stanowisko to w pełni podziela. Z oświadczenia I.L. reprezentującej J.L. wniesionego podczas oględzin wynika, że inwestor ubiegał się w Gminie K. o przydział na pokrycie dachowe z blachy, którego wprawdzie nie uzyskał, otrzymał jednakże przydział na obróbki blacharskie, które budynek posiada do dziś. Brak zatem dokumentacji dotyczącej pozwolenia na budowę nie może być odczytywany na niekorzyść strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ nie dysponuje dowodami przeciwnymi. Inaczej rzecz ujmując, nie dysponowanie niezbędną dokumentacją nie może - jak chce tego skarżący, przesądzać o istnieniu samowoli budowlanej przedmiotowego obiektu. Przeprowadzenie zaś dowodów zawnioskowanych przez skarżącego w skardze jak i podczas rozprawy sądowej, w żaden sposób nie wpłynęłoby zdaniem Sądu na ocenę ustalonego stanu prawnego sprawy. Przede wszystkim wnioskowana dokumentacja (protokół graniczny z 1997 r., operat techniczny z 1992 r. czy też mapa wsi B. z 1935 r.) stanowiła podstawę do ustalenia przebiegu granic w toku postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego w 1997 r. i nie dotyczy okresu realizacji spornego obiektu, w efekcie nie wskazuje przebiegu spornej granicy w czasie realizacji przedmiotowego obiektu. Przebieg granic w dacie realizacji budynku, tj. w 1975 r. pozostaje nieznany i na chwilę obecną nie jest możliwe jego ustalenie, wobec braku w zasobach archiwów państwowych materiałów dowodowych, które by je ujawniły. Natomiast jeszcze raz powtórzyć należy za organem odwoławczym, że dołączony do akt sprawy plan realizacyjny zagospodarowania siedliska, stanowiący załącznik do pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego nr [...] z dnia 26 lutego 1990 r. wskazuje na usytuowanie przedmiotowego budynku na działce nr geod. [1] w odległości 2,0 m od działki nr geod. [...] (działka o numerze geod. [2] została wytyczona dopiero w roku 1997) – k. 6 akt organu I instancji. Geodeta wykonujący mapę wywiadu terenowego z 2 czerwca 2017 r. również naniósł przedmiotowy budynek stodoły w całości na działce nr geod. [1] - k. 23 akt organu I instancji. Powyższe ustalenia nie wskazują zatem, aby budynek stodoły w momencie budowy został posadowiony w części na działce nr geod. [2], natomiast wnioskować należy na podstawie wyjaśnień samego skarżącego oraz dołączonych do akt sprawy materiałów geodezyjnych, że stan ten jest następstwem późniejszych czynności związanych z ustaleniem przebiegu granic działek ewidencyjnych [1] i [...] (tj. podziałem i rozgraniczeniem, co miało miejsce w 1997 r. oraz modernizacją 2016-2018). Na dzień dzisiejszy niewątpliwie budynek objęty postępowaniem znajduje się na dwóch działkach nr ew. gr. [1] i [2]. Działka nr ew. gr. [2] nie stanowi własności inwestora, zatem rację należy przyznać skarżącemu, że prawdopodobnie obiekt został nieprawidłowo wytyczony. Niemniej jednak, jak już wykazano wyżej budynek uzyskał decyzję zatwierdzająca plan realizacyjny i projekty techniczne indywidualne nr [...], zatem nie stanowi samowoli budowlanej. Skoro inwestorowi udzielono pozwolenia na budowę budynku stodoły, a jednocześnie brak jest dowodów przeciwnych, to przyjąć należy, że taka decyzja jako ostateczna, korzysta z domniemania ważności i wskazuje, że pozwolenie to zostało udzielone podmiotowi dysponującemu tytułem prawnym do władania nieruchomością na cele budowlane. Co więcej obecnie sporny obiekt nie narusza również obowiązujących przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jak wynika z ustaleń organów, najbliższą granicą działki sąsiedniej dla budynku jest granica z działkami [...] i [...]. Odległość ściany zewnętrznej od ww. granicy wynosi min. 2,48 m. Ściana budynku od strony tych granic jest pełna i murowana. Zatem obiekt nie wymaga przeprowadzenia postępowania naprawczego. Z uwagi natomiast na fakt, że do kompetencji organów nadzoru budowlanego nie należy rozgraniczanie nieruchomości, trafnie podniosły organy, że kwestie zasiedzenia nieruchomości nr [2] należy rozstrzygać w sądach powszechnych. Jak wynika z akt sprawy postępowanie takie toczy się w Sądzie Rejonowym w Sokółce sygn. akt I Ns [...]. W realiach niniejszej sprawy brak jest zatem wystarczających podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane. W przypadku bowiem jakichkolwiek wątpliwości nie pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie, że inwestor dokonał samowoli budowlanej, wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w oparciu o wskazane wyżej przepisy jest niedopuszczalne. I taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Reasumując powyższe stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo wywiodły, że przedmiotowy budynek został wybudowany legalnie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze stwierdzić należy, że nie podważają one zgodności z prawem kwestionowanej decyzji. Dokonana ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie narusza reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonego przepisami k.p.a. Organy nadzoru budowlanego wbrew twierdzeniom strony skarżącej starały się zgromadzić cały materiał dowodowy, jednakże wobec niemożliwości odnalezienia niektórych dokumentów nie znalazły podstaw do podważenia tezy o legalności zrealizowanego budynku stodoły. Zgodnie zaś z art. 75 k.p.a. jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a zatem nie tylko dokumenty, ale i wyjaśnienia stron, pisemne oświadczenia zawarte w dokumentach, itp. W tym miejscu dodać należy, iż w przepisach postępowania administracyjnego nie ma podstaw do wprowadzania zróżnicowania środków dowodowych. Podkreśla to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 1992r., III SA 1838/91 (ONSA 1992, Nr 2, poz. 45), wskazując, iż "ustalenie bez wyraźnej podstawy ustawowej, że pewne fakty mogą być udowodnione jedynie za pomocą ściśle określonych dowodów, jest sprzeczne z art. 75 k.p.a." Za niedopuszczalne uznaje się bowiem stosowanie formalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, iż dana okoliczność może być udokumentowana wyłącznie określonym środkiem dowodowymi. Nie ma też racji strona skarżący, że organy nie zebrały i nie uwzględniły pełnej dokumentacji geodezyjnej dotyczącej przedmiotowej inwestycji. Przede wszystkim zauważyć należy, że organy administracji wbrew zarzutom skargi, takie kroki podjęły, przeprowadzając postępowanie wyjaśniające związane z poszukiwaniem dokumentów dotyczących budowy przedmiotowego budynku stodoły. Odrębną kwestią jest natomiast okoliczność, że materiał dowodowy – zebrany w sposób prawidłowy – nie pozwolił na jednoznaczne stwierdzenie, że inwestor wybudował omawiany budynek w sposób samowolny. Fakt, że postępowanie wyjaśniające z przyczyn niezależnych od organu nie doprowadziło do odnalezienia wymaganej dokumentacji, nie uprawnia jednak w okolicznościach niniejszej sprawy do wniosku, że przedmiotowy budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej. Skoro zatem postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie legalności wybudowania budynku stodoły nie dało podstaw do stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca ingerencję organów nadzoru budowlanego i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia określonego w art. 28 w zw. z art. 48 Prawa Budowlanego, należało uznać, że postępowanie to stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił ocenę prawna dokonaną przez organy obu instancji i skargę oddalił jako bezzasadną (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.). Anna Bartłomiejczuk Małgorzata Roleder Barbara Romanczuk