II SA/Bk 119/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Bartłomiejczuk, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Jakub Dębowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Odwoławczej Komisja Stypendialnej Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 31 grudnia 2025 r. nr DSSD-SOSD.5600.30.2025 w przedmiocie stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 26 listopada 2025 r. nr WF.5400.26.2025; 2. zasądza od Odwoławczej Komisja Stypendialnej Uniwersytetu w Białymstoku na rzecz skarżącej P. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia 31 grudnia 2025 r., znak DSSD-SOSD.5600.30.2025 Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu w Białymstoku (dalej powoływana także jako: Komisja Odwoławcza, organ odwoławczy) utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej (dalej powoływana także jako: Komisja, organ pierwszej instancji) z dnia 26 listopada 2025 r. znak WF.5400.26.2025 w przedmiocie odmowy przyznania P. G. (dalej powoływana także jako skarżąca, wnioskodawczyni) w roku akademickim 2025/2026 stypendium socjalnego. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 12 października 2025 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2025/2026. Do wniosku zostały dołączone: (-) zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 października 2025 r., (-) oświadczenie wnioskodawczyni o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych, oświadczenie wnioskodawczyni o dochodach swoich albo członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, (-) umowę najmu miejsca w pokoju w domu studenta UwB, (-) zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, (-) postanowienie Sądu Rejonowego w Suwałkach z dnia 10 marca 2016 r., (-) oświadczenie studentki i oświadczenie rodziny zastępczej z dnia 14 października 2025 r. W odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji wnioskodawczyni przedłożyła również: (-) odpis skróconego aktu urodzenia, (-) 2 zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w Suwałkach z dnia 22 października 2025 r., (-) 3 zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 21-22 października 2025 r., (-) decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2024 od nieruchomości i obiektów położonych na terenie gm. Suwałki z dnia 2 stycznia 2024 r., (-) zestawienie wydatków studentki za październik 2025 r., (-) zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 21 października 2025 r. informujące, że wnioskodawczyni oraz rodzina I. G. nie korzystała z pomocy finansowej świadczonej przez ten ośrodek, (-) decyzja Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Suwałkach z dnia 22 października 2025 r. o przyznaniu świadczenia pieniężnego niezawodowej rodzinie zastępczej na utrzymanie pełnoletniej wychowanki P. G. w kwocie 1.517 zł miesięcznie na okres do dnia 1 września 2025 r. do 30 września 2026 r., (-) zaświadczenie z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Suwałkach z dnia 23 października 2025 r. informujące, że wnioskodawczyni jest osobą, która osiągnęła pełnoletniość w pieczy zastępczej i przebywa w niezawodowej rodzinie zastępczej za jej zgodą, (-) oświadczenie rodziny zastępczej z dnia 25 października 2025 r. Decyzją z dnia 26 listopada 2025 r. Komisja Stypendialna Uniwersytetu w Białystoku odmówiła przyznania wnioskodawczyni stypendium socjalnego w roku akademickim 2025/2026. W uzasadnieniu Komisja stwierdziła, że według jej ustaleń osoby sprawujące pieczę nad wnioskodawczynią są jej opiekunami faktycznymi. Niezawodowa rodzina zastępcza łoży na jej utrzymanie w całości. Komisja uznała, że wnioskodawczyni nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa domowego, a jej sytuacja ekonomiczna pozostaje bezpośrednio związana z niezawodową rodziną zastępczą, w której formalnie i faktycznie przebywa. Zdaniem Komisji rodzinę zastępczą należało uznać za rodzinę studentki w rozumieniu przepisów regulujących przyznanie świadczeń pomocy materialnej, a dochody tej rodziny podlegały obowiązkowemu uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu na osobę w rodzinie. W związku z tym stwierdzono, że miesięczny dochód netto na osobę w rodzinie studentki wynosi 4.847,86 zł i tym samym przekracza maksymalny próg dochodowy określony w Regulaminie świadczeń uprawniający do ubiegania się o stypendium socjalne, wynoszący aktualnie 1.908,90 zł. W następstwie wniesionego przez wnioskodawczynię odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z 14 kwietnia 2023 r., organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję odmawiającą przyznania wnioskodawczyni stypendium socjalnego. W uzasadnieniu tej decyzji Komisja Odwoławcza podzieliła przekonanie, że po osiągnięciu pełnoletniości stosunek opieki prawnej nad wychowankiem pieczy zastępczej ustaje, zaś rodzina zastępcza nie jest opiekunem prawnym ani faktycznym w rozumieniu definicji z ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1208, dalej jako: u.ś.r.) oraz ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 1576 ze zm., dalej jako: u.p.p.w.d.). Uwzględniła treść pisma Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jednak uznała, że pismo to ma charakter ogólnego pisma interpretacyjnego, niebędącego rozstrzygnięciem wydanym w indywidualnej sprawie administracyjnej ani wiążącą interpretacją przepisów prawa. Zdaniem Komisji Odwoławczej pismo to nie uwzględnia sytuacji, gdy pełnoletni wychowanek pieczy zastępczej realnie w całości pozostaje na utrzymaniu konkretnej rodziny zastępczej. Organ odwoławczy przyjął, że choć rodzina zastępcza nie jest już rodziną w rozumieniu prawa rodzinnego ani opiekunem w sensie u.ś.r. to stanowi ona rodzinę w rozumieniu przepisów o pomocy materialnej jako że jest jedynym i stałym źródłem utrzymania studentki, finansującym jej codzienne potrzeby oraz koszty studiów. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby zdaniem organu odwoławczego do sytuacji, w której student całkowicie utrzymywany przez rodzinę zastępczą, często o stabilnej sytuacji finansowej, byłby traktowany korzystniej niż student pozostający na utrzymaniu rodziców biologicznych. Tworzyłoby to nieuzasadnioną nierówność pomiędzy studentami, wyłącznie ze względu na formalny status rodziny zastępczej. Ponadto Komisja Odwoławcza uznała, że stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, że świadczenia dla rodziny zastępczej, jako zwolnione z podatku, nie stanowią dochodu w rozumieniu u.ś.r. ma charakter wytycznej interpretacyjnej, którą organy nie są związane. Nawet przy przyjęciu, że świadczenia PCPR nie są w ścisłym sensie dochodem studenta, pozostają istotnym elementem jej sytuacji materialnej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła skarżąca, zaskarżając ją w całości. Zarzuciła skarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako: k.p.a.) poprzez: (-) niestosowanie przepisów prawa wskazanych przez prawodawcę jako podstawa wyliczenia dochodu w rodzinie studenta oraz tworzenie własnych definicji opiekuna faktycznego i rodziny studenta, które nie znajdują oparcia w przepisach prawa ani Regulaminie świadczeń dla studentów UwB, (-) nieuwzględnianie oświadczenia skarżącej o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa z rodzicami, opiekunami prawnymi i faktycznymi, kiedy z przepisów prawa wynika, iż ukończenie pełnoletniości w pieczy zastępczej jest kryterium wystarczającym za uznanie skarżącej za osobę samodzielną, (-) błędną interpretację przepisów i potraktowanie rodziny zastępczej jako opiekunowie faktyczni skarżącej, następnie rodzina, gdy w rozumieniu ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm., dalej jako: k.r.o.) ich obowiązek alimentacyjny wobec skarżącej nie istnieje zaś pozostawanie w pieczy na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2025 r. poz. 49 ze zm., dalej jako: "ustawa o pieczy zastępczej") jest formą pomocy państwa, a nie kontynuacją władzy rodzicielskiej czy opieki faktycznej generującej wspólny dochód czy prowadzenie gospodarstwa domowego, to prawo skarżącej do dachu nad głową w celu ukończenia nauki, co nie tworzy więzi prawnej o charakterze alimentacyjnym i jest formą pomocy państwa, nie zaś prywatnym zobowiązaniem finansowym rodziny K., skarżąca jako osoba pełnoletnia w pieczy zastępczej tworzy jednoosobowe gospodarstwo domowe, a wliczenie dochodów rodziny zastępczej do jej dochodów jest próbą wymuszenia na tych osobach jej edukacji przez UwB, co nie znajduje podstawy prawnej, (-) celem art. 37 ust. 2 ustawy o pieczy zastępczej jest wsparcie wychowanków różnych form pieczy zastępczej w edukacji, a interpretacja wysnuta przez UwB de facto karze skarżącą za korzystanie z ww. wsparcia, nie przyznając jej stypendium socjalnego, pozostawanie w pieczy zastępczej nie niweluje skutków osiągnięcia pełnoletniości w pieczy w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, (-) to państwo finansuje pobyt skarżącej w dotychczasowej rodzinie zastępczej poprzez udzielanie wsparcia finansowego małżeństwu K., utożsamianie rodziny zastępczej z "opiekunami faktycznymi" jest takim samym błędem logicznym jak doliczenie do jej dochodów np. dochodów premiera rządu tylko dlatego, że państwo wypłaca to świadczenie, 2) art. 7a k.p.a. poprzez niestosowanie się do Regulaminu świadczeń dla studentów UwB i przepisów prawa i przyjmowanie interpretacji prawa na korzyść organu na poparcie stanowiska Komisji w sprawie, nie zaś strony postępowania administracyjnego, 3) art. 8 k.p.a. oraz art. 32 Konstytucji RP poprzez: (-) nadinterpretację przepisów, niebranie pod uwagę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej, traktowanie skarżącej w sposób dyskryminujący, inaczej niż inna osobę pozostającą w takiej samej sytuacji prawnej jak skarżąca (jest studentką UwB i nie doliczano w jej przypadku dochodów rodziny zastępczej do dochodów osoby, która osiągnęła pełnoletniość w pieczy zastępczej), a skarżąca jest przekonana, że takich osób w historii uczelni i pod panowaniem obecnie obowiązującego regulaminu było znacznie więcej, (-) ignorowanie jasnych ustawowych wytycznych co do wychowanków pieczy zastępczej drastycznie naruszające zasadę prawa administracyjnego, 4) art. 7 i art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: (-) nieuwzględnianie oświadczeń skarżącej i rodziny zastępczej o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających dochód skarżącej w WOT, (-) uznanie rodziny K. za rodzinę skarżącej i niewskazanie podstawy prawnej tych twierdzeń, (-) błędne uzasadnienie poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu, (-) powoływanie się Komisji Odwoławczej na definicję "rodziny" jako autonomiczne rozumienie jej na gruncie pomocy materialnej (bez podania podstawy prawnej i przepisów, o które chodzi – pomoc materialna to pojęcie szeroko rozumiane i unormowane w wielu aktach prawnych), co prowadzi do wniosku, że Komisja może dowolnie wskazywać kto jest członkiem rodziny studenta, wobec czego skoro to państwo utrzymuje skarżącą, poprzez przekazywanie środków finansowych na ten cel rodzinie zastępczej to dlaczego nie wskazania jako jej rodziny premiera czy starosty, który ww. środki asygnuje, 5) art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r. poz. 1571 ze zm., dalej jako: p.s.w.n.) i art. 4 pkt 14 i 16 u.ś.r. poprzez: (-) błędną wykładnię przepisów i zaliczenie rodziny zastępczej do członków rodziny studenta jak też uznawanie ww. rodziny za opiekunów faktycznych studenta, kiedy ww. członkowie, których należy zaliczyć do rodziny studenta w każdym z aktów w sposób enumeratywny zostali wyliczeni przez ustawodawcę, (-) wskazywanie w decyzji odwoławczej, że w regulaminie świadczeń dla studentów UwB istnieją zapisy świadczące o możliwości zaliczenia rodziny zastępczej do członków rodziny studenta, prawdą jest, że brak jest innych zapisów niż w ww. ustawach, (-) brak konsekwencji w decyzyjności organów UwB w określeniu czy małżeństwo K. są dla skarżące opiekunami faktycznymi (pierwsza decyzja), rodziną czy też osobami trzecimi (decyzja Komisji Odwoławczej) – w dwóch decyzjach zostali potraktowani w każdy z ww. sposobów, (-) nieuwzględnienie faktycznej sytuacji materialnej skarżącej (niezgodne z prawem zaliczenie rodziny zastępczej do składu rodziny skarżącej) – kwota przekazywana dla rodziny zastępczej zgodnie z interpretacją MNiSW oraz ustawą o świadczeniach socjalnych i ustawą o zasiłkach rodzinnych niewliczana jest do dochodu studenta, a więc na ten moment kwotą, która wlicza się do dochodu jest kwota otrzymywanych świadczeń z WOT, tj. ok. 1.000 zł miesięcznie, które to skarżąca zaczęła uzyskiwać od 28 października 2025 r., której to organ nie uwzględnił, stwierdzając że jest nieistotna w sprawie, (-) brak obowiązku alimentacyjnego rodziny zastępczej wobec pełnoletniego wychowanka, 5) art. 88 ust. 2 pkt 4 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz § 17 pkt 4 Regulaminu świadczeń dla studentów UwB poprzez (-) niebranie pod uwagę oświadczenia skarżącej złożonego w dniu 12 października 2025 r. o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami, opiekunami prawnymi i faktycznymi oraz przedłożonych na etapie odwołania dokumentów o osiąganiu dochodów z WOT spełniających kryterium uznania skarżącej za osobę samodzielną finansowo, (-) § 19 gwarantuje skarżącej traktowanie jej jako samodzielnej finansowo z uwagi na fakt ukończenia pełnoletniości w pieczy zastępczej i pozostawanie w czasie procesu usamodzielniania w dotychczasowej rodzinie zastępczej nie niweluje ww. prawa, (-) niewzięcie pod uwagę, że skarżąca utrzymuje się z pomocy otrzymywanej od państwa przez osoby, które wspierają ją w procesie usamodzielniania, a nie stanowią członków rodziny skarżącej, 6) art. 3 pkt 16 u.ś.r. stosowany pomocniczo przy określeniu dochodu w rodzinie studenta – niebranie pod uwagę zapisów ww. przepisów definiujących rodzinę, opiekuna faktycznego i inne zdarzenia stosowane pomocniczo w celu obliczenia dochodu studenta na potrzeby uzyskania stypendium. Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości, nakazanie wypłaty stypendium od dnia złożenia wniosku o stypendium wraz z należnymi odsetkami za zwłokę od dnia złożenia wniosku o stypendium, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania zgodnie z przepisami prawa. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 r. pełnomocnik organu wskazał, że przepisy p.s.w.n. nie wskazują precyzyjnie wszelkich możliwych osób, które są w kręgu osób łożących na utrzymanie osoby pozostającej w pieczy zastępczej. Przypadek skarżącej uznany został jako pozostawanie w rodzinie. Pełnomocnik organu podał, że pod pojęciem samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego należy rozumieć samodzielne zaspokajanie potrzeb finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białystoku, zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy p.s.w.n. Stosownie do art. 87 ust. 1 p.s.w.n. stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Zatem przyznanie stypendium socjalnego przez właściwy organ uczelni jest uzależnione od spełnienia podstawowego warunku w postaci "trudnej sytuacji materialnej". Jest to pojęcie niedookreślone, ocenne, z tym że doprecyzowane w ust. 2 omawianego przepisu poprzez wskazanie, że wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne nie przekracza 45% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego od dnia 1 stycznia roku poprzedzającego rok akademicki, na który przyznawane jest stypendium socjalne, na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz. 1667). Zasady ustalania wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne zostały określone art. 88 p.s.w.n. I tak w ust. 1 tego przepisu wskazano, iż wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, z tym że przy jej ustalaniu: 1) uwzględnia się dochody osiągane przez: a) studenta, b) małżonka studenta, c) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta, d) będące na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek; 2) nie uwzględnia się: a) świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1, art. 359 ust. 1 i art. 420 ust. 1, b) stypendiów otrzymywanych przez uczniów, studentów i doktorantów w ramach: funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, niepodlegających zwrotowi środków pochodzących z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), umów międzynarodowych lub programów wykonawczych, sporządzanych do tych umów, albo międzynarodowych programów stypendialnych; c) świadczeń pomocy materialnej otrzymywanych przez uczniów na podstawie przepisów o systemie oświaty; d) stypendiów o charakterze socjalnym przyznawanych przez podmioty, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.). Przy czym - stosownie do art. 88 ust. 2 p.s.w.n. - student, który nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych, może ubiegać się o stypendium socjalne bez wykazywania dochodów osiąganych przez te osoby oraz będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek, jeżeli spełnia jeden z następujących warunków: 1) ukończył 26. rok życia; 2) pozostaje w związku małżeńskim; 3) ma na utrzymaniu dzieci, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. d; 4) osiągnął pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej; 5) posiada stałe źródło dochodów i jego przeciętny miesięczny dochód w poprzednim roku podatkowym oraz w roku bieżącym w miesiącach poprzedzających miesiąc złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 3, jest wyższy lub równy 40% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego od dnia 1 stycznia roku poprzedzającego rok akademicki, na który przyznawane jest stypendium socjalne, na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Regulację w tym zakresie dopełnia art. 88 ust. 3 p.s.w.n., wskazując, że student, o którym mowa w ust. 2, składa oświadczenie, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych. Po analizie sprawy sąd doszedł do przekonania, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego, dokonując błędnej wykładni ww. przepisów p.s.w.n., oderwanej od literalnego brzmienia mających w sprawie znaczenie unormowań ustawowych, jak i chybionej co do założeń aksjologicznych. Jednocześnie, uzasadniając przyjętą interpretację przepisów, w ocenie sądu organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w postaci zasady budzenia zaufania do organu i zasady przekonywania (art. 8 § 1 i 11 k.p.a.), formułując uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób oderwany od sytuacji faktycznej, nie uwzględniając całokształtu okoliczności sprawy, jak też opierając się na dowolnej wykładni nieznajdującej oparcia w przepisach prawa, sprowadzającej się w znacznej mierze do wskazania o niezwiązaniu interpretacją Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (art. 107 § 3 k.p.a.). Po pierwsze, art. 88 ust. 1 p.s.w.n. przewiduje zamknięty krąg osób, których dochody ustalane na zasadach określonych w u.ś.r. bierze się pod uwagę, ustalając wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne. Oznacza to, że nie mogą być doliczane do dochodu studenta dochody innych podmiotów niż wskazane w przepisie, ale również oznacza to konieczność ścisłej wykładni, m.in. nierozszerzającej użytych w przepisie pojęć "rodziny", "opiekunów prawnych" i "opiekunów faktycznych". W związku z tym organ odwoławczy trafnie nie poparł stanowiska organu pierwszej instancji kwalifikującego rodzinę zastępczą skarżącej jako rodzinę/opiekunów faktycznych. Niezawodowa rodzina zastępcza nie jest rodziną czy opiekunem faktycznym skarżącej w rozumieniu przepisów u.ś.r. (art. 3 pkt 14 i 16 tej ustawy), jak też opiekunem prawnym (stosownie do przepisów k.r.o.), tym bardziej, że opieka może tyczyć się wyłącznie osób małoletnich. Wobec tego brak możliwości zakwalifikowania rodziny zastępczej do tych kategorii zgodnie z wykładnią literalną przepisu uniemożliwia doliczanie dochodów I. G. i R. K. do dochodów skarżącej w niniejszej sprawie. Wbrew stanowisku organu odwoławczego nie ma też podstaw, by odstąpić od rezultatu wykładni językowej z uwagi na względy wykładni systemowej czy celowościowej, co zostanie wyjaśnione poniżej. Przed wyjaśnieniem w powyższej kwestii należy zaznaczyć, że w sprawie nie jest sporne, iż skarżąca jest osobą pełnoletnią i przebywa w pieczy zastępczej w ramach niezawodowej rodziny zastępczej tworzonej przez I. G. i R. K. Na pokrycie kosztów utrzymania wychowanki otrzymują oni kwotę 1.517 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 września 2025 r. do 30 września 2026 r. na mocy decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Suwałkach wydanej z up. Starosty Suwalskiego. Wskazana kwota jest przekazywana skarżącej, stanowiąc istotne – choć aktualnie niejedyne – źródło jej utrzymania. Zatem choć skarżąca nie jest formalnie beneficjentem decyzji PCPR to w praktyce jej utrzymanie finansowane jest przez Państwo, a nie przez rodzinę zastępczą, jak utrzymuje organ. Dodatkowo skarżąca osiąga pewne dochody z tytułu pełnionej służby w Wojskach Obrony Terytorialnej (WOT). Powyższe okoliczności faktyczne wprost niejako nawiązują do przypadku określonego w art. 88 ust. 2 pkt 4 p.s.w.n. Przepis ten zasadniczo potwierdza sytuację prawną osoby pozostającej w pieczy zastępczej, że nie jest ona obowiązana do wykazywania dochodów rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych, z którymi nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżąca spełnia wszystkie warunki wynikające z tego przepisu zgodnie z jego literalną wykładnią: prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, w szczególności nie prowadzi go z rodzicami, opiekunami prawnymi lub faktycznymi i innymi ww. osobami, nadto osiągnęła pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej. Komisja Odwoławcza nie wskazuje wprost żadnego przepisu p.s.w.n., który umożliwiałby doliczanie dochodów rodziny zastępczej do dochodów skarżącej w niniejszej sprawie. Należy przyjąć, że takiego przepisu nie ma, gdyż rodziny zastępczej nie można uznać za rodzinę czy też opiekunów prawnych lub faktycznych. Komisja Odwoławcza formułuje natomiast pozaprawne stanowisko pośrednio wydające się odwoływać do zasady równości, zgodnie z którym student utrzymywany przez rodzinę zastępczą nie może być traktowany korzystniej niż student pozostający na utrzymaniu rodziców biologicznych. Aby właściwie odnieść się do takiego poglądu należy przytoczyć pokrótce reguły funkcjonowania pieczy zastępczej w polskim systemie prawnym. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych zgodnie z art. 72 ust. 2 Konstytucji RP, a tym samym już w zasady konstytucyjne wpisane jest większe (w stosunku do pozostałych dzieci) zaangażowanie Państwa, także finansowe. Natomiast podstawową regulację ustawową w tym przedmiocie odnaleźć można w przepisach ustawy o pieczy zastępczej. Piecza zastępcza w myśl art. 32 ust. 1 ustawy jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców. Powołany przepis wprost sytuuje pieczę zastępczą obok wychowania przez rodziców, stanowiąc kolejny argument za jej nieutożsamianiem z pozostałymi formami służącymi szeroko rozumianemu zapewnianiu dzieciom odpowiedniego środowiska dla ich rozwoju ze strony dorosłych. Także w k.r.o. piecza zastępcza posiada odrębną w stosunku do władzy rodzicielskiej i opieki regulację (art. 1121-1128 k.r.o.). Osoby sprawujące pieczę zastępczą nie posiadają np. statusu osób przysposabiających, których z punktu widzenia prawa rodzinnego itp. traktuje się w sposób tożsamy jak rodziców biologicznych, z czym wiąże się chociażby sprawowanie władzy rodzicielskiej czy ponoszenie obowiązku alimentacyjnego. W systemie pieczy zastępczej należy wyróżnić dwie podstawowe formy: pieczę rodzinną oraz pieczę instytucjonalną (art. 34 ustawy o pieczy zastępczej). Niezawodowa rodzina zastępcza, którą tworzą I. G. i R. K., zalicza się do jednej z form pieczy rodzinnej (art. 39 ustawy o pieczy zastępczej). Obok rodzin zastępczych piecza rodzinna może występować też jako rodzinny dom dziecka. Natomiast w pieczy instytucjonalnej wyróżnia się placówki opiekuńczo-wychowawcze, regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne i interwencyjne ośrodki preadopcyjne. Należy więc wyraźnie podkreślić, że choć rodzinna piecza zastępcza, szczególnie sprawowana w formie rodziny zastępczej, z założenia ma na celu stworzenie atmosfery domu rodzinnego, to rodziną w sensie prawnym bez wątpienia nie jest, a piecza – zarówno ta rodzinna, jak i instytucjonalna – wiąże się zawsze ze wsparciem ze strony Państwa wpisanym niejako w założenia całego systemu pieczy zastępczej. Należy bowiem tu podkreślić także i to, że system pieczy zastępczej posiada odrębne względem rodzin formy wsparcia ze strony Państwa, wynikające z ustawy o pieczy zastępczej. W niniejszej sprawie otrzymywana kwota 1.517 zł stanowi właśnie wyraz takiego wsparcia ze środków publicznych, która nie powinna być w żadnej mierze traktowana jako utrzymywanie wychowanki przez rodzinę zastępczą. W podobny sposób finansowany przez Państwo jest również pobyt w pieczy instytucjonalnej. Trafnie skarżąca obrazowo wskazuje, że I. G. i R. K. nie stanowią jej rodziny podobnie jak rodziny dla niej nie stanowiłby dyrektor placówki w ramach pieczy instytucjonalnej. Tego rodzaju analogia jest jak najbardziej uprawniona. Konkludując, w systemie pieczy zastępczej to Państwo ma z zasady finansować potrzeby dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej oraz jej wychowanków, w rodzinie jest to natomiast zasadniczo obowiązek rodziców. Państwo, zgodnie z art. 72 ust. 2 Konstytucji RP, w pewnym sensie przejmuje na siebie odpowiedzialność za dobrostan dzieci i wychowanków pieczy zastępczej, realizując ją w ramach pieczy rodzinnej lub instytucjonalnej. Zastrzec należy, że piecza zastępcza co do zasady może dotyczyć jedynie dziecka, do czasu osiągnięcia przez nie pełnoletności (art. 37 ust. 1 ustawy o pieczy zastępczej). Natomiast osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej za zgodą rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia, m.in. jeżeli uczy się w uczelni (art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pieczy zastępczej). Taki właśnie przypadek zaistniał w niniejszej sprawie. Z tego też tytułu, na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o pieczy zastępczej, rodzina zastępcza otrzymuje kwotę 1.517 zł, którą przekazuje skarżącej. Tym samym utrzymanie skarżącej z ekonomicznego punktu widzenia zapewnia Państwo, mimo że formalnie beneficjentem jest rodzina zastępcza. W ocenie sądu także stypendium socjalne, mając na uwadze zwłaszcza art. 88 ust. 2 pkt 4 p.s.w.n., należy traktować jako element systemu, tak jak inne formy wsparcia, wynikające z ustawy o pieczy zastępczej. Na tym etapie wypada więc już podkreślić, że względy wykładni systemowej, mając na uwadze powyższe, nie przemawiają za wykładnią przepisów podaną przez organ odwoławczy. Również z punktu widzenia celów regulacji oraz praw i wartości chronionych konstytucyjnie uzasadnione jest interpretowanie ww. przepisów p.s.w.n. zgodnie z ich literalnym brzmieniem. W ocenie sądu przepisy te zostały ukształtowane w sposób zamierzony i przemyślany, wpisując się w szerszy system pomocy Państwa wychowankom pieczy zastępczej, którzy kontynuują naukę. W szczególności z zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania wszystkich ludzi w obrębie określonej klasy (kategorii), zaś wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być potraktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (por. wyrok TK z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt K 23/12, LEX nr 1548281). W przypadku niniejszej sprawy nie ma natomiast mowy o występowaniu cechy relewantnej, tworzącej powinność tożsamego traktowania studentki, która osiągnęła pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej, z innymi studentami. Sytuacja tych osób różni się przede wszystkim tym, że z różnego rodzaju przyczyn faktycznych osoby umieszczone w pieczy zastępczej nie miały zapewnionej opieki i wychowania przez rodziców, w przeciwieństwie do osób wychowanych w rodzinie. Osoby wychowane w pieczy zastępczej pozbawione są też pomocy rodziców w wejściu w dorosłość, którą powinni w miarę możliwości zapewniać rodzice. Występuje więc tu faktycznie brak równości, a zadaniem Państwa jest tę nierówność eliminować, czemu stypendia socjalne, tak jak i inne świadczenia społeczne, mają służyć, realizując konstytucyjną zasadę solidarności społecznej, a ściślej urzeczywistniając w tym przypadku normę art. 72 ust. 2 Konstytucji RP. Podsumowując, organy w ponownie prowadzonym postępowaniu będą obowiązane uznać skarżącą za prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe zgodnie z jej oświadczeniem i nie powinny doliczać dochodu osób tworzących rodzinę zastępczą do jej dochodu. W tym zakresie zasadne jest więc stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a Komisja Odwoławcza nie uwzględniła go w sposób całkowicie dowolny. Brak wiążącego charakteru takiego stanowiska nie stanowi tu rzecz jasna wystarczającego argumentu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd uchylił zaskarżoną decyzję jak też poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Małgorzata Roleder Anna Bartłomiejczuk Marek Leszczyński