II SA/Bk 1170/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

K. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż jej sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania skarżącej stanowi dochód roczny z gospodarstwa rolnego tj. 19.000 zł dopłaty rolne oraz 3.000 zł dochód ze sprzedaży z produkcji rolnej. Majątek skarżącej stanowi dom w stanie surowym o powierzchni [...]m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Poza tym skarżąca nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do rocznych wydatków skarżącej należy zaliczyć: składka KRUS – 1.644 zł, zakup paliwa – 8.500 zł, wydatki związane z utrzymaniem – 4.000 zł, wydatki związane z produkcją rolniczą (zakup nawozów i środków ochrony roślin i.t.p.) – 7.500 zł (k.284-285). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. W złożonym oświadczeniu K. Z. wykazała, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wysokość miesięcznego dochodu netto wynosi aktualnie około 1.830 zł (dopłaty unijne i dochód ze sprzedaży/12 miesięcy). Ponoszone przez skarżącą miesięczne wydatki związane z produkcją rolną i własnym utrzymanie zamykają się również kwotą około 1.800 zł. Skarżąca posiada dom w stanie surowym o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. W sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez K. Z. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej zasadniczo nie różni się od wniosku złożonego przez skarżącą w niniejszej sprawie na wcześniejszym etapie postępowania i już prawomocnie rozpoznanym przez Naczelny Sąd Administracyjny. Od daty rozpoznania wcześniejszego wniosku sytuacja skarżącej de facto nie uległa żadnej zmianie tj. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 lipca 2015 r. w sprawie sygn. akt II OZ 645/15 oddalił zażalenie skarżącej, na odmowę przyznania prawa pomocy. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy zatem stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu oraz majątku pozwala na uznanie, iż K. Z. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. Tym bardziej, iż nie wykazała, aby posiadała jakiekolwiek zadłużenie z tytułu bieżących płatności, a wpis w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.