II SA/Bk 111/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie sędzia WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 1 grudnia 2025 r. nr 406.378/E-13/25/25 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej w skrócie: "SKO") zaskarżoną decyzją z dnia 1 grudnia 2025 r. nr 406.378/E-13/25/25 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Juchnowiec Kościelny z dnia 11 sierpnia 2025 r. nr 5061.13.2024 w przedmiocie: 1) ustalenia M. H. (dalej powoływanej jako: "skarżąca") opłaty za pobyt ojca W. H. w Domu Pomocy Społecznej w C. począwszy od 27 stycznia 2020 r. do 31 marca 2025 r. miesięcznie w różnych kwotach, a począwszy od 1 kwietnia 2025 r. do odwołania w kwocie 974,84 zł miesięcznie; 2) odmowy zwolnienia skarżącej z ww. opłaty; 3) wskazania terminu i rachunku bankowego na dokonanie miesięcznych wpłat. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 4 listopada 2024 r. skarżąca wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Juchnowcu Kościelnym z pismem dotyczącym ustalenia odpłatności za pobyt ojca W. H. w DPS wskazując, że roszczenia w stosunku do niej, sióstr oraz zstępnych są bezpodstawne. Do pisma dołączyła wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku o sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 1985 r. oraz potwierdzenia dokonanych spłat zobowiązań ojca. Z uwagi na niewskazanie przez skarżącą adresu zamieszkania, jak też korespondencyjnego organ I instancji korespondował ze skarżącą wysyłając pisma na adres wskazanej przez nią - skrytki pocztowej. W pismach skierowanych do skarżącej poinformowano o zasadach ustalania odpłatności za pobyt w DPS oraz o zasadach zwolnień z ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS, jednocześnie prosząc o podanie adresu zamieszkania oraz o ewentualne zgłoszenie się do właściwego według jej miejsca zamieszkania ośrodka pomocy społecznej w celu ustalenia z pracownikiem socjalnym terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 9 grudnia 2024 r. wystąpiono z wnioskiem do Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście w Warszawie o przeprowadzenie ze skarżącą wywiadu środowiskowego. W dniu 11 grudnia 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o całkowite zwolnienie jej z ponoszenia opłaty za pobyt ojca W. H. w DPS na - podstawie art. 64a u.p.s., dołączając wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku o sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 1985 r. oraz wskazując, że ojciec został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad dziećmi. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że według jej wiedzy nigdy później ojciec nie wnioskował o przywrócenie praw rodzicielskich nad dziećmi i prawa rodzicielskie nigdy nie zostały mu przywrócone. Pismem z dnia 13 grudnia 2024 r. organ I instancji wyjaśnił skarżącej, że przedstawiony wyrok nie wyczerpuje przesłanek wskazanych w art. 64a u.p.s. do zwolnienia całkowitego z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w C., a ponadto nie ma możliwości zwolnienia z ponoszenia odpłatności bez możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalającego sytuację socjalno-bytową oraz udokumentowania przesłanek do zwolnienia w ramach art. 64 u.p.s. W dniu 21 stycznia 2025 r. do organu wpłynęła informacja z Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście w Warszawie o braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącą. Pomimo podejmowanych prób nawiązania kontaktu i pisemnych wezwań, strona nie skontaktowała się bowiem z ośrodkiem. Mając na uwadze powyższe Wójta Gminy Juchnowiec Kościelny decyzją nr 5061.13.2024 z dnia 7 marca 2025 r. odmówił skarżącej zwolnienia z opłaty za pobyt ojca w DPS i ustalił zasady jej ponoszenia. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 30 kwietnia 2025r. uchyliło zaskarżona decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że do akt sprawy powinny zostać dołączone dokumenty związane z umieszczeniem W. H. w DPS. Dodatkowo organ przy obliczaniu stosowanej opłaty winien wskazać czy i w jakim zakresie pozostałe osoby zobowiązane partycypują w ponoszeniu opłaty, ewentualnie wyjaśnić na jakim etapie znajdują się poszczególne postępowania. Kolegium zwróciło też uwagę na wady w prowadzonym postępowaniu, w tym dotyczących jednoznacznego ustalenia co do tego czy skarżąca wiedziała o możliwości sporządzenia wywiadu środowiskowego oraz o skutkach braku jego sporządzenia. Wskazano, że dotychczasowe pisma kierowane do strony nie spełniają wymogów należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach sprawy (art. 9 k.p.a.). Strona w toku postępowania posługiwała się wyłącznie adresem skrytki pocztowej, a próby podjęcia sporządzenia wywiadu środowiskowego miały miejsce pod adresem, pod którym skarżąca już nie zamieszkuje. Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji wystosował do skarżącej w dniu 7 maja 2025 r. wezwanie w sprawie wskazania adresu zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W piśmie ww. została poinformowana, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego będzie podstawą do negatywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłaty oraz wydania decyzji ustalającej wysokość opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Skarżąca na te pismo nie odpowiedziała. W dniu 2 czerwca 2025 r. wysłano do skarżącej pismo informujące o zasadach ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS oraz zasadach zwolnień z tej odpłatności. Ponadto w dniu 18 czerwca 2025 r. wysłano do ww. pismo oraz kolejny projekt umowy w sprawie opłaty za pobyt ojca w DPS, którego skarżąca nie podsiała i nie odesłała. Dalej organ I instancji podjął próbę ustalenia kwestii niepełnosprawności, długotrwałej choroby, które skarżąca wskazała w odwołaniu od decyzji z 7 marca 2025 r. wysyłając do skarżącej pisma. Skarżąca w dniu 10 czerwca 2025 r. wniosła o rozpatrzenie wniosku o całkowite zwolnienie zstępnych W. H. z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej na mocy art. 64a u.p.s. powołując się na wyrok rozwodowy Sądu Rejonowego w Białymstoku o sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 1985r. W toku postępowania skarżącą przedstawiła też oświadczenie R. H., matki strony, opisującej trudną sytuację życiową swoją oraz siedmiu córek, na dowód rażącego naruszenia przez W. H. obowiązku alimentacyjnego oraz innych obowiązków rodzinnych względem strony. W dniu 8 sierpnia 2025 r. skarżąca złożyła ponownie wniosek o zastosowanie zwolnienia w oparciu o art. 64a u.p.s. Wójt Gminy Juchnowiec Kościelny decyzją z dnia 11 sierpnia 2025 r. w pkt 1 ustalił skarżącej opłatę za pobyt ojca W. H. w DPS w C.: (-) od dnia 27 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. w wysokości 78,79 zł, (-) od dnia 1 lutego 2020 r. do 31 października 2020 r. w wysokości 523,47 zł miesięcznie, (-) od dnia 1 listopada 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. w wysokości 532,21 zł miesięcznie, (-) od dnia 1 lutego 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. w wysokości 567,79 zł miesięcznie, (-) od dnia 1 lutego 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. w wysokości 661,93 zł miesięcznie, (-) od dnia 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w wysokości 793,78 zł miesięcznie, (-) od dnia 1 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2024 r. w wysokości 780,68 zł, (-) od dnia 1 lutego 2024 r. do 31 stycznia 2025 r. w wysokości 910,55 zł miesięcznie, (-) od dnia 1 lutego 2025 r. do 28 lutego 2025 r. w wysokości 1.005,26 zł, (-) od dnia 1 marca 2025r. do 31 marca 2025 r. w wysokości 944,42 zł, (-) od dnia 1 kwietnia 2025r. do odwołania 2025 r. w wysokości 974,84 zł miesięcznie. W pkt 2 decyzji odmówił zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS ustalonej w pkt 1. Natomiast w pkt 3 wskazał, że ustaloną w pkt 1 opłatę skarżąca winna wnosić na wskazany rachunek bankowy w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. W uzasadnieniu powołując się na art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej powoływana jako: u.p.s.) organ w pierwszej kolejności wskazał na zasady ponoszenia opłaty oraz okoliczności, w jakich można zwolnić stronę z ponoszenia takiej opłaty wymienione w art. 64 u.p.s. Następnie odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego sprawy podkreślił, że ojciec skarżącej, jako osoba wymagająca całodobowej opieki z powodu wieku i choroby, niemożności samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu, której nie można było zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, decyzją Wójta nr 5026.7.2018 z dnia 21 grudnia 2018 r. został skierowany do DPS w C. na czas nieokreślony, gdzie przebywa od dnia 27 stycznia 2020 r. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w okresie do 31 stycznia 2020 r. wynosił kwotę 3.932 zł, w okresie od 1 lutego 2020r. do 31 stycznia 2021r. kwotę 4.177 zł, w okresie od 1 lutego 2021 r. do 31 stycznia 202 r. kwotę - 4.426 zł, w okresie od 1 lutego 2022 r. do 31 stycznia 2023 r. kwotę 5.085 zł w okresie od 1 lutego 2023 r. do 31 stycznia 2024r. - kwotą 6.008 zł, w okresie od 1 lutego 2024 r. do 31 stycznia 2025r. kwotą 7.080 zł, a od 1 lutego 2025 r. kwotą - 7.743 zł ustaloną Zarządzeniem Nr 4/2025 Starosty Powiatu Białostockiego z dnia 27 stycznia 2025 r. (Dz. Urz. Woj. Podl. z dnia 28 stycznia 2025 r., poz. 547). Dalej organ wyjaśnił, że decyzją Wójta nr 5026.7.2018 z dnia 21 grudnia 2018r. ustalono W. H. od dnia przyjęcia odpłatność za pobyt w DPS w wysokości 512,69 zł miesięcznie. W związku z tym, że ww. przybył do placówki w dniu 27 stycznia 2020 r., za okres od 27 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. opłata wyniosła 82,70 zł. Decyzja ustalająca opłatę za pobyt ww. w DPS w dniu 2 grudnia 2020 r. została zmieniona i od 1 listopada 2020 r. ustalono ww. odpłatność za pobyt w wysokości 451,50 zł miesięcznie. Decyzja ta w dniu 18 kwietnia 2024 r. ponownie została zmieniona i H. W. w miesiącu styczniu 2024 r. ponosił odpłatność w wysokości 543,20 zł, a od 1 lutego 2024 r. w wysokości 706,16 zł miesięcznie. W dniu 2 kwietnia 2025 r. decyzja ta po raz kolejny została zmieniona i ww. ustalono opłatę za pobyt w DPS w okresie od 1 marca 2025r. do 31 marca 2025r. w wysokości 1.132,04zł oraz od 1 kwietnia 2025 r. do chwili obecnej w wysokości 919,10 zł miesięcznie. W związku brakiem dysponowania przez pensjonariusza wystarczającymi środkami finansowymi wnoszona opłata pokrywa jedynie część średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w DPS, a pozostała część ponoszona jest przez Ośrodek. I tak ośrodek ponosi opłatę za jego pobyt za okres od 27 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. wysokości 551,50 zł, za okres od 1 lutego 2020 r. do 31 października 2020 r. w wys. 3.664,31 zł miesięcznie, za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. w wys. 3.725,50 zł miesięcznie, za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. w wysokości 3.974,50 zł miesięcznie, za okres od 1 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w wys. 4.633,50zł miesięcznie, za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 stycznia 2023 r. w wys. 5.464,80zł, za okres od 1 lutego 2024 r. do 31 stycznia 2025 r. w wys. 6.373,84 zł miesięcznie, za okres od 1 lutego 2025 r. do 28 lutego 2025 r. w wys. 7.036,84 zł, w okresie od 1 marca 2025 r. do 31 marca 2025 r. w wys. 6.610,96 zł, a od dnia 1 kwietnia 2025 r. ponosi opłatę w wys. 6.823,90 zł miesięcznie. Dalej powołując się na materiał zgromadzony w toku prowadzonego postępowania, organ ustalił, że W. H. wraz z żoną posiadali dużą nieruchomość we wsi K. ul. [...] Po sprzedaniu nieruchomości w 2006r. W. H. wyprowadził się z terenu Gminy Juchnowiec Kościelny i wraz z żoną zamieszkał u jednej ze swoich córek. Z rozeznania środowiska wynika, że skarżąca ma 6 rodzeństwa. W okresie od 2006 r. do 2020 r. rodzina nie przebywała ani nie zamieszkiwała na terenie gminy Juchnowiec Kościelny. W 2018 r. W. H. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Juchnowcu Kościelnym złożył prośbę o umieszczenie w dps. Ze względu na to, że był osobą bezdomną i ostatnim jego miejscem zameldowania na pobyt stały była gmina Juchnowiec Kościelny, to na tym organie ciążyło umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Następnie organ wskazał, że podejmował próby ustalenia adresów i nawiązania kontaktów z osobami zobowiązanymi do ponoszenia odpłatności za pobyt ww. w DPS. Uzyskano cztery adresy zameldowania i wymeldowania z pobytu stałego i czasowego. W związku z tym wystąpiono do właściwych ośrodków pomocy społecznej z wnioskami o przeprowadzenie wywiadów środowiskowych. Wywiady te nie zostały przeprowadzone (brak kontaktu). W sprawie ustalenia adresu zamieszkania skarżącej wystąpiono również do ZUS w Pile, który podał adres jaki Ośrodek już posiadał. Organ wskazał, że nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej strony, ale w powyższej sprawie nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy, który jest kluczowy przy zastosowaniu zwolnienia na podstawie art. 64 u.p.s. Dokonując analizy zgromadzonej dokumentacji organ ustalił również, że w przedmiotowej sprawie nie można zastosować art. 64a u.p.s. albowiem przedłożony przez skarżącą wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku o sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 1985 r. orzekający o rozwodzie małżonków i powierzający władzę rodzicielską nad dziećmi - matce, a władzę ojca ograniczający do prawa kontaktowania się z dziećmi, nie jest wyrokiem pozbawiającym władzy rodzicielskiej. Skoro zaś w ww. wyroku nie nastąpiło pozbawienie władzy rodzicielskiej, to orzeczenie to nie mogło być podstawą do umorzenia ustalonej opłaty za pobyt ojca w DPS. W ocenie organu brak jest też podstaw do zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS w trybie art. 64 - z uwagi na niewyrażenie przez nią zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Końcowo organ wyjaśnił też, że do wnoszenia odpłatności za pobyt w DPS W. H. obowiązanych jest siedem córek, w związku z tym odpłatność podzielono na siedmioro obowiązanych. W przypadku jednej córki zastosowano całkowite zwolnienie na podstawie art. 64a u.p.s.. W tej sprawie przedłożono prawomocny Wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku V Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] czerwca 1995 r. sygn. akt [...], który w pkt III nie przyznał W. H. władzy rodzicielskiej nad córką. W drugiej sprawie wydano decyzję ustalającą opłatę za pobyt ojca w DPS. W trzeciej sprawie wydano decyzję umarzającą postępowanie z uwagi na bezprzedmiotowość (brak spełnionego 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie). W czwartej sprawie wydano decyzję ustalającą opłatę za pobyt ojca w DPS oraz odmówiono zwolnienia. W kolejnej sprawie wydano decyzję, w której zwolniono stronę z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS na czas określony, ustalono opłatę na kolejny okres i odmówiono zwolnienia za ten okres. Natomiast w szóstej sprawie organ prowadzi czynności w celu ustalenia miejsca pobytu osoby obowiązanej. Żadna z osób obowiązanych nie partycypuje w kosztach utrzymania W. H. w DPS. Opłata skarżącej jako osoby obowiązanej wynosi 1/7 kwoty odpłatności osób obowiązanych i kształtuje się w wysokościach powołanych w sentencji decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła jej naruszenie art. 7, art. 7a, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez brak wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ponieważ organ nie uwzględnił okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, w szczególności, że mocą prawomocnego wyroku SR w Białymstoku sygn. akt [...] z [...] kwietnia 1985r. pozbawił W. H. wykonywania władzy rodzicielskiej na 6 córkami, w tym nad skarżącą. Ponadto zgodnie z prawomocną decyzją z 21 grudnia 2018 r. organ ustalił opłatę za pobyt w DPS W. H., z pominięciem wszystkich zstępnych mieszkańca. Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie, co do istoty poprzez zastosowanie całkowitego zwolnienia z opłaty na podstawie art. 64 a u.p.s. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 1 grudnia 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że sprawa rozpoznawana jest po raz drugi, a organ I instancji wypełnił zalecenia zawarte w poprzedniej decyzji SKO. Przede wszystkim pouczył stronę i skierował do niej (na podany przez nią adres skrytki pocztowej) szereg pism (z 7 maja 2025 r., 2 czerwca 2025 r., 18 czerwca 2025 r., 27 czerwca 2025 r., 14 lipca 2025 r.), których celem było informowanie skarżącej o etapach postępowania, ustalenie jej adresu. W odpowiedzi na pismo skarżąca złożyła wniosek o całkowite zwolnienie na mocy art. 64a u.p.s., oświadczenie R. H. oraz po raz kolejny wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku o sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 1985 r. SKO zgodziło się z organem I instancji, iż zasadne w tej sprawie stało się ustalenie stronie opłaty za pobyt W. H. w DPS od 27 stycznia 2020 r. Jak wynika z akt sprawy ojciec skarżącej przebywa w DPS od 27 stycznia 2020 r. Został skierowany do DPS decyzją GOPS w Juchnowcu Kościelnym z 21 grudnia 2018r., jako osoba wymagająca całodobowej opieki z powodu wieku, choroby i niemożności samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym. Przez te lata ponoszona opłata przez W. H.a nie pokrywała pełnego kosztu utrzymania w DPS. Szczegółowy sposób rozliczenia miesięcznego za okres objęty decyzją – kosztów utrzymanie DPS, opłaty ponoszonej przez podopiecznego został przedstawiony w decyzji organu I instancji oraz w aktach sprawy. W ostatnim okresie tj. od 1 lutego 2025 r. koszt utrzymania podopiecznego wynosi 7.743,00 zł (Zarządzenie nr 4/2025 Starosty Powiatu Białostockiego z 27 stycznia 2025 r. (Dz. Urz. Woj. Pódl. z 28.01.2025 r.), natomiast podopieczny ponosi opłatę w wys. 70 % swego dochodu tj. od. 1 kwietnia 2025 r. jest to kwota 919,10 zł. Różnica od 1 kwietnia 2025r. wynosi 6.823,90 zł, którą to kwotę ponosi zastępczo Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Juchnowcu Kościelnym. Ponieważ wnoszona przez niego opłata nie pokrywa pełnego kosztu utrzymania w domu pomocy, z przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, że obowiązek ponoszenia odpłatności w pozostałej części spoczywa na zstępnych mieszkańca. Jak wynika z akt W. H. jest osobą rozwiedzioną, ale posiada 7 córek: K., A., A., M., E., J., A. Kwotę do zapłaty na rzecz gminy podzielono zatem na 7 osób. Wobec wszystkich córek zostały przeprowadzone lub nadal toczą się postępowania. Z ustaleń wynika, że żadna z córek nie przebywa na terenie gminy Juchnowiec Kościelny, wobec A. H. - nie ustalono adresu zamieszkania. Jedna z córek A. została zwolniona z opłaty na mocy art. 64a u.p.s. ponieważ Sąd Rejonowy w Białymstoku nie przyznał władzy rodzicielskiej W. H. nad tą córką. Natomiast E. została zwolniona z opłaty z powodu niskiego dochodu. Wobec A. - wydano decyzją ustalającą opłatę. Postępowania toczą się nadal wobec K. i J. W tym stanie faktycznym i prawnym zasadne było ustalenie opłaty skarżącej na podstawie art. 61 ust. 2e oraz ust. 2 f u.p.s. w wysokości 1/7 kwoty pozostałej różnicy uiszczanej obecnie zastępczo przez gminę. Strona nie podała adresu i nie wyraziła zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, a także nie zawarła umowy cywilnoprawnej. Odnosząc się zaś do argumentacji odwołania Kolegium uznało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Po pierwsze, nie zachodzi w sprawie podstawa do umorzenia postępowania z tego powodu, że w obrocie prawnym istnieje decyzja GOPS nr 5026.7.2018 z 21 grudnia 2018 r. o ustaleniu opłaty W. H.. W tym zakresie Kolegium powołując się na art. 61 ust. 1 pkt 1-3 u.p.s. wyjaśniło, że istnieje podstawa prawna do prowadzenia postępowania wobec zstępnych mieszkańca W. H.a, a tym samym zachodziły też przesłanki do skierowania do strony propozycji umowy cywilnoprawnej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. Odnosząc się do wniosku o zastosowanie zwolnienia w trybie art. 64a u.p.s. SKO zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania tego zwolnienia. W omawianej sprawie skarżąca powołała się na wyrok rozwodowy swoich rodziców Sądu Rejonowego w Białymstoku sygn. akt [...] z [...] kwietnia 1985r. wskazując, że wyrokiem tym jej ojciec został pozbawiony władzy rodzicielskiej. W ocenie Kolegium nie można zgodzić się z tego rodzaju stwierdzeniem ponieważ z treści omawianego orzeczenia nie wynika, że W. H. został pozbawiony władzy rodzicielskiej. W tym zakresie Kolegium sprecyzowało, że według art. 112 k.r.i.o. pozbawienie władzy rodzicielskiej lub jej zawieszenie może być orzeczone także w wyroku orzekającym rozwód lub unieważnienie małżeństwa. Tym niemniej z przedstawionego wyroku nie wynika aby W. H. został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad skarżącą. Tym samym nie zaistniały przesłanki do zastosowania zwolnienia o którym mowa art. 64a u.p.s.. Powyższego stanowiska nie zmienia także dołączona do akt sprawy kopia oświadczenia matki skarżącej albowiem trudna sytuacja rodziny nie wypełnia przesłanki do zastosowania zwolnienia w oparciu o art. 64a u.p.s. Okoliczność to mogła być wzięta pod uwagę w ramach zwolnienia, o którym mowa w art. 61 pkt 7 u.p.s., tym niemniej skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a to jest warunkiem zastosowania takiego zwolnienia. Także powoływany przez stronę fakt dokonywania spłat zaległości finansowych za W. H. w latach 2005 - 2007 nie ma – zdaniem Kolegium – znaczenia. W piśmie ZUS z 11 kwietnia 2006r. kierowanym do R. i W. H. wskazano bowiem, że uregulowanie zaległości alimentacyjnych było niezbędne do wykreślenia wpisu hipoteki na nieruchomości celem podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Powyższe świadczy o tym, że poprzednia pełna sytuacja majątkowa rodziny nie jest obecnie znana organom w tej sprawie, dlatego tym bardziej słuszne jest zajęcie stanowiska, że rozliczenia w rodzinie z lat wcześniejszych nie wpływają na bieżącą sytuację danej strony postępowania. Jedynie przeprowadzenie aktualnego wywiadu środowiskowego umożliwia obecnie organom administracyjnym odniesienie się do przesłanek zwolnienia. Kolegium uznało, że wypełnione zostały przesłanki do ustalenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w DPS na podstawie art. 61 ust. 2e u.p.s. Skarżąca została w sposób prawidłowy poinformowana i pouczona o skutkach związanych z brakiem stawienia się do sporządzenia wywiadu środowiskowego oraz brakiem dobrowolnego podpisania umowy. Zdaniem Kolegium, organ I instancji w sposób prawidłowy obliczył i ustalił stosowną opłatę. Opłata została ustalona za okres od 27 stycznia 2020 r. do 31 kwietnia 2025 r. i do odwołania w wysokości 1/7 pozostałej kwoty (proporcjonalnie do ilości osób obowiązanych do opłaty). Kwota pozostała wynika z różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca w DPS, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca. Skargę na powyższą decyzję do tut. sądu administracyjnego złożyła skarżąca zarzucając jej naruszenie: 1) art. 64a u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie i wadliwe przyjęcie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie przysługuje jej obligatoryjne całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt jej ojca w DPS. Wskazała, że treść art. 64a u.p.s. nie mówi nic o "wyraźnym" lub mglistym pozbawieniu władzy rodzicielskiej - wskazuje, jedynie że osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w DPS zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem, że przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu tego mieszkańca władzy rodzicielskiej nad tą osobą, co w toku tego postępowania wykonała - parokrotnie. 2) art. 7a k.p.a. poprzez przyjęcie w niniejszej sprawie niekorzystnej (niezbyt wyraźnej) interpretacji sentencji wyroku rozwodowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z 24 kwietnia 1985 r. Tymczasem istotne jest to, że nowelizacja k.r.o. z 2008 r. wprowadziła rozwiązanie, które całkowicie przychyliło się do interpretacji zastosowanej przez skarżącą. Wobec powyższego, sentencja wyroku rozwodowego powinna była zostać zinterpretowana na jej korzyść, co z kolei uzasadniało zastosowanie obligatoryjnego zwolnienia z opłat ojca za pobyt w DPS na mocy art. 64a u.p.s.; 3) Kolegium nie wzięło pod uwagę, że organ I instancji mocą własnej decyzji wydanej 21 grudnia 2018 r. w sprawie ponoszenia opłat zobowiązał, poza mieszkańcem, jedynie Gminę Juchnowiec Kościelny do ponoszenia pozostałej części opłaty pomijając zupełnie przywołane przeze nią okoliczności a także doktrynę w zakresie braku możliwości nałożenia obowiązku zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę za pobyt wstępnego w DPS, bez uprzedniego określenia w chwili wydawania decyzji o skierowaniu go do Ośrodka, w taki sposób, aby skarżąca mogła podjąć świadomą decyzję o tym czy bierze na siebie takie zobowiązanie bagatelizując przedstawiane przez nią orzecznictwo, które załącza ponownie. Skarżąca podkreśliła, że organ posiadał wiedzę o istnieniu córek W. H. oraz miał możliwości ustalenia adresów i nawiązaniu z nimi kontaktu w 2018r., co byłoby istotne z perspektywy nie tylko poinformowania o wydanych decyzjach je obciążających, ale także podjęcia przez nie świadomej decyzji o przyjęciu na siebie powstania w przyszłości obowiązku do ponoszenia opłat i możliwością skorzystania ze środków odwoławczych lub ustalenia adekwatnych do naszych sytuacji opłat. W wydanych 21 grudnia 2018 r. decyzjach organ nie ustalił zobowiązania, ciążącego na niej w decyzji o skierowaniu jej ojca do DPS i nie ustalił odpłatności za pobyt na przyszłość co zgodnie z orzecznictwem uznać należy za wadliwe. Ze względu na działania podejmowane przez organ nie będąc wskazaną w roku 2018 do udziału w postępowaniu o ustalenie odpłatności za pobyt w ośrodku, skarżąca nie mogła zgodzić się na zawarcia umowy o której mowa w art. 103 u.p.s. wysłanej jej w roku 2025, a obejmującej okres od stycznia 2020 r. Żadna z córek nie była zawiadomiona o wszczętym postępowaniu, nie została wydana decyzja nakładająca obowiązek ponoszenia kosztów względem ojca co oznacza, że organ nie ma podstaw, aby obecnie dochodzić od skarżącej ponoszenia opłat za okres od stycznia 2020 r. skoro działał z naruszeniem prawa. Skarżąca na potwierdzenie swoich twierdzeń wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lipca 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 954/15 oraz wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt. I OSK 204/10. Brak skonkretyzowania obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania mieszkańca domu opieki społecznej przez członka jego rodziny równolegle z umieszczeniem beneficjenta w placówce (decyzja o skierowaniu 21 grudnia 2018 r., data przyjęcia do placówki 27 stycznia 2020 r.), jest nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa. 4) art. 7, 7b, 8 i 10 k.p.a. polegających na ich niezastosowaniu i wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo braku rzetelnego i dokładnego wyjaśnienia sprawy (niepodjęcia przez organ I instancji wbrew twierdzeniom, starań w kierunku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jako osoby bez stałego miejsca zamieszkania przykładowo w GOPS w Juchnowcu Kościelnym w którym zapoznawałam się z aktami) pomimo, że skarżąca zgłaszała, że nie ma stałego miejsca zamieszania, że utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy wysokości 1,4 tyś zł/mc i jest osobą z orzeczoną niepełnosprawnością, mając na względzie także jej interes naruszając zaufanie do władzy publicznej. W odpowiedzi na tak sformułowaną skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 64a u.p.s. Kolegium zauważyło, że skarżąca bezzasadnie uważa, że przysługuje jej zwolnienie z opłat za pobyt w DPS na tej podstawie. W przedstawianym przez skarżącą wyroku brak jest zapisu o pozbawieniu ojca skarżącej władzy rodzicielskiej, co stanowić by mogło o zastosowaniu zwolnienia. Ponadto decyzja organu o skierowaniu do DPS i ustaleniu na tym etapie kosztów ponoszonych przez mieszkańca i gminę, nie blokuje organowi do dokonywania dalszych ustaleń dotyczących kręgu osób bliskich, w tym poszukiwania tych osób, ustalania adresów, przeprowadzenia wywiadów środowiskowych i prowadzenia dalszych postępowań. Kolegium wyjaśniło także, że art. 104 ust. 5 u.p.s. przewiduje przedawnienie należności - ulegają one przedawnieniu z upływem 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Odnośnie braku rzetelnego i dokładnego wyjaśnienia sprawy, organ wskazał, że podejmował liczne próby kontaktu ze skarżącą, jednak skarżąca nie odpowiadała na pisma i wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest decyzja SKO z dnia 1 grudnia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Juchnowiec Kościelny z dnia 11 sierpnia 2025 r. ustalającą skarżącej opłatę za pobyt ojca w DPS oraz odmawiającą zwolnienia jej z tej opłaty. Podstawą materialnoprawną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej jako "u.p.s."). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że ojciec skarżącej decyzją Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Juchnowcu Kościelnym z dnia 21 grudnia 2018 r. został skierowany do DPS w C. na czas nieokreślony, a przebywa w nim od dnia 27 stycznia 2020 r. Skarżąca nie kwestionuje także samej prawidłowości dokonanych przez organ wyliczeń wysokości opłaty, jednak pozostaje w przekonaniu, że powinna zostać z jej ponoszenia zwolniona z uwagi na pozbawienie ojca władzy rodzicielskiej wyrokiem sądu powszechnego. Skarżąca wskazała także, że w decyzji z 21 grudnia 2018 r. nie była zobowiązana do ponoszenia opłat, a organ, mimo tego, że miał świadomość, że ojciec skarżącej ma siedem córek, zwlekał z wszczęciem postępowania i nie zawiadomił skarżącej o pobycie jej ojca w DPS. W konsekwencji skarżąca stoi na stanowisku, że nie powinna ponosić opłaty za ojca od stycznia 2020r. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: (1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, (2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, (3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Wedle art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę tą wnoszę: (1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; (2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s.: (a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, (b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; (3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu. W myśl art. 61 ust. 2d u.p.s. w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Natomiast stosownie do art. 61 ust. 2e u.p.s. W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. (art. 61 ust. 2f u.p.s.). Na gruncie ww. przepisów nie budzi wątpliwości sądu, że skarżąca jest córką podopiecznego DPS, zobowiązaną na mocy art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. Obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., jest publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do domu pomocy społecznej. Obowiązek ponoszenia opłaty za osobę przebywającą w domu pomocy społecznej, ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wynika z mocy ustawy, lecz wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania zarówno co do wysokości, jak i co do osoby nim obciążonej. Podmiot ustawowo zobowiązany do wnoszenia opłaty musi nie tylko mieć świadomość ciążącego na nim obowiązku, ale również znać jego konkretny wymiar (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 22 stycznia 2025 r., IV SA/Wr 370/24, Lex nr 3850742). Powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym, o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku pozwolą na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje, począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Stąd też wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Sąd podziela ocenę prawną, że decyzja ustalająca opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ma charakter konstytutywny i może wywierać skutki z mocą wsteczną. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lipca 2021r. sygn. akt I OSK 76/20 (dostępny w CBOSA), powołując się na uzasadnienie do uchwały z dnia 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zostało połączone z takim zdarzeniem prawnym, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. Tym samym, o ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku pozwolą na ustalenie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje, począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w dps. Stąd też wydanie decyzji na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed wydaniem decyzji, albowiem decyzja ta konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej. W konsekwencji zarzut skargi podniesiony w tym zakresie jest chybiony albowiem bezsprzecznie organy mogły ustalić skarżącej opłatę za pobyt ojca w DPS za okres od stycznia 2020 r. Jak stanowi natomiast art. 64 u.p.s, osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: (1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; (2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; (3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; (4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; (5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; (6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; (7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Zwolnienie z ponoszenia wydatków na dom pomocy społecznej uregulowane w powołanym przepisie ma charakter fakultatywny i o zastosowaniu zwolnienia decyduje organ ustalający opłatę za pobyt w DPS, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Nie ulega zatem wątpliwości, że warunkiem zastosowania powyższego zwolnienia jest uprzednio przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy. Skarżąca w toku postępowania podkreślała, że nie ma stałego miejsca zamieszania, utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy wysokości 1.400 zł i jest osobą z orzeczoną niepełnosprawnością. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca – pomimo wielu prób podjętych przez organ I instancji - nie wyraziła zgody na przeprowadzenie takiego wywiadu, zamykając tym samym możliwość zweryfikowania przez organy jej sytuacji i zastosowania przez organ fakultatywnego zwolnienia jej z opłaty za pobyt ojca w DPS. W konsekwencji podzielić należy stanowisko orzekających w sprawie organów, że w niniejszej sprawie nie było podstaw prawnych do zastosowania wobec skarżącej zwolnienia na podstawie art. 64 u.p.s. Sąd podziela też stanowisko SKO, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wbrew odmiennemu poglądowi zaprezentowanemu w skardze, nie było też podstaw do obligatoryjnego zwolnienia skarżącej z opłat za pobyt ojca w DPS na podstawie art. 64a u.p.s. Jak stanowi powyższy przepis osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem że przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu tego mieszkańca władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona lub prawomocne orzeczenie sądu o skazaniu tego mieszkańca za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej zstępnego, małoletniego lub pełnoletniego nieporadnego ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny rodzeństwa lub jej rodzica, chyba że skazanie uległo zatarciu. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie kwestią najistotniejszą w kontekście wyżej powołanej regulacji był przedłożony przez skarżącą wyrok rozwodowy jej rodziców wydany przez Sąd Rejonowy w Białymstoku w [...] kwietnia 1985r. o sygn. Akt [...] Skarżąca stoi na stanowisku, że na mocy ww. wyroku jej ojciec został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad nią i jej siostrami. W tym zakresie sąd zgadza się jednak z ustaleniami organów, że z treści ww. wyroku nie wynika aby ojciec skarżącej został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Orzeczeniem tym: w pkt I rozwiązano przez rozwód małżeństwo W. H. i R. H. bez orzekania o winie, w pkt II wykonanie władzy rodzicielskiej na dziećmi stron K., I., A., A., M., E., J. "powierza pozwanej władzę rodzicielska, powoda ogranicza do prawa kontaktowania się z dziećmi". W pkt III kosztami utrzymania małoletnich dzieci obciążono obie strony i zasądzono od powoda alimenty na rzecz dzieci płatne do rąk pozwanej. W pkt IV nie orzeczono o sposobie korzystania z mieszkania. W odniesieniu do powyższego powołać należy zapisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania powyższego wyroku. Zgodnie z art. 58 § 1 k.r.i.o. w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecko. Kwestie dotyczące pozbawienia władzy rodzicielskiej zostały uregulowane w art. 111 - 112 k.r.i.o. i następnych. Regulacja art. 111 k.r.i.o. określa przesłanki do pozbawienia władzy rodzicielskiej oraz możliwość orzeczenia w stosunku do jednego z rodziców. Zgodnie z art. 112 k.r.i.o. pozbawienie władzy rodzicielskiej lub jej zawieszenie może być orzeczone także w wyroku orzekającym rozwód lub unieważnienie małżeństwa. Konfrontując treść powołanych wyżej przepisów z treścią przedstawionego wyroku, należy dojść do wniosku, że wbrew oczekiwaniom skarżącej jej ojciec nie został pozbawiony tym wyrokiem władzy rodzicielskiej nad nią. Nie zaistniały zatem przesłanki do zastosowania zwolnienia o którym mowa art. 64a u.p.s. Wbrew twierdzeniom skarżącej w zaskarżonej decyzji nie zastosowano również żadnej "gradacji" władzy rodzicielskiej. Organ stwierdził, że "pozbawienie władzy rodzicielskiej wymaga wyraźnego wskazania w treści wyroku rozwodowego", po czym wskazał, że wyrok przedstawiony przez skarżącą wskazania takiego nie zawiera. Organy prawidłowo zinterpretowały zatem przepis art. 64a u.p.s. uznając, że sytuacja opisana w tej regulacji nie wystąpiła. Na powyższe ustalenia nie może mieć wpływu także przedłożone przez skarżącą oświadczenie jej matki. Jak słusznie wskazało Kolegium, trudna sytuacja rodziny nie wypełnia przesłanki do zastosowania zwolnienia w oparciu o art. 64a u.p.s.. Okoliczność ta mogłaby zostać wzięta pod uwagę w ramach zwolnienia z art. 64 pkt 7 u.p.s. jednak, jak wskazano już wcześniej, skarżąca nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Także powoływany przez skarżącą fakt dokonywania spłat zaległości finansowych za W. H. w latach 2005- 2007 nie może mieć znaczenia w sprawie. Obecna sytuacja materialna rodziny nie był znana organom, jedynie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego mogłoby pozwolić zweryfikować te okoliczności. W związku z tym orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że nie doszło do zaistnienia przesłanki z art. 64a u.p.s., ponieważ skarżąca nie przedstawiła prawomocnego orzeczenia sądu o pozbawieniu jej ojca władzy rodzicielskiej lub prawomocnego orzeczenia sądu o skazaniu go za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę skarżącej, jej sióstr lub matki. W tym miejscu należy przypomnieć, że wprowadzenie regulacji art. 64a u.p.s. miało na celu przeciwdziałanie poczuciu niesprawiedliwości w stosunku do dzieci zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej, wobec którego zostało wydane orzeczenie o pozbawieniu władzy rodzicielskiej. Proponowany przepis pozwolił zatem dzieciom, w stosunku do których rodzice przez całe życie postępowali w sposób naganny, lekceważąc swoje obowiązki, nie ponosić kosztów utrzymania rodziców w domu pomocy społecznej (Sierpowska Iwona, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, 2023). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w przedmiotowej sprawie albowiem ojciec skarżącej nie został pozbawiony nad nią - władzy rodzicielskiej. W tym miejscu należy podkreślić, że przepis art. 64a u.p.s. jako przepis przewidujący obligatoryjne, całkowite zwolnienie z opłaty powinien być interpretowany ściśle. Ustawodawca posłużył się w nim jednoznaczną formułą. Wymaga przedstawienia prawomocnego orzeczenia sądu o pozbawieniu mieszkańca domu pomocy społecznej władzy rodzicielskiej nad osobą obowiązaną do ponoszenia opłaty oraz złożenia oświadczenia, że władza rodzicielska nie została przywrócona, albo prawomocnego orzeczenia o skazaniu za wskazane w tym przepisie przestępstwo. Przepis ten nie odwołuje się do konkretnego rodzaju rozstrzygnięcia sądu. W realiach niniejszej sprawy taka przesłanka nie została jednak spełniona albowiem, co trzena jeszcze raz zaakcentować, przedstawiony przez skarżącą wyrok rozwodowy jej rodziców nie jest jednak prawomocnym orzeczeniem o pozbawieniu władzy rodzicielskiej jej ojca w rozumieniu przepisu art. 64a u.p.s. W sytuacji zatem, gdy skarżąca nie przedstawiła ani prawomocnego orzeczenia sądu o pozbawieniu mieszkańca władzy rodzicielskiej nad nią wraz z oświadczeniem, że władza rodzicielska nie została przywrócona, ani prawomocnego orzeczenia o skazaniu tego mieszkańca za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty, jej zstępnego, rodzeństwa lub rodzica jej sytuacja nie jest tak jednoznaczna, jak wymaga tego ustawa, orzekające w sprawie organy trafnie przyjęły, że w sprawie nie zachodzi przesłanka - obligatoryjnego - zwolnienia skarżącej z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, o której mowa w art. 64a u.p.s. Końcowo podkreślenia wymaga również, że skarżąca nie kwestionowała ani sposobu ustalenia, ani wysokości nałożonej opłaty. Zarzuty podniesione w skardze nie odnosiły się do prawidłowości dokonanych przez organy wyliczeń, lecz koncentrowały się na odmowie jej z niej zwolnienia. W konsekwencji sąd odstąpił w treści niniejszego uzasadnienia od szczegółowej analizy sposobu wyliczenia opłaty, zwłaszcza że zgromadzony materiał dowodowy oraz przedstawione przez organy wyliczenia nie budziły zastrzeżeń co do ich zgodności z obowiązującymi przepisami i zostały przez sąd uznane za prawidłowe. Wskazać należy również, że ustalona opłata została podzielona pomiędzy osoby zobowiązane do jej uiszczenia proporcjonalnie do ilości osób obowiązanych do jej ponoszenia. Tym samym każda z osób obowiązanych została obciążona jedynie częścią opłaty odpowiadającą przyjętemu podziałowi. W świetle powyższego wywiedzione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie są skuteczne. Sąd akceptuje w całości ustalenia organów, które dopełniły nałożonych na nie obowiązków i nie naruszyły przepisów art. 7, 7a, 7b, 8 i 10 k.p.a. Organ odwoławczy dopełnił wszelkich wymogów przy ustalaniu okoliczności faktycznych, które były istotne w kontekście prawidłowego rozpoznania przedmiotowej sprawy. Informowały skarżącą o każdym etapie postępowania, jak też konsekwencjach nie wyrażenia przez nią zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jak słusznie wskazał organ brak stałego zamieszkiwania nie stoi na przeszkodzie sporządzenia wywiadu środowiskowego w miejscu, w którym skarżąca aktualnie nawet czasowo przebywa. Skarżąca mimo to na żadnym etapie postępowania nie podjęła współpracy z organem i nie przedłożyła żadnych informacji na temat swojej sytuacji życiowej i zdrowotnej. W konsekwencji sąd uznał, że organy w sposób prawidłowy skompletowały materiał dowodowy oraz oceniły go zgodnie zasadami prawdy obiektywnej, a także zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono zaś w sposób zrozumiały motywy zapadłego rozstrzygnięcia, w pełni oddając rzeczywisty stan rzeczy i zamieszczając tam wyjaśnienie podstaw prawnych. Zaakcentować dodatkowo należy, że w toku prowadzonego ponownie przez organ I instancji postępowania kierowano do skarżącej szereg pism, pouczeń i wezwań, m.in. wezwanie z dnia 7 maja 2025 r. do wskazania aktualnego adresu, poinformowano o potrzebie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, pismo z 2 czerwca 2025 r. informujące o zasadach ustalania opłaty i stosowania zwolnienia w trybie art. 64 u.p.s. oraz art. 64a u.p.s. czy wezwanie z 27 czerwca 2025 r. do przedłożenia dowodów i dokumentów potwierdzających jej żądania do zastosowania zwolnienia od opłaty. Skarżąca nie odpowiadała na pisma i wezwania, kierowała do organu głównie pisma podtrzymujące stanowisko dotyczące zwolnienia jej z ustalonej opłaty. W tych okolicznościach podkreślić należy, że ani niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o jego wadliwości nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi, jeżeli przeprowadzona kontrola tego aktu nie wykazała naruszeń prawa uzasadniających jego uchylenie. Sąd nie stwierdził zaś w kontrolowanej sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2026 r., poz. 143 ze zm.), o czym orzeczono w sentencji wyroku. Małgorzata Roleder Elżbieta Lemańska Anna Bartłomiejczuk