II SA/Bd 835/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestnika postępowania M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanowił: oddalić wniosek wobec uczestnika postępowania M. K..

W dniu [...] marca 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) uczestnika postępowania M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Podała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej i dzierżawy części lokalu, z której uzyskała dochód w wysokości [...] zł za 2017 r. Uczestniczka postępowania oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. We wniosku jako zobowiązania i stałe wydatki wskazała koszty związane z prowadzoną działalnością, tj. m.in. podatek od nieruchomości, koncesje za alkohol, czynsz za lokal, media i inne. Zarządzeniem z dnia [...] marca 2018 r. zobowiązano uczestnika postępowania do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Uczestniczka postępowania dnia [...] kwietnia 2018 r. przedłożyła dokumentację. Wyjaśniła, że mieszka ze swoim ,,chłopakiem" i nie ponosi w związku z tym opłat. Około [...] zł przeznacza na jedzenie, środki czystości i środki higieniczne. Z zeznania podatkowego PIT-36 za 2017 r. wynika, że przychód wyniósł [...] zł zaś dochód [...] zł podczas, gdy w wg zeznania podatkowego PIT-36 za 2016 r. przychód wyniósł [...] zł zaś dochód [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że zarządzeniem z dnia 23 marca 2018 r. zobowiązano uczestnika postępowania do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Zarówno w zakreślonym terminie jak i do dnia wydania niniejszego postanowienia uczestniczka postępowania nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów. Pominęła bowiem zupełnie sytuację majątkową i finansową swojego ,,chłopaka". A była do tego zobowiązana, ponieważ w ww zarządzeniu wyraźnie zaznaczono, że powinna przedstawić dokumentację domowników, czego nie uczyniła. Poza tym usiłowała wprowadzić w błąd orzekającego, ponieważ w formularzu PPF zaznaczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, podczas, gdy w kolejnym piśmie poinformowała, że zamieszkuje z ,,chłopakiem". Należy uznać, że uczestniczka postępowania nie wykonała zobowiązania, zatem nie było możliwości dokonania całościowej oceny materiału. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). W orzecznictwie prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). Ponadto odnosząc się do wniosku uczestnika postępowania, należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Okoliczność bilansowania się przychodów i wydatków nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że brak lub niewielki dochód z prowadzonej działalności gospodarczej powstający wskutek wysokich kosztów uzyskania przychodu, skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych. Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria ,,dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz ,,przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt II FZ 1843/14, CBOSA). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.