II SA/Bd 835/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2016 r. sprawy ze skargi M. J. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.

Wojewoda zarządzeniem zastępczym nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2016 r. poz. 446, dalej powoływana jako u.s.g.) w zw. z art. 383 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 z późn. zm., dalej powoływana jako K.w.) oraz 159 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 133 z późn. zm., dalej powoływana jako u.s.p.), stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy M. J. w związku z naruszeniem art. 159 § 1 pkt 9 u.s.p., tj. zakazu pełnienia funkcji ławnika przez radnych gminy, powiatu i województwa. W uzasadnieniu organ wskazał, że bezspornym pozostaje fakt, iż ww. radna do dnia [...] października 2015 r. łączyła mandat radnego z funkcją ławnika. Na funkcję tę została wybrana uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] września 2011 r. w sprawie wyboru ławników na kadencję 2012-2015. Z posiadanej przez organ nadzoru informacji wynika, że radna złożyła ślubowanie w dniu [...] grudnia 2014 r., zaś z funkcji ławnika skreślona została w dniu [...] października 2015 r. Zgodnie z art. 159 § 1 pkt 9 P.u.s.p., ławnikami nie mogą być radni gminy, powiatu i województwa. W wyroku WSA w Łodzi z dnia 19.08.2011 r., III SA/Łd 808/11, podtrzymanym przez NSA wyrokiem z 16.12.2011 r., II OSK 2489/11, sąd stwierdził, że wobec jednoznacznego brzmienia art. 159 § 1 pkt 9 u.s.p. okoliczność, iż radny nie brał udziału w orzekaniu, nie ma żadnego znaczenia. Wystarczy, że jest radnym i ławnikiem. Dodatkowo NSA uznał, że brak rezygnacji z określonej funkcji (w tym przypadku ławnika) w ustawowym terminie rodzi wprost skutek w postaci wygaśnięcia mandatu radnego, zaś uchwała rady gminy w tej kwestii ma charakter deklaratoryjny. Naruszenie ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności powoduje zgodnie z art. 383 § 1 pkt 5 K.w. wygaśnięcie mandatu radnego. Wygaśnięcie mandatu radnego z powyższych przyczyn stwierdza rada w drodze uchwały w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Zgodnie z art. 383 § 2 i 3 K.w., przed podjęciem takiej uchwały radnemu należy umożliwić złożenie wyjaśnień. Nie budzi wątpliwości, że radna uzyskała mandat radnego w trakcie pełnienia funkcji ławnika. W takiej zaś sytuacji, zgodnie z art. 383 § 5 K.w., radny w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania powinien zrzec się albo mandatu radnego albo funkcji ławnika. Radna nie zachowała zatem tego trzymiesięcznego terminu. W tej sytuacji uznać trzeba, że mandat radnej wygasł, a rada gminy winna podjąć uchwałę o wygaszeniu mandatu. Z przekazanego organowi nadzoru protokołu z sesji Rady Gminy, która odbyła się w dniu [...] stycznia 2016 r., wynika, że po wysłuchaniu wyjaśnień złożonych przez radną Rada Gminy w głosowaniu odrzuciła uchwałę o wygaśnięciu mandatu radnej. W tej sytuacji organ nadzoru pismem z dnia [...] lutego 2016 r., działając na podstawie art. 98a ust. 1 u.s.g., wezwał Radę Gminy do podjęcia w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnej. Wobec bezskutecznego upływu zakreślonego terminu organ nadzoru pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. działając w oparciu o art. 98a ust. 2 u.s.g. zawiadomił Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu radnej. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie zastępcze złożyła M. J. zarzucając mu naruszenie art. 98a ust. 2 u.s.g., art. 383 § 1 pkt 5 K.w. oraz art. 159 § 1 pkt 9 u.s.p. i wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że łączyła funkcje radnej i ławnika w sposób nieświadomy. Nie miała świadomości tego, że do wygaśnięcia funkcji ławnika niezbędne jest złożenie odrębnego oświadczenia w tej sprawie. W jej przekonaniu wystarczające było faktyczne zaniechanie pełnienia obowiązków ławnika po uzyskaniu mandatu radnego. Na początku nowej kadencji Rady Gminy odbyła szkolenie organizowane przez profesjonalny podmiot zewnętrzny, w trakcie którego nikt nie wspominał o braku możliwości pełnienia ww. funkcji. Obowiązków ławnika nie wykonuje w praktyce od [...] września 2013 r., kiedy to uczestniczyła po raz ostatni w posiedzeniu sądowym, a więc jeszcze przed rozpoczęciem kadencji w Radzie Gminy. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kryterium sprawowania tej kontroli stanowi zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej przywoływana jako P.p.s.a.). Wskazane wyżej kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu, przy uwzględnieniu skargi na akt nadzoru, jakim jest m.in. zarządzenie zastępcze wojewody o wygaśnięciu mandatu, na jego uchylenie (art. 148 P.p.s.a.), jednak w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zaskarżone zarządzenie zastępcze nie narusza prawa. Stosownie do art. 383 § 1 pkt 5 K.w., wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Jeżeli zatem radny przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność, o której mowa w § 1 pkt 5, obowiązany jest do zrzeczenia się tej funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania (art. 383 § 5 K.w.). Zakaz łączenia mandatu radnego z funkcją ławnika wynika z przepisu art. 159 § 1 pkt 9 u.s.p., zgodnie z którym ławnikami nie mogą być radni gminy. Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca złożyła ślubowanie na radnego Rady Gminy w dniu [...] grudnia 2014 r., a ponieważ była ławnikiem Sądu Rejonowego, wybranym na kadencję 2012-2015, zachodziła potrzeba zrzeczenia się przez nią funkcji ławnika w terminie 3 miesięcy od tej daty (art. 383 § 5 K.w.). Zrzeczenie się mandatu z ważnych przyczyn przez ławnika przed upływem kadencji powoduje, że jego mandat wygasa z dniem doręczenia mu zawiadomienia prezesa sądu o skreśleniu z listy ławników (art. 166 § 3 P.u.s.p.). Skarżąca bezspornie nie zrzekła się w ww. trzymiesięcznym terminie funkcji ławnika, zatem słusznie Wojewoda uznał, że doszło do naruszenia art. 383 § 5 K.w. Należy zauważyć, że termin określony w tym przepisie jest nieprzywracalny i jego naruszenie nie może być usprawiedliwiane jakimikolwiek przyczynami. Oznacza to, że jeżeli radny nie zrzekł się funkcji w ciągu 3 miesięcy od złożenia ślubowania, z chwilą upływu tego terminu pojawia się podstawa do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Należy podnieść także, że mandat radnego nie wygasa wyłącznie wskutek zaistnienia jednej z okoliczności wymienionych w art. 383 § 1 K.w. Zgodnie z art. 383 § 6, w przypadku niezrzeczenia się funkcji przez radnego w terminie, określonym w art. 383 § 5, stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego dokonuje rada w drodze uchwały, w ciągu miesiąca od upływu tego terminu. Brak rezygnacji z określonej funkcji (w tym przypadku ławnika) w ustawowym terminie rodzi wprost skutek w postaci wygaśnięcia mandatu radnego, zaś uchwała rady gminy w tej kwestii ma charakter deklaratoryjny. Nie jest też istotna dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej okoliczność, że radna po raz ostatni pełniła faktycznie funkcję ławnika [...] września 2013 r. Istotne jest bowiem, że istnieje obowiązek zrzeczenia się tej funkcji w określonym terminie, natomiast podnoszona przez skarżącą kwestia braku świadomości istnienia tego obowiązku nie ma znaczenia dla oceny zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Wymienione wyżej przepisy nie przewidują w żaden sposób, aby dla ich zastosowania miał wpływ świadomość radnego istnienia obowiązku zrzeczenia się pełnionej funkcji (w tym przypadku ławnika). W sprawie niniejszej Rada Gminy, pomimo wezwania Wojewody z dnia [...] lutego 2016 r. nie podjęła uchwały o wygaśnięciu mandatu radnej. Uzasadniało to wydanie przez Wojewodę zarządzenia zastępczego na podstawie art. 98a ust. 2 u.s.g. Wskazać przy tym trzeba, że stosownie do art. 383 § 3 K.w. umożliwiono skarżącej złożenie wyjaśnień. Ponadto, Wojewoda zachował tryb opisany w art. 98a ust. 1 i 2 u.s.g., wzywając Radę Gminy do podjęcia stosownej uchwały, a następnie wskutek jej niepodjęcia powiadomił ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe skarga na podstawie art. 151 P.p.s.a. podlegała oddaleniu.