Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Bd 655/25

Wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 kwietnia 2026 r., II SA/Bd 655/25 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia
22 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Pawełczak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Asystent sędziego Piotr Ziółkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

1. Decyzją z dnia 27 maja 2025 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: "PINB", "organ I instancji") nakazał następcy prawnemu po zmarłym właścicielu nieruchomości T. S. – I. K. (dalej: "skarżąca") rozbiórkę budynku mieszkalnego o wymiarach ca 15,93 x 8,88 m, wybudowanego na działce nr ew. [...] obręb [...] W. , gm. S. , bez decyzji o pozwoleniu na budowę. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie PINB przedstawił w pierwszej kolejności stan faktyczny sprawy. Organ wskazał, że w dniu 25 sierpnia 2021 r. została przeprowadzona kontrola robót budowlanych w spornym budynku w trakcie której ustalono, że w części gospodarczej budynku prowadzone są roboty budowlane polegające na dobudowie wiatrołapu o wymiarach ca 3,80 x 1,35 m, docieplonego styropianem z dachem o konstrukcji drewnianej, pokrytym blachą trapezową, z posadzką betonową, bez instalacji, wykonaniu komina pod potrzeby kotłowni z piecem na paliwo stałe. Ponadto stwierdzono roboty remontowe w pomieszczeniu "letniej kuchni" oraz przebudowę pomieszczeń. Następnie organ wskazał, że zgodnie z wyjaśnieniami T. S. budynek ten powstał w latach 60-tych jako budynek inwentarski, zaś na przełomie lat 80-tych i 90-tych został zaadaptowany przez jego rodziców na budynek mieszkalny. Wiatrołap powstać miał pod koniec lat 90-tych, zaś roboty remontowe T. S. rozpoczął około 10 lat temu. Komin w pomieszczeniu kotłowni został wybudowany wraz z montażem centralnego ogrzewania około 2001 r., a w 2017 r. został przebudowany wraz z wymianą pieca. Roboty remontowe w "letniej kuchni" rozpoczęto wiosną 2020 r. Na powyższe roboty inwestor nie przedłożył żadnych dokumentów budowlanych. Następnie organ w dniu 20 stycznia 2022 r. przeprowadził kolejną kontrolę spornego budynku stwierdzając, że wykonany jest on w technologii tradycyjnej murowanej, na fundamentach kamiennych na zaprawie cementowej, z dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej, pokrytym eternitem, wyposażony w instalacje wodociągową, elektryczną, kanalizacyjną. Ponadto PINB wystąpił do Burmistrza S. K. o informacje dotyczące ww. budynku i w odpowiedzi otrzymał informację, że przedmiotowa inwestycja nie figuruje w rejestrach ruchu budowlanego z lat 1972-1999. Następnie PINB wskazał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego postanowieniem z dnia 9 maja 2022 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie spornego budynku bez pozwolenia na budowę oraz poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części. Wniosku powyższego inwestor nie dostarczył w wymaganym terminie. Ponadto PINB uzupełnił materiał dowodowy o informacje udzielone przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z których wynika, że sporny budynek został ujawniony w ewidencji gruntów i budynków jako budynek mieszkalny w dniu 14 marca 2016 r. w wyniku modernizacji gruntów i budynków oraz że obiekt został ujawniony na mapach analogowych na podstawie pomiaru sytuacyjnego z 1981 r. jako budynek gospodarczy. Ponadto Burmistrz S. poinformował, że podatek od przedmiotowego budynku mieszkalnego płacony jest od 1 stycznia 2006 r. PINB pozyskał również jako dowód w sprawie wypis z rejestru gruntów wraz z mapą ewidencyjną, z którego wynika, że przedmiotowy budynek mieszkalny ma powierzchnię 160 m2 i zlokalizowany jest na działce o powierzchni 3741 m2 oznaczonej symbolami S-RIIIb i Br-RIIIb. Do akt sprawy wpłynęły także kopie materiałów zasobu geodezyjnego, na których sporny budynek jest widoczny i oznaczony symbolem "g". Następnie PINB wyjaśnił, że z uwagi na niezłożenie przez następców prawnych po zmarłym właścicielu nieruchomości wniosku o legalizację przedmiotowego budynku, decyzją z dnia 8 lipca 2024 r. nakazał rozbiórkę spornego budynku. E. S. poinformowała organ o odrzuceniu w całości spadku po zmarłym ojcu. Organ odwoławczy uchylił powyższą decyzję wskutek odwołania skarżącej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpatrując sprawę PINB przeprowadził kontrolę budynku gospodarczego dobudowanego do spornego budynku mieszkalnego podczas której organ stwierdził, że kontrolowany budynek wybudowany jest w technologii tradycyjnej murowanej z dachem jednospadowym o konstrukcji drewnianej pokryty eternitem, o posadzce betonowej, orynnowany, z instalacją elektryczną doprowadzoną z budynku mieszkalnego, stolarka drewniana, okno w metalowym obramowaniu, dwa oddzielne pomieszczenia (osobne wejścia). Według oświadczenia skarżącej budynek powstał około 1962 r. wraz z budynkiem mieszkalnym. Na podstawie informacji B. organ ustalił, że ww. budynek został zgłoszony do opodatkowania od 1 stycznia 2013 r. Natomiast zgodnie z informacjami z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej powyższy budynek oznaczony jest jako budynek produkcyjny, usługowi i gospodarczy dla rolnictwa i wprowadzony został na mapę zasadniczą w wyniku pomiaru sytuacyjno-wysokościowego trasy pod wodociągi. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 524 – dalej: "p.b.") PINB wskazał przesłanki wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego. Następnie wyjaśnił, że w przypadku wybudowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz niezłożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Organ wyjaśnił również, że za adresata decyzji uznano skarżącą jako spadkobiercę ustawowego po zmarłym właścicielu nieruchomości T. S.. 2. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie i wydanie decyzji reformatoryjnej. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: - brak podstaw prawnych i faktycznych do wydania decyzji o rozbiórce budynku mieszkalnego, który nabyła z dniem 5 czerwca 2025 r. jako majątek spadkowy po ojcu i dopiero od dnia prawomocności postanowienia jest jedynym spadkobiercą i w pełni nabyła prawa do nieruchomości. W ocenie skarżącej błędem i rażącym naruszeniem prawa było uznanie jej dotychczas przez organ I instancji za jedynego spadkobiercę, podczas gdy stwierdza ten fakt dopiero Sąd spadku. Skarżąca wskazała, że w decyzji zastosowano nieznaną prawu instytucję "domniemania spadkobiercy", co stanowi działanie poza prawem; - brak podstaw prawnych i faktycznych do wydania decyzji o rozbiórce tzw. wiatrołapu przyległego do budynku mieszkalnego, bowiem w 1998 r. został obudowany istniejący od początku ganek; - brak podstaw prawnych i faktycznych do wydania decyzji o rozbiórce tzw. kuchni letniej przyległej ścianą do budynku mieszkalnego, bez podania wymiarów, bowiem obiekt wybudowany był jako kurnik w 1970 r. wraz z oknem do dziś istniejącym, a obecnie został wewnątrz zaadaptowany na kuchnię letnią. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że nie została poinformowana o możliwości legalizacji, jak również nie wskazano w jakim okresie powinna ten obowiązek spełnić. Ponadto wskazała, że po uprawomocnieniu się postanowienia o nabyciu spadku złoży wniosek o legalizację obiektów. Następnie podniosła, że organ nie uwzględnił żadnych jej wniosków dowodowych. Nadto wskazała, że nie ma obowiązku posiadania planów i projektów z lat 1960-1964 budynku mieszkalnego, w którym mieszkała całe życie. W ocenie skarżącej kognicji organu podlega jedynie kwestia dobudowania wiatrołapu z ganku istniejącego przed domem, które nastąpiło w latach 90-tych. Natomiast w odniesieniu do budynku oraz kurnika skarżąca wskazała, że zmianie uległy tylko stolarka okienna i drzwiowa oraz pomieszczenia wewnątrz budynku. Ponadto ojciec skarżącej przerobił stary piec kaflowy zastępując go piecem na pelet. 3. Decyzją z dnia 14 lipca 2025 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (dalej: "WINB") uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał skarżącej rozbiórkę budynku mieszkalnego o wymiarach bryły głównej ok. 15,93 x 8,88 m wraz z dobudowaną częścią o wymiarach ok. 1,35-1,51 x 3,80 m (wiatrołap) i częścią o wymiarach ok. 4,63 x 5,12 m, wybudowanego na działce nr ew. [...] obręb [...] W. , gm. S. , bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WINB wyjaśnił, że na podstawie mapy sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej 24 maja 1984 r. wraz ze szkicem z naniesionymi pomiarami wykonanymi dnia 12 marca 1984 r. ustalono, że pierwotna bryła budynku stanowiła prostokąt o wymiarach 8,9 x 24,5 m. Ponadto wskazał, że budynek ten widnieje również na zdjęciach lotniczych z 1964 r. i 1996 r. Z kolei na zdjęciu z 2004 r. widnieje jedna dobudowana część przy wejściu do budynku tak jak na wyrysie z ewidencji gruntów. Na ww. dokumentach nie widnieje druga dobudowana część, tj. wiatrołap, który był w trakcie budowy podczas kontroli w dniu 25 sierpnia 2021 r. Co więcej, budynek ten został ujawniony w ewidencji jako mieszkalny w dniu 14 marca 2016 r. w wyniku modernizacji tej ewidencji, natomiast podatek od nieruchomości od budynku mieszkalnego płacony jest od 1 stycznia 2006 r. WINB podkreślił, że ówczesny inwestor nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających legalność przedmiotowego budynku. Następnie wskazując na treść przepisów art. 28, art. 29 i art. 36 p.b. WINB wyjaśnił, że analizowana budowa przedmiotowego budynku mieszkalnego nie została zwolniona z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, wobec czego została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia. Wobec tego w ocenie organu odwoławczego budynek ten wraz z dobudowanymi częściami powstał w warunkach samowoli budowlanej. Organ podkreślił, że warunkiem zalegalizowania samowoli budowlanej jest złożenie wniosku o jej legalizację w myśl art. 48 i nast. p.b. WINB wyjaśnił, że organ I instancji postanowieniem z dnia 9 maja 2022 r. wstrzymał roboty budowlane dotyczące spornego budynku i poinformował ówczesnego inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację budynku. Pomimo prawidłowego pouczenia i braku zaskarżenia ww. postanowienia do czasu wydania zaskarżonej decyzji PINB nie złożono wniosku o legalizację spornego obiektu, co obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki. Ponadto WINB podkreślił, że nakaz został prawidłowo doręczony następcy prawnemu zmarłego inwestora, tj. skarżącej. W ocenie organu nakaz jest wykonalny, gdyż dach budynku gospodarczego przyległego do budynku mieszkalnego stanowi odrębną konstrukcję, zaś w zakresie braku samodzielnej ściany zdaniem organu wystarczające jest zastosowanie stosownego zabezpieczenia. Odnosząc się do zarzutów skarżącej WINB wskazał, że w jego ocenie brak jest podstaw do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego bowiem budynek mieszkalny tworzy funkcjonalną całość. Organ nie neguje, że budynek powstał w latach 60-tych natomiast wskazał, że został rozbudowany i podlega reglamentacji ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Dalej organ odwoławczy wskazał, że PINB stwierdził podczas kontroli w 2021 r. prowadzenie robót budowlanych, wobec czego brak jest możliwości uznania, iż od zakończenia budowy tego obiektu jako całości upłynęło co najmniej 20 lat, co stanowi jeden z warunków wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. 4. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła, że opiera się na błędnym uznaniu prac remontowych za roboty budowlane, co stanowi naruszenie przepisów Prawa budowlanego w zakresie kwalifikacji robot. Ponadto organ nie wziął pod uwagę, że część elementów takich jak komin i sam budynek (kurnik) istniały już przed datą, od której wymagane są pozwolenia na budowę, co potwierdzają zdjęcia lotnicze z 1975 r. Skarżąca podniosła również, że decyzja nie uwzględnia faktu, że jako nowy właściciel nieruchomości przejętej w drodze dziedziczenia nie miała możliwości dopełnienia wcześniejszych formalności. Skarżąca wskazała również, że brak jasnej i terminowej informacji ze strony organu na jej zapytania uniemożliwił jej podjęcie odpowiednich działań w celu legalizacji lub wyjaśnienia statusu budynku. Ponadto organ pominął zasadę zaufania obywatela do organów państwa nie przedstawiając skarżącej możliwości legalizacji, podczas gdy taka możliwość była oferowana zmarłemu ojcu skarżącej. Ponadto skarżąca wniosła o wyłączenie wiatrołapów z bryły głównej budynku. 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: 6. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1367) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie została ona wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej uchylenia. 7. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja WINB z dnia 14 lipca 2025 r., którą uchylił decyzję PINB z dnia 27 maja 2025 r. w całości i nakazał skarżącej rozbiórkę budynku mieszkalnego o wymiarach bryły głównej ok. 15,93 x 8,88 m wraz z dobudowaną częścią o wymiarach ok. 1,35-1,51 x 3,80 m (wiatrołap) i częścią o wymiarach ok. 4,63 x 5,12 m, wybudowanego na działce nr ew. [...] obręb [...] W. , gm. S. , bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W sprawie nie jest sporne, że przedmiotowy budynek istnieje od lat 60-tych i początkowo funkcjonował jako budynek inwentarski, a na przełomie lat 80-tych i 90-tych został zaadaptowany na budynek mieszkalny. Następnie pod koniec lat 90-tych do budynku został dobudowany wiatrołap, na początku lat 2000 wybudowano komin wraz z centralnym ogrzewaniem, w 2017 r. wymieniono piec, a od 2020 r. prowadzono roboty remontowe w "kuchni letniej" polegające na budowie drugiego wiatrołapu. Na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy administracyjnej ustalono, że budynek istnieje od co najmniej 1964 r. (zdjęcia lotnicze z 1964 r. i 1996 r.), natomiast na zdjęciach lotniczych z 2004 r. widnieje jedna z dobudowanych części przy wejściu do budynku. Ponadto z ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działki nr [...] wynika, że sporny budynek został ujawniony w ewidencji jako mieszkalny w dniu 14 marca 2016 r., zaś z dokumentacji archiwalnej wynika, że budynek ten w 1981 r. w ewidencji ujawniany był jako budynek gospodarczy. Co więcej, podatek od nieruchomości od przedmiotowego budynku mieszkalnego płacony jest od 1 stycznia 2006 r. Co należy podkreślić zarówno skarżąca, jak i jej ojciec, który był pierwotnie stroną w niniejszym postępowaniu, nie przedłożyli żadnej dokumentacji, która by potwierdziła legalność budowy przedmiotowego budynku w latach 60-tych lub w latach w późniejszych. Ponadto sporna inwestycja nie figuruje w rejestrach ruchu budowlanego z lat 1972-1999 prowadzonych przez Burmistrza S. . Należy wyjaśnić, że prawidłowa kwalifikacja prawnobudowlana spornego obiektu budowlanego pozwala na ustalenie konsekwencji jego samowolnego posadowienia. Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 z której wynika, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. To stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej, stanowi przesłankę do orzekania przez organy nadzoru budowlanego. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i jej ocena z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Przy czym należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że naruszenia Prawa budowlanego powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od jej likwidacji (zob. uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10). A zatem ustalenie, czy dane roboty budowlane podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, w tym w szczególności czy na ich wykonanie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, dokonanie zgłoszenia, czy też można ich było dokonać bez jakichkolwiek formalności, należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie wybudowania danego obiektu. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że sporny obiekt został posadowiony w na początku lat 60-tych, a z pewnością istniał już w 1964 r. Do oceny, czy w sprawie zaistniała samowola budowlana konieczne będzie odniesienie się do ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 ze zm.) Natomiast zgodnie z art. 36 ust. 1 ww. ustawy z 1961 r. przed przystąpieniem do wykonania obiektu budowlanego niezbędne jest uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę. Warto również podkreślić, że w kolejno obowiązującej ustawie z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w art. 28 ust. 1 także uzależniono rozpoczęcie robót budowlanych, z wyjątkiem rozbiórek, od uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 1 p.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Jak słusznie jednak zauważył organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu, sporny budynek mieszkalny jednorodzinny posiada ścianę styczną z budynkiem gospodarczym, co oznacza, że nie jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym wolno stojącym i nie podlega zwolnieniu z uzyskania pozwolenia na budowę. Mając na względzie powyższe, zarówno w stanie prawnym wynikającym z ustawy z 1961 r., jak i w stanie prawnym wynikającym z kolejno obowiązujących ustaw z 1974 r. i 1994 r. sporny budynek wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym Sąd zgadza się z oceną organów, iż budynek ten powstał w warunkach samowoli budowlanej. Jak już wcześniej wskazano, do oceny usuwania skutków samowoli zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu z dnia orzekania przez organy. Jak wynika natomiast z art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z kolei z art. 48a ust. 1 p.b. w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację. Wniosek legalizacyjny powinien zostać złożony zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 48b oraz art. 49 p.b. Stosownie natomiast do art. 49e pkt 1 p.b. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części organ nadzoru budowlanego wydaje zatem po spełnieniu określonych w p.b. przesłanek. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 49e p.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. Jeżeli zatem inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego m.in. nie skorzystają ze swojego uprawnienia i nie złożą stosownego wniosku o legalizację w ustawowym terminie, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji o rozbiórce. Decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 p.b. ma zatem charakter związany co oznacza, że w razie ziszczenia się przesłanki w nim przewidzianej organ zobowiązany jest do wydania decyzji o rozbiórce. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Samo zaś złożenie wniosku o legalizację jest przy tym prawem, a nie obowiązkiem strony. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona (jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie) z prawa nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1190/24). Należy odnotować, że PINB postanowieniem z dnia 9 maja 2022 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych dotyczących spornego budynku na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. i jednocześnie pouczył ojca skarżącej – ówczesnego inwestora, którego następcą prawnym jest skarżąca, o możliwości złożenia wniosku o legalizację budynku, z którym wiąże się obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000 zł. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, w zakreślonym przez organ terminie ówczesny inwestor nie złożył wniosku o legalizację budynku. Tym samym PINB związany treścią art. 49e pkt 1 p.b. wobec ziszczenia się przesłanki niezłożenia w wymaganym terminie wniosku o legalizację budynku zobligowany był do wydania nakazu rozbiórki. Przy czym, co wymaga podkreślenia organ nie miał obowiązku ponownego wyznaczania nowego terminu do złożenie wniosku o ewentualną legalizację spornego budynku w stosunku do następcy prawnego T. S., tj. skarżącej. 8. Reasumując stwierdzić należy, że przeprowadzone postępowanie nie naruszało ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury, w tym art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 i art. 80 k.p.a., bowiem decyzja wydana w sprawie oparta jest na dokładnie i wyczerpująco ustalonym stanie faktycznym, który znajduje pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a nadto jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto organy zastosowały właściwą podstawę prawną, którą prawidłowo zinterpretowały oraz należycie wyjaśniły w pisemnych motywach rozstrzygnięcia. Ponadto WINB dochował zasady z art. 15 k.p.a., bowiem dokonał ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzając kompleksową ocenę całego zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Organ rozpatrzył przy tym wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, nie pomijając żadnego ważkiego wątku. Powyższe stanowi o prawidłowym przeprowadzeniu postępowania. Skoro podniesione przez skarżącą zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 września 2025
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz Jarosław Wichrowski Mariusz Pawełczak /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny