II OZ 413/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 223/25 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 19 lutego 2025 r., Nr ZOA-VII.7721.20.2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 26 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 223/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 86 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) po rozpoznaniu wniosku M. P. (dalej jako skarżący) o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 19 lutego 2025 r., Nr ZOA-VII.7721.20.2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia, odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu. Mając na uwadze przesłanki przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej z art. 86 § 1 P.p.s.a. i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. Sąd wyjaśnił, że dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę i niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, stanowią podstawę do odmowy przywrócenia terminu. Sąd uznał, ze wniosek o przywrócenie terminu został złożony w przewidzianym do tego terminie. Odnosząc się do okoliczności przywołanych we wniosku Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania wpisu sądowego od skargi. Zdaniem Sądu, za brak winy nie mogła zostać uznana duża ilość pracy wykonywanej na prowadzonej plantacji borówek amerykańskich, która doprowadziła do uchybienia przedmiotowego terminu. O niezawinionym działaniu nie mogła świadczyć argumentacja skarżącego, który przyznał, że odebrał korespondencję o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi i polecił pracownikowi wpłatę wymaganej kwoty. Sąd podkreślił, że zaniedbanie pracownika, któremu skarżący powierzył dokonanie wpłaty należnego wpisu, nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie takie ani podobne okoliczności nie zostały wykazane. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Wniósł o uwzględnienie zażalenia i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego do skargi. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez niezasadne uznanie, że nie uprawdopodobnił on okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od wniesionej skargi w terminie 7 dni, w sytuacji gdy nieuiszczenie wpisu w terminie nastąpiło bez jego winy. W uzasadnieniu skarżący zaprzeczył jakoby dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa lub wykazał się niedostateczną starannością w prowadzeniu własnych spraw. Już w dniu doręczenia mu korespondencji wzywającej do wniesienia wpisu od skargi podjął stosowne kroki, a to poprzez przygotowanie polecenia wpłaty kwoty 500 zł na wskazany przez Sąd rachunek bankowy. Polecenie wpłaty zostało przekazane do wykonania podwładnemu niezwłocznie, w tym samym dniu. Polecił także przesłać potwierdzenie wniesionej opłaty do Sądu. Skarżący wskazał, że jest właścicielem kilkudziesięciu hektarów borówki amerykańskiej, zaś okres w jakim miało mieć miejsce dokonanie przedmiotowej czynności przypadł na intensywną kontraktację odbioru produkowanej w gospodarstwie plantacji borówki i pracowników sezonowych do jej zrywania. Skarżący nie miał podstaw do obaw, iż wpłata nie została dokonana i potwierdzenie nie zostało wysłane do sądu, a on sam oczekiwał powiadomienia sądowego o wyznaczeniu terminu rozprawy. Po odebraniu korespondencji o odrzuceniu skargi 6 sierpnia 2025 r. dokonał kontroli wykonania polecenia. Podwładny oświadczył, ze nie dokonał płatności z uwagi na zleconą mu wówczas ilość zadań i obciążenie kolejnymi pracami w związku z rozpoczynającym się sezonem zbioru owoców. Wyręczenie się pracownikiem było uzasadnione ilością obowiązków skarżącego a zatem należytą starannością w prowadzeniu własnych spraw, zaś wyjaśnienia pracownika w świetle wydawanych mu nieustannie nowych zadań i poleceń, przy całkowicie sumiennej jego dotychczas pracy nie wskazywały na to, iż dopuścił się on zaniedbania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że występujący z wnioskiem powinien go uzasadnić pod kątem braku jego winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności. Powinien wskazać na okoliczności świadczące o tym, że będąc zobowiązanym do określonego działania obiektywnie rzecz biorąc nie mógł dokonać czynności w terminie nawet przy dołożeniu możliwie największej w danych warunkach staranności wymaganej od osoby właściwie dbającej o prowadzenie własnych spraw. Okoliczności te powinny wskazywać, że nawet przy zachowaniu najwyższej możliwej staranności nie można było dochować terminu uchybionej czynności. Zauważyć należy, że jakikolwiek stopień zawinienia zobowiązanego lub działającego w jego imieniu podwładnego (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu może wystąpić tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności, występujących bez woli strony, a które to, mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. W ocenie NSA, Sąd I instancji zasadnie uznał, że okoliczności wskazane we wniosku i konsekwentnie powtórzone w uzasadnieniu zażalenia nie mogły stanowić podstawy dla uznania, że brak uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie spowodowany był okolicznościami za które skarżący nie ponosił winy. Skarżący uzasadnia brak winy tym, że w sytuacji wykonywania wielu obowiązków związanych z prowadzeniem plantacji borówki amerykańskiej polecił dokonanie wpłaty wpisu na rachunek bankowy sądu swojemu podwładnemu. Jednak pracownik ten, jak się okazało dopiero po doręczeniu skarżącemu postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi z powodu braku wpisu, nie wykonał polecenia skarżącego i nie uiścił wpisu z uwagi na natłok innych zadań i obowiązków zlecanych mu w tym samym czasie przez skarżącego. Z powyższego wynika, że skarżący nie wykazał zaistnienia takich okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako przeszkody obiektywnie niemożliwej do pokonania czyli, że uiszczenie wpisu nie byłoby możliwe nawet przy dołożeniu wszelkich możliwych sił i środków. W dobie powszechnego dostępu do usług bankowości elektronicznej czy możliwości zlecania przelewów bankowych przez kontakt telefoniczny z bankiem zlecenie przelewu środków pieniężnych na konto Sądu nie stanowi przeszkody nie do pokonania. Nawet gdyby zlecenie wpłaty wymagało udania się do oddziału banku takich czynności powinien skarżący dopełnić nawet w sytuacji innych naglących obowiązków. Z akt sprawy wynika, że skarżący posługuje się rachunkiem Banku Spółdzielczego w L. a zatem z miejsca zamieszkania dzieliła go odległość 9 km, którą w zależności od środka transportu (samochód -12 min., rower – ok. 25 min.) można było pokonać w czasie mniejszym niż 30 min. Przedsiębiorca jakim jest skarżący posiada rachunek bankowy służący mu do rozliczeń z klientami. Mógł zatem, nawet przy wielu swoich obowiązkach zawodowych zadbać o własne interesy w zakresie prowadzonych spraw sądowych i zlecić dokonanie przelewu osobiście. Jeśli jednak zlecił takie zadanie swojemu podwładnemu a ten tego ewidentnie zaniedbał, to skarżący ponosi winę w wyborze osoby, która w jego imieniu miała dopełnić obowiązku uiszczenia wpisu. W całej tej sytuacji zawiodła właściwa organizacja pracy i brak wyznaczenia spraw koniecznych do załatwienia -o priorytetowym znaczeniu dla skarżącego. Sprawy sądowe co do zasady wiążą się z potrzebą ochrony istotnych interesów stron toteż im należy przypisać należną wagę. Skoro skarżący zlecił podwładnemu dokonanie polecania zapłaty i przesłanie potwierdzenia do sądu, to powinien czuwać i sprawdzić czy zostało to wykonane w terminie. Skarżący jednak nie skontrolował podwładnego czyli dopuścił się niestaranności w prowadzeniu własnych spraw a zatem to jemu należy przypisać winę w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z powyższym Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił swojego braku winy a wręcz przeciwnie wykazał, że dopuścił się niestaranności w prowadzeniu własnych spraw. Tym samym odmowa przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. była uzasadniona i prawidłowa. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji