Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Bd 583/25

Wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 grudnia 2025 r., II SA/Bd 583/25

Wynik

oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia
10 grudnia 2025
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Burmistrz K. w dniu [...] maja 2025 r. wydał - na wniosek Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w B. z dnia [...] marca 2025 r., na podstawie art. 630 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2025 r. poz. 825; dalej też: "u.o.O.") - decyzję o przeznaczeniu rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb etatowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegających na oddaniu w używanie ciągnika samochodowego siodłowego [...] nr rejestracyjny [...] i naczepy ciężarowej - przewóz kontenerów [...] nr rejestracyjny [...], będących w posiadaniu R. J. (skarżący) na rzecz JW Nr [...] ([...]). Rozpoznając wniesione odwołanie Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ podał, że zgodnie z art. 628 ust. 1 u.o.O. na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego. Posiadacz przedmiotu świadczenia ma prawo do ryczałtu w wysokości odpowiadającej szkodzie poniesionej wskutek jego dostarczenia oraz stawce jego amortyzacji. Zdaniem organu odwoławczego nie można mówić o narażeniu na ujemne konsekwencje gospodarcze czy straty finansowe. Katalog praw i obowiązków posiadacza rzeczy, wobec którego wydano decyzję o przeznaczeniu do wykonania świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz.U. z 2024 r., poz. 1387). Obowiązek świadczeń na rzecz obrony RP należy do wszystkich obywateli i jednostek organizacyjnych bez względu na formę własności przedmiotów świadczenia lub wielkości zakładu pracy. Kluczowym w sprawie, jak podkreślił organ, jest podnoszona przez skarżącego i prezentowana przez niego interpretacja przepisu art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.O., że przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być m.in.: "moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy", a za takie uznaje pojazdy wskazane w decyzji, wykorzystywane do prowadzonej działalności gospodarczej. Organ zauważył, że w tym kontekście ustawodawca w słowniczku ustawy o obronie Ojczyzny zawarł definicję mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych, przez które należy rozumieć składniki materialne i niematerialne przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę i niezbędne do realizacji przez niego zadań na rzecz obronności państwa w zakresie zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych. Zatem łącznie muszą być spełnione dwa warunki: składniki przeznaczone do prowadzenia działalności i niezbędne do realizacji zadań na rzecz obronności. Dopiero posiadanie zawartej umowy przez przedsiębiorcę z ministrem Obrony N. na podstawie wydanej przez MON decyzji, jest podstawą do zastosowania wyłączenia od przeznaczenia do zasobów rzeczowych, które jest uregulowane w art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.O. Skarżący nie wykazał się posiadaniem takiej decyzji, jak też nie przedłożył stosowanej umowy, dlatego też do niego nie mogło mieć zastosowania wyłączenie. Ponadto organ powołując się na art. 657 u.o.O. wskazał, że przedsiębiorcą realizującym zadania na rzecz Sił Zbrojnych może być wyłącznie przedsiębiorca posiadający moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe, które mogą być wykorzystane do realizacji zadań, o których mowa w art. 648 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. W toku postępowania Burmistrz K., z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7 i art. 8, art. 75 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 78 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a."), w oparciu o całokształt materiału dowodowego ustalił, że w istniejącym stanie faktycznym można przeznaczyć ciągnik samochodowy siodłowy [...] nr rejestracyjny [...] i naczepę ciężarową - przewóz kontenerów [...] nr rejestracyjny [...] będących w posiadaniu skarżącego na rzecz JW Nr [...] ([...]). Organ odwoławczy uznał, że w przypadku skarżącego brak jest podstawy do przyjęcia, iż nie podlega on obowiązkowi świadczeń rzeczowych. Pojazdy wymienione we wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w B. są pojazdami spełniającymi kryteria wskazane potrzebami świadczeniobiorcy. W związku z powyższym, argumenty podniesione w odwołaniu organ uznał za bezzasadne. Decyzja Burmistrza K. nie narusza przepisów ustawy o obronie Ojczyzny i obowiązującego aktu wykonawczego. W złożonej skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie: - art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez wadliwe uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki upoważniające organ do wydania decyzji o przeznaczeniu opisanych w sentencji decyzji ciągnika samochodowego [...] oraz naczepy ciężarowej [...] rzecz Jednostki Wojskowej nr [...] ([...]); - art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego niezastosowanie w sprawie; - art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; - art. 75 § 1 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego poprzez nieprzeprowadzenie dowodów zmierzających do ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący podkreślił, że sprzęt, wobec którego miałby zostać nałożony obowiązek oddania do używania na rzecz Jednostki Wojskowej Nr [...] ([...]) służy do aktywnego prowadzenia działalności gospodarczej, zaś objęcie go obowiązkiem z art. 628 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny pozbawi skarżącego i inne osoby pozostające na jego utrzymaniu, możliwości zarobkowania i utrzymania. Zdaniem skarżącego nie powinno budzić wątpliwości, że sprzęt aktywnie wykorzystywany w ramach prowadzonej działalności stanowi "moce usługowe przedsiębiorcy", o których mowa w katalogu wyłączeń z art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny, wobec czego wskazany ciągnik samochodowy siodłowy i naczepa ciężarowa nie mogą stać się przedmiotem świadczeń rzeczowych polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych. Niezależnie od powyższych argumentów skarżący wskazał, że decyzja o nałożeniu obowiązku jest decyzją uznaniową i w takich okolicznościach nakładając obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych, organ administracji winien przeprowadzić postępowanie zmierzające do ustalenia podmiotu, na który obowiązek ten mógłby zostać nałożony, a dla którego to podmiotu nie będzie uciążliwy. W tym kontekście znaczenie mają możliwości ilościowe i jakościowe realizacji obowiązków oczekiwanych przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w B. występujące na danym terenie. Organ administracji publicznej powinien zatem ustalić, czy na jego obszarze nie działają inni przedsiębiorcy posiadający większą ilość środków transportowych wnioskowanych przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w B.. W konsekwencji poczynionych rozważań, instytucja uznania administracyjnego pozostaje istotna, gdyż wydanie ewentualnej decyzji winno zostać poprzedzone przeprowadzeniem przez organ administracji analizy możliwości logistycznych przedsiębiorców działających na terenie Gminy K. celem ustalenia, czy wnioskowany przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w B. obowiązek świadczeń rzeczowych może zostać zrealizowany przez inny podmiot - który dysponuje większą ilością oczekiwanych ruchomości - a nałożenie którego nie wpłynie na destabilizację kwestii zarobkowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. w przedmiocie przeznaczenia rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb etatowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegających na oddaniu w używanie: ciągnika samochodowego siodłowego [...] nr rejestracyjny [...] i naczepy ciężarowej - przewóz kontenerów [...] nr rejestracyjny [...], będących w posiadaniu skarżącego na rzecz JW Nr [...] ([...]). Z powyższego wynika, że wprawdzie decyzja została wydana w czasie pokoju, niemniej jednak nałożone na skarżącego obowiązki dotyczą czasu ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny, na co zezwalają przepisy prawa wskazane przez organy. Podać należy, że podstawą wydania kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy o obronie Ojczyzny oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju. Na podstawie art. 136 Konstytucji RP w razie bezpośredniego, zewnętrznego zagrożenia państwa Prezydent Rzeczypospolitej, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, zarządza powszechną lub częściową mobilizację i użycie Sił Zbrojnych do obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei art. 24 ust. 1 pkt 7 u.o.O. stanowi, że Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, stojąc na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa, nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium, postanawia, w razie konieczności obrony państwa, na wniosek Rady Ministrów, o dniu, w którym rozpoczyna się czas wojny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz postanawia w tym samym trybie o dniu, w którym kończy się czas wojny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowienia niezwłocznie ogłasza się w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (art. 24 ust. 2). Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 628 ust. 1 i art. 630 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny. Zgodnie z art. 628 ust. 1 tej ustawy, na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego. Według ust. 2 tego przepisu świadczenia rzeczowe mogą być wykonywane na rzecz Sił Zbrojnych, jednostek przewidzianych do militaryzacji oraz jednostek organizacyjnych wykonujących zadania na potrzeby obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego. Jak stanowi art. 630 ust. 1 ustawy, wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 620 ust. 1, wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe przepisy prawa orzeczono decyzją o przeznaczeniu rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb etatowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, polegające na oddaniu w używanie ciągnika samochodowego siodłowego [...] i naczepy ciężarowej - przewóz kontenerów [...], będących w posiadaniu skarżącego, na rzecz JW Nr [...], tj. [...], określając miejsce dostarczania przedmiotu świadczenia rzeczowego, na czas do ustania potrzeby ich używania. Kontrolowana decyzja została przez organ pierwszej instancji wydana na skutek wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w B. o przeznaczenie rzeczy ruchomych na uzupełnienie potrzeb etatowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zatem w tej sytuacji prawidłowo organy jako podstawę prawną decyzji podały przepisy art. 628 ust. 1 oraz art. 630 ust. 1 u.o.O. Zgodnie z art. 630 ust. 1 w zw. z art. 620 ust. 1 u.o.O. wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 620 ust. 1 (szefa wojskowego centrum rekrutacji, kierownika jednostki przewidzianej do militaryzacji lub kierownika jednostki organizacyjnej wykonującej zadania na potrzeby obrony państwa, o której mowa w art. 628 ust. 3) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Ponadto należy mieć na uwadze rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju. Tryb postępowania w przedmiocie wydania decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony uregulowany został w § 3-9 rozporządzenia. Wzór wniosku określa załącznik nr 1 do rozporządzenia, w którym wyszczególnia się przedmioty świadczeń oraz dane o ich posiadaczu lub właścicielu. Po otrzymaniu takiego wniosku właściwy wójt (burmistrz, prezydent miasta) wszczyna postępowanie i w toku tak prowadzonego postępowania organ ten może dokonywać oględzin rzeczy ruchomych, które stosownie do zgłoszonych wniosków i własnych potrzeb, mogą być przedmiotem świadczeń (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni odzwierciedla środki transportowe, jakie znajdują się w posiadaniu skarżącego, który miał zapewniony czynny udział w postępowaniu. Skarżący nie kwestionował samej potrzeby obronności, jednakże wskazał, że organ naruszył szereg przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Podnosi, że art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.O. przewiduje wyłączenie w zakresie nałożonego obowiązku, a mianowicie, że przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy. Natomiast skarżący jest przedsiębiorcą, prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" R. J., która polega na transporcie drogowym towarów. Prowadzona działalność gospodarcza jest jedynym i głównym źródłem utrzymania strony. Zarówno ciągnik samochodowy siodłowy, jak również naczepa ciężarowa są pojazdami wykorzystywanymi w ramach prowadzonej przez niego działalności, są również składnikami prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa. Objęcie go obowiązkiem z art. 628 ust. 1 u.o.O. pozbawi skarżącego możliwości zarobkowania i utrzymania zarówno skarżącego, jak i innych osób pozostających na jego utrzymaniu. Odwołując się do art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny uważa, że ciągnik samochodowy siodłowy, jak również naczepa ciężarowa nie mogą stać się przedmiotem świadczeń rzeczowych polegających na oddaniu do używania posiadanych rzeczy ruchomych. Odnosząc się do powyższej argumentacji podnieść należy, że jest ona błędna w świetle przepisów prawa. Otóż art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny stanowi, że przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być "moce produkcyjne, naprawcze lub usługowe przedsiębiorcy". Zauważyć jednak należy, że w art. 2 pkt 17 u.o.O. ustawodawca zawarł definicję mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych stanowiąc, że należy przez to rozumieć składniki materialne i niematerialne przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę i niezbędne do realizacji przez niego zadań na rzecz obronności państwa w zakresie zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych. Rację ma zatem organ, że dla wyłączenia od przeznaczenia do zasobów rzeczowych, muszą być spełnione łącznie dwa warunki, tj. składniki materialne i niematerialne muszą być: 1) przeznaczone do prowadzenia działalności i 2) niezbędne do realizacji zadań na rzecz obronności. W tym kontekście należy mieć na uwadze, że art. 648 u.o.O. wskazuje, kiedy jest spełniony warunek realizowania przez przedsiębiorców zadań na rzecz Sił Zbrojnych (określa zakres zadań realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz Sił Zbrojnych). Stosownie do art. 648 ust. 1 u.o.O. zadania realizowane przez przedsiębiorców na rzecz Sił Zbrojnych obejmują: 1) wykonywanie produkcji, napraw lub świadczenie usług na rzecz Sił Zbrojnych w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub w czasie wojny; 2) utrzymywanie w czasie pokoju mocy produkcyjnych, naprawczych lub usługowych niezbędnych do realizacji zadań, o których mowa w pkt 1; 3) militaryzację; 4) ochronę obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa; 5) inne zadania realizowane na rzecz Sił Zbrojnych i wojsk sojuszniczych. Na podstawie art. 648 ust. 2 u.o.O. zadania na rzecz Sił Zbrojnych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, są nakładane na przedsiębiorcę w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej przez Ministra Obrony Narodowej. Stosownie do art. 648 ust. 3 tej ustawy Minister Obrony Narodowej może zmienić albo uchylić decyzję, o której mowa w ust. 2, w przypadku wystąpienia okoliczności powodującej, że jej wykonanie: 1) nie leży w interesie Sił Zbrojnych lub 2) jest niemożliwe przez przedsiębiorcę. Z kolei według art. 648 ust. 4 u.o.O. jeżeli wykonanie decyzji, o której mowa w ust. 2, jest niemożliwe, przedsiębiorca składa do Ministra Obrony Narodowej wniosek dotyczący zmiany lub uchylenia decyzji, uzasadniając go brakiem możliwości realizacji zadań na rzecz Sił Zbrojnych. Minister Obrony Narodowej w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 4, dokonuje oceny jego zasadności i wniosek odrzuca albo wydaje decyzję utrzymującą, uchylającą albo zmieniającą decyzję, o której mowa w ust. 2 (art. 648 ust. 5). Ponadto zgodnie z art. 648 ust. 6 u.o.O. wykonywanie zadań w zakresie określonym w ust. 1 pkt 1 i 2 następuje na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą przez Ministra Obrony Narodowej. Zadania, o których mowa w ust. 1 pkt 5, są nakładane na przedsiębiorcę w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej przez właściwy organ administracji rządowej w uzgodnieniu z Ministrem Obrony Narodowej (art. 648 ust. 7). Wykonywanie zadań, w zakresie określonym w ust. 1 pkt 5, następuje na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą przez organ, który wydał decyzję o nałożeniu tych zadań, w ramach przedsięwzięć rzeczowo-finansowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 2 pkt 1 (art. 648 ust. 8). Z powyższego wynika, że zadania na rzecz Sił Zbrojnych, o których mowa w art. 648 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.O. są nakładane na przedsiębiorcę w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez Ministra Obrony Narodowej. Wykonywanie tych zadań następuje na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorcą przez Ministra Obrony Narodowej. Zatem dopiero posiadanie zawartej umowy przez przedsiębiorcę z Ministrem Obrony Narodowej na podstawie wydanej przez MON decyzji, jest podstawą do zastosowania wyłączenia od przeznaczenia do zasobów rzeczowych, które jest uregulowane w art. 628 ust. 5 pkt 10 ustawy o obronie Ojczyzny (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 19 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/BD 1325/23). W niniejszej sprawie ustalono, że skarżący nie dysponuje taką decyzją wydaną przez MON, jak też nie przedłożył stosowanej umowy zawartej w tym zakresie. W związku z tym rację należy przyznać organowi, że w sprawie nie może mieć zastosowania wyłączenie z art. 628 ust. 5 pkt 10 u.o.O., na które powołano się także w skardze. Z przytoczonych przepisów art. 630 u.o.O. wynika, że to wójt na wniosek szefa wojskowego centrum rekrutacji, kierownika jednostki przewidzianej do militaryzacji lub kierownika jednostki organizacyjnej wykonującej zadania na potrzeby obrony państwa wydaje decyzję o przeznaczaniu rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych. Oznacza to, że te właśnie podmioty uprawnione są do wyrażania swoich potrzeb w sposób najlepiej zabezpieczający realizację nałożonych ustawą celów. Przydatność, w rozważanej sprawie środków transportowych, na potrzeby jednostek wojskowych ustala "organ wojskowy", biorąc pod uwagę m.in. spełnienie przez nie wymogów technicznych. W przypadku ustalenia przez organy orzekające, zgodnie z regułami nałożonymi przez obowiązujące w tym względzie przepisy prawa, że podmiot, na który ma zostać nałożony obowiązek świadczenia, jest w stanie je realizować, nie ma w zasadzie podstaw do tego, aby kwestionować zakres zgłoszonego przez jednostki Sił Zbrojnych zapotrzebowania. To wnioskodawca jako podmiot obciążony koniecznością odpowiedniego zabezpieczenia i przygotowania obiektów na cele obrony państwa jest najlepiej zorientowany, co jest istotne i w jakim rozmiarze, aby mógł należycie wypełnić swoje obowiązki. W świetle powyższego nie ma w zasadzie jakichkolwiek podstaw do kwestionowania decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonywania świadczeń rzeczowych jeżeli postępowanie przebiegało w sposób prawem przewidziany. Wyjaśnić należy, że w sprawach z zakresu świadczeń rzeczowych organ administracji nie ma nie tylko kompetencji, ale i specjalistycznej wiedzy niezbędnej do merytorycznej oceny zasadności kierowanego do niego wniosku organu wojskowego, w szczególności tego, czy dana rzecz ruchoma, co do jej rodzaju lub posiadanych właściwości jest przydatna dla celów obrony Państwa i dlaczego, czy wojsko jest w stanie wykorzystać ją do zakładanego celu oraz jakie są potrzeby konkretnej jednostki. W tym zakresie w sprawie nie przeprowadza się postępowania dowodowego, a organy nie mają obowiązku uzasadniać dlaczego akurat ta, a nie inna rzecz została wskazana przez organ wojskowy jako przedmiot świadczeń na rzecz danej jednostki wojskowej i jakie potrzeby militarne o tym przesądziły. Przedmiot tego rodzaju spraw determinuje fakt, że to organ wojskowy pozostaje najlepiej zorientowany jakiego rodzaju rzeczy ruchomych potrzebuje dla zagwarantowania gotowości do obrony kraju na wypadek mobilizacji i wojny. Organ wojskowy, w odróżnieniu od organu administracji, wie jakie posiada w tym zakresie braki, a zatem jakiego rodzaju ruchomości potrzebuje i chce objąć obowiązkiem świadczeń rzeczowych (zob. wyrok NSA z 28 sierpnia 2024 r., III OSK 296/23). W skardze skarżący ponadto wskazuje, że decyzja o nałożeniu obowiązku jest decyzją uznaniową. Stąd podnosi, że organ administracji powinien przeprowadzić postępowanie zmierzające do ustalenia podmiotu, na który obowiązek ten mógłby zostać nałożony, a dla którego to podmiotu nie będzie on nader uciążliwy. Uważa, że w tym kontekście znaczenie mają możliwości ilościowe i jakościowe realizacji obowiązków oczekiwanych przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w B. występujące na danym terenie. Organ administracji publicznej powinien zatem ustalić, czy na jego obszarze nie działają inni przedsiębiorcy posiadający większą ilość środków transportowych wnioskowanych przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w B.. Odnosząc się do tej argumentacji skarżącego należy podać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (odnoszącym się nie tylko do regulacji wynikających z ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, ale też uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej) zwraca się uwagę, że o ile decyzja wydawana w przedmiocie nałożenia obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony ma charakter uznaniowy, to zakres tej uznaniowości pozostaje znacznie skrępowany przez niezwykle silną autonomię tzw. organów wojskowych, którym ustawodawca przyznał daleko idącą kompetencję w suwerennym określaniu zakresów świadczeń, które mają być przeznaczone na rzecz obronności. W przypadku świadczeń rzeczowych na rzecz obrony RP uznaje się, że zakres kompetencji rozpoznawczych (kognicji) zarówno organu pierwszej instancji, jak i organu odwoławczego, został zawężony do kontroli poprawności złożenia wniosku przez legitymowany podmiot, ewentualnie potrzeby uzupełnienia braków czy nieścisłości wniosku, a w zakresie stanu faktycznego – faktu posiadania przedmiotu świadczenia przez adresata decyzji administracyjnej czy sprawności konkretnego przedmiotu świadczenia (por. wyroki NSA: z 21 lutego 2023 r., III OSK 6940/21, z 27 sierpnia 2024 r., III OSK 297/23, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 lutego 2024 r., III SA/Gd 438/23). W analizowanej sprawie tego rodzaju braki czy wątpliwości nie wystąpiły. Żaden z przepisów ustawy o obronie Ojczyzny nie nakłada na organ orzekający szczególnego obowiązku uzasadnienia dlaczego konkretna rzecz ruchoma została objęta obowiązkiem świadczenia rzeczowego (zob. wyrok WSA w Łodzi z 30 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 259/25), na co wyżej już zwrócono uwagę. W ocenie Sądu, decyzja Burmistrza K. z dnia [...] maja 2025 r. odpowiada wzorowi określonemu w załączniku nr [...] do ww. rozporządzenia. Zgodnie z tym wzorem w decyzji tej określono nazwy i rodzaje przedmiotów świadczenia oraz ich numery rejestracyjne. Oznacza to, że skoro strona nie zgłosiła organowi wad technicznych pojazdu i naczepy objętych wnioskiem oraz nie zachodzą co do nich inne wyłączenia, o których mowa w art. 628 ust. 5 u.o.O., a wniosek pochodził od uprawnionego podmiotu, to należało wydać decyzję o przeznaczeniu ww. ruchomości do wykonywania świadczeń na rzecz obrony. Nie można pominąć, że ustawodawca w art. 630 ustawy o obronie Ojczyzny posłużył się sformułowaniem, że organ: "(...) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny", a nie "może wydać decyzję". W ocenie Sądu, organy obydwu instancji w sposób prawidłowy ustaliły wszystkie istotne z punktu widzenia przepisów obowiązującego prawa okoliczności faktyczne, wydając odpowiadające obowiązującej regulacji prawnej rozstrzygnięcia. Sąd zauważa, że zaskarżone decyzje nie naruszają także § 8 ust. 2 rozporządzenia z 29 sierpnia 2024 r., który stanowi, że przy wydawaniu decyzji, o której mowa w § 7 ust. 1, wójt (burmistrz, prezydent miasta) ma obowiązek uwzględnić równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń rzeczowych wszystkich posiadaczy zamieszkujących obszar gminy lub mających siedzibę na obszarze gminy. Stosownie bowiem do § 8 ust. 3 rozporządzenia, powyższy wymóg nie dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb "etatowych" Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który to rodzaj potrzeb obejmował wniosek z [...] marca 2025 r. rozpoznany przez Burmistrza K. . Przedmiotem świadczeń rzeczowych nie mogą być jedynie środki transportowe, maszyny i inny sprzęt określone w art. 628 ust. 5 u.o.O., który nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, na co zwrócono już wyżej uwagę. W kwestii natomiast warunków na jakich ma nastąpić przekazanie rzeczy ruchomych, wyjaśnić należy, że przepisy o Obronie ojczyzny przewidują ryczałt za używanie przedmiotu świadczenia rzeczowego w wysokości odpowiadającej szkodzie poniesionej wskutek jego dostarczenia oraz stawce jego amortyzacji. Zgodnie z § 25 ww. rozporządzenia ryczałt wypłaca się z dniem zakończania wykonywania świadczeń rzeczowych. Stawki ryczałtu określa załącznik nr 8 do rozporządzenia. Wysokość dobowych stawek ryczałtu podlega corocznej waloryzacji zgodnie ze średniorocznym wskaźnikiem wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku kalendarzowym (§ 25 ust. 2 rozporządzenia). Z kolei odszkodowanie przyznaje się na wniosek (§ 27 ust. 1 rozporządzenia). Zgłoszenie wniosku następuje w terminie 12 miesięcy od dnia otrzymania poświadczenia zwrotu, albo protokołu zawierającego wynik oceny stanu technicznego, ustalenie zaś samej wysokości odszkodowania w terminie nie później niż 30 dni od dnia zgłoszenia wniosku. Reasumując należy stwierdzić, że z przepisów ustawy o obronie Ojczyzny oraz wskazanego rozporządzenia nie wynikają kompetencje dla wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w ramach prowadzonego postępowania do przeprowadzania oceny, czy zasadnym było wskazanie danej rzeczy ruchomej będącej własnością lub w posiadaniu konkretnego podmiotu jako właściwej na potrzeby mobilizacji i w czasie wojny. Wobec jasno sprecyzowanych we wniosku Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w B. pojazdów oraz stwierdzenia ich przydatności, organ nie miał innej możliwości jak wydać decyzję o przeznaczeniu ich w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie potrzeb etatowych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W ocenie Sądu, organy nie naruszyły w przedmiotowej sprawie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 2 k.p.a., poprzez - jak zarzucono w skardze - brak wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji oparcie decyzji wyłącznie na niepełnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie przez organ art. 7 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustali on faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. O dowolności oceny można natomiast mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2025 r., I OSK 1546/24). Sąd w pełni podziela oparte na treści art. 77 § 1 k.p.a. stanowisko NSA (por. wyrok z dnia 5 marca 2025 r., I OSK 5519/21), że na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wskazany w skardze art. 8 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Również tym zasadom, zdaniem Sądu, organy administracji publicznej w analizowanej sprawie nie uchybiły. Nie ulega wątpliwości, że zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania mają chronić obywateli przed nadmierną ingerencją władzy i przed jej arbitralnością. W posługiwaniu się zasadą proporcjonalności chodzi o to, aby państwo i organy administracji publicznej ingerowały w prawa obywateli w sposób rozsądny i racjonalny i nie nadużywały przysługujących im środków i kompetencji, szkodząc w ten sposób obywatelowi. Chodzi także o to, aby były zachowane odpowiednie proporcje między celami działania administracji a ostrością używanych w tych celach środków (por. wyrok WSA w Krakowie z 17 maja 2017 r., III SA/Kr 345/17). W niniejszej sprawie organy w pełni zastosowały się do obowiązków wynikających z ww. przepisów, mając na uwadze ustawę o obronie Ojczyzny. Subiektywne przekonanie strony o wadliwym kierunku wykładni i zastosowania prawa czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w wydanej przez organ decyzji administracyjnej, której treść nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę, nie oznacza wadliwości jej uzasadnienia, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ogłoszenie mobilizacji i wojna są to wyjątkowe okoliczności, które mogą oddziaływać na obywateli w ten sposób, że ograniczane są prawa obywatelskie, w tym prawo własności czy swoboda prowadzenia działalności gospodarczej. Jakkolwiek nałożony na skarżącego, zaskarżoną decyzją, obowiązek bez wątpienia stanowi potencjalną uciążliwość i dolegliwość, to będzie wykonywany jedynie w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, ma zatem charakter warunkowy. W czasie pokoju obowiązek ten nie aktualizuje się i nie może być źródłem ograniczeń dla użytkowania rzeczy ruchomej, zatem skarżący zachowuje pełne prawo do korzystania i zbywania rzeczy, których dotyczy decyzja. Jedynie w czasie wojny i mobilizacji dojdzie do ograniczenia tych uprawnień, co usprawiedliwiają nie tylko przepisy ustawy o obronie Ojczyzny, ale również normy konstytucyjne. Kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie obejmowała przede wszystkim ocenę legalności zapadłego rozstrzygnięcia, i co do zasady sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Jak już podniesiono, Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Istnienia takiego charakteru naruszeń w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała, a Sąd z urzędu nie znalazł żadnych podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Informacje o sprawie

Data wpływu
11 sierpnia 2025
Hasła tematyczne
Siły zbrojne
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/ Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/ Joanna Ziołek

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny