II SA/Bd 572/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2026 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej obowiązku szczepień ochronnych oddala skargę.

Upomnieniem z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. ("PPIS"/"wierzyciel") wezwał P. B. ("skarżącego") do wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka – K. B. (ur. [...] września 2018 r.), według indywidualnego programu szczepień ochronnych określonego przez lekarza, poprzedzonego lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W dniu [...] marca 2024 r. PPIS wystawił tytuł wykonawczy o numerze [...] dotyczący niezrealizowanego obowiązku zgłoszenia się z małoletnim do podmiotu leczniczego celem realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic, różyczce, według indywidualnego programu szczepień ochronnych określonego przez lekarza. Wierzyciel przesłał ww. tytuł wykonawczy Wojewodzie Kujawsko-Pomorskiemu, wnioskując o podjęcie czynności egzekucyjnych. Postanowieniem z [...] stycznia 2025 r., nr [...], Wojewoda Kujawsko-Pomorski nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w ww. tytule wykonawczym. Pismem z dnia [...] lutego 2025 r. skarżący wniósł do PPIS, za pośrednictwem Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty oparł o: 1) art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 – dalej "u.p.e.a.") – zarzucając określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku poprzez oczekiwanie poddania dziecka szczepieniu zgodnie z bliżej nieokreślonym indywidualnym programem szczepień, zamiast zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r, w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 782 – dalej "rozporządzenie"), 2) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c – zarzucając brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn, tj.: a) braku podstawy prawnej do określenia obowiązku – nałożenia obowiązku na podstawie przepisów niekonstytucyjnych i prowadzenie postępowania w celu przymuszenia do wykonania obowiązków określonych niezgodnie z konstytucją, b) nieposzanowania prawa skarżącego do posiadania własnych przekonań religijnych i wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami – niezgodnie z art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (MPPOP) 3) art. 33 § 2 pkt 5 – zarzucając wygaśnięcie obowiązku z uwagi na osiągnięcie przez dziecko 6 roku życia. Poza tym skarżący zarzucił naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, jego podstawy prawnej oraz stwierdzenie, że jest on wymagalny; oraz art. 59 § 1 pkt 3 poprzez nieumorzenie postępowania z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogów opisanych w art. 27 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...], PPIS oddalił zgłoszone zarzuty. W uzasadnieniu, kolejno odnosząc się do każdego z zarzutu, wskazał, że: 1) podlegający egzekucji obowiązek wynika z art. 5 i 17 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 924 – dalej "u.z.z.l."), jest wymagalny z chwilą osiągnięcia przez dziecko wieku wskazanego w rozporządzeniu i nie zwalniają z niego poglądy religijne czy ideologiczne, 2) indywidualny program szczepień jest ustalany podczas wizyty szczepiennej, a treść obowiązku prawidłowo opisano w tytule wykonawczym, wraz z podaniem podstawy prawnej, 3) obowiązek nie wygasł, bo wiek, w którym obowiązek powstaje i wygasa, określa § 3 ust. 1 rozporządzenia, skarżący zaś błędnie interpretuje załącznik nr 1, o którym mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez adwokata, powielił zgłoszone w piśmie z dnia [...] lutego 2025 r., a dodatkowo podniósł, że najprędzej aktualnie można oczekiwać szczepienia dziecka po ukończeniu przez nie 5 roku życia; że komunikat GIS nie może stanowić źródła obowiązku w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19; że wszystkie preparaty szczepionkowe są preparatami klinicznymi, a skarżący – jako ojciec dziecka – odmawia udziału dziecka w badaniu klinicznym. W zażaleniu również podniesiono, że postępowanie winno podlegać umorzeniu (naruszenie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.) oraz że tytuł wykonawczy nieprawidłowo określa obowiązek (art. 27 § 1 pkt 3). Postanowieniem z [...] lipca 2025 r., nr [...], Inspektor Sanitarny ("PWIS") utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu dotychczasowego stanu sprawy oraz wyjaśnieniu, że postępowanie dotyczące zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym ma ściśle określone ramy wyznaczone treścią zgłoszonych zarzutów, wobec których wypowiedział się organ I instancji, PWIS stwierdził, iż podniesione przez skarżącego zarzuty zostały prawidłowo oddalone. Wskazał, że nałożony obowiązek ma swoje bezpośrednie źródło w przepisach u.z.z.l., konkretyzowany jest zaś przepisami rozporządzenia. W ocenie PWIS tytuł wykonawczy nie jest wadliwy i wbrew stanowisku skarżącego zawiera wszystkie konieczne elementy. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy obowiązek wypełniany jest w oparciu o indywidualny kalendarz szczepień układany na bieżąco, w trakcie kolejnych wizyt u lekarza POZ. Wyjaśnił, że obowiązek szczepień ochronnych jest środkiem ochrony zdrowia publicznego, a jego egzekwowanie nie tylko nie jest sprzeczne z przepisami Konstytucji RP czy też regulacjami MPPOP, ale jest wprost przez te przepisy dopuszczane. Przywołał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż skarżący nie stawił się z dzieckiem w podmiocie leczniczym w celu przeprowadzenia lekarskiego badania kwalifikacyjnego i ewentualnego szczepienia. Z dokumentacji wynika, że dziecko skarżącego zostało wypisane z listy świadczeniobiorców przychodni lekarskiej z dniem [...] października 2020 r., a w toku postępowania, na wezwanie wierzyciela, skarżący nie przedstawił dokumentacji potwierdzającej wykonanie obowiązkowych szczepień. Działania skarżącego organ ocenił jako uchylanie się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom. PWIS wyjaśnił, że obowiązek szczepienny wobec dziecka skarżącego istnieje i nie wygasł, albowiem szczepienie przeciw zakażeniom i chorobom wskazanym w tytule wykonawczym, zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia, jest wymagalne do ukończenia wieku wskazanego w § 3 ust. 1 rozporządzenia. W odniesieniu do podniesionych w zażaleniu kwestii naruszenia art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że może to stanowić podstawę ewentualnego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W skardze na powyższe postanowienie P. B., reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia I instancji oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie: 1) art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią wynikającą z przepisu prawa, tj. oczekiwanie poddania dziecka zgodnie z bliżej nieokreślonym kalendarzem szczepień zamiast zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia, 2) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 9a u.z.z.l. poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn, tj. wymaganie poddania dziecka szczepieniom zgodnie z kalendarzem szczepień nieokreślonym w przepisach prawa, 3) art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że jest on wymagalny, 4) art. 59 § 1 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieumorzenie postępowania z uwagi na opisaną w drugim z przepisów wadę tytułu wykonawczego, 5) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez nałożenie obowiązków na skarżącego bez podstawy prawnej, tj. na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, i prowadzenie postępowania przymuszającego do wykonania obowiązków określonych niezgodnie z Konstytucją RP, a także niewymagalnego z uwagi na treść załącznika do rozporządzenia, 6) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 18 ust. 1, 2 i 4 MPPOP poprzez zobowiązywanie skarżącego do wykonania obowiązku niewymagalnego z innych przyczyn – brak poszanowania prawa skarżącego do posiadania własnych przekonań religijnych i wychowywania dzieci w związku z własnymi przekonaniami, 7) art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia poprzez nieuwzględnienie, że zgodnie z ww. przepisami dochodzony obowiązek szczepień podstawowych i przypominających wygasł (z uwagi na datę jego urodzenia), 8) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c p.p.e.a w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 3 i h w zw. z art. 28 ust. 3 w zw. z art. 32 rozporządzenia UE nr 536/2014 w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn – prowadzenie egzekucji udziału dziecka skarżącego w badaniu klinicznym wbrew jego zgodzie, 9) art. 1 ust. 1 lit. f dyrektywy UE 2015/1535 w zw. z § 27 ust. 3 pkt 4 lit. b regulaminu Rady Ministrów w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1b w zw. z art. 17 us. 1 u.z.z.l. poprzez brak notyfikacji Komisji Europejskiej przepisów technicznych statuujących kalendarz szczepień, 10) art. 1 ust. 1-3 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez egzekwowanie obowiązku niewymagalnego z innych przyczyn – naruszenia wolności wyznania i wolności etyki skarżącego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego rozwinął argumentację na rzecz ww. zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. , utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T., którym organ I instancji oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonego przeciwko skarżącemu w związku z uchylaniem się od obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (publ. jak wcześniej wskazano) egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. W analizowanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia wobec skarżącego przez PPIS w T. tytułu wykonawczego, który został przesłany do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego. Postępowanie egzekucyjne skutkowało nałożeniem na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutów wymienione zostały enumeratywnie w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Zgodnie z treścią art. 33 § 4 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem przysługującym zobowiązanemu na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W dalszych etapach tego postępowania pozostaje zobowiązanemu tylko obrona przed egzekucją przez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego (art. 45 u.p.e.a.). Wyłączne prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przesądza o tym, że organ nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. Zgłoszenie konkretnego zarzutu (zarzutów) ogranicza zakres prowadzonego przez organy postępowania w tym przedmiocie i to tylko jego (ich) zasadność są jest przedmiotem analizy organu. Nawet powołanie nowego zarzutu w zażaleniu na postanowienie organu I instancji wydane w przedmiocie zarzutów, nie może świadczyć o wadliwości tego postanowienia (zob. C. Kulesza [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 33). Nie może być także formułowana nowa podstawa zarzutu na etapie sądowej kontroli. W orzecznictwie sądowym podkreśla się rangę dotrzymania terminu do wniesienia zarzutów i ich petryfikacji. Wskazuje się, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (vide: wyroki NSA: z 17 maja 2012 r., sygn. II FSK 2267/10; z 4 kwietnia 2012 r., sygn. II FSK 2615/10; z 6 marca 2012 r., sygn. II FSK 1441/10; z 1 września 2011 r., sygn. II FSK 407/10; z 26 sierpnia 2011 r., sygn. II FSK 474/10 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.; P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 33). Konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. Jak wskazał NSA w wyroku z 14 września 2007 r. o sygn. I OSK 522/07 (dostępny jw.), to na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut. Jeżeli zobowiązany wskazał jednoznacznie podstawę prawną zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego w terminie do jego złożenia, to nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 u.p.e.a., nie jest uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 tejże ustawy. Jak stwierdził NSA w wyroku z 4 grudnia 2025 r., sygn. III FSK 1251/24 (dostępny jw.) przedmiotem rozpoznania wierzyciela w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej mogą być jedynie kwestie podniesione w środku zaskarżenia. W niniejszej sprawie zarzuty złożone przez stronę skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym, podlegające ocenie wierzyciela, organu II instancji oraz sądu administracyjnego, ograniczały się do tych opisanych w piśmie z 10 lutego 2025 r. (pismo w aktach adm. sprawy), tj. art. art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. (określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu) oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. (brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia przyczyny innej niż w lit. a i b tego przepisu, tj. odroczenia terminu wykonania obowiązku i rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej) oraz art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. (wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części). Uzasadniając swoje zarzuty skarżący podniósł kolejno, że: a) obowiązek określony został na podstawie indywidualnego programu szczepień, b) obowiązek został nałożony na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i polega na przymuszaniu do obowiązku niezgodnego z Konstytucją RR, c) obowiązek narusza prawo skarżącego do posiadania własnych przekonań religijnych i wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami – co jest niezgodne z art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (MPPOP), d) obowiązek wygasł z uwagi na ukończenie przez dziecko skarżącego 6 roku życia. Zgodnie z wcześniejszym wywodem tylko zarzuty opisane powyższej, uargumentowane w sposób taki, jak w piśmie z [...] lutego 2025 r., podlegały ocenie wierzyciela (PPIS), w instancyjnym toku postępowania organu odwoławczego (PWIS), i wreszcie – na skutek skargi na postanowienie organu II instancji – sądu administracyjnego. Rozszerzenie zarzutów w zażaleniu, a także szerokie powoływanie w skardze nowych zarzutów lub też nowych okoliczności do tych zgłoszonych nie mogło skutkować tym, że zakres rozpoznania zarzutów egzekucyjnych uległ rozszerzeniu. W tym zakresie, w ramach postępowania wpadkowego związanego ze zgłoszeniem zarzutów egzekucyjnych w postępowaniu głównym dotyczącym egzekucji obowiązku niepieniężnego, zarzuty te nie podlegały rozpoznaniu. W tym miejscu wskazać należy, że w piśmie z [...] lutego 2025 r. skarżący podniósł również, że w sprawie naruszony został art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w tytule wykonawczym treści podlegającego egzekucji obowiązku, jego podstawy prawnej, oraz stwierdzenie, że jest on wymagalny, jak i art. 59 § 1 pkt 3 poprzez nieumorzenie postępowania z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogu opisanego w powołanym art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Sąd wyjaśnia, że powołana kwestia kompletności treści tytułu wykonawczego przynależy innemu środkowi służącemu kwestionowaniu możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego, tj. wniosku o umorzenie postępowania (które także może być umarzane z urzędu – art. 59 § 1a u.p.e.a.). Zgodnie z art. 59 § 4 u.p.e.a. organem właściwym do rozpoznania podniesionych kwestii jest organ egzekucyjny (tutaj: wojewoda). Przesłanki umorzenia postępowania nie mogą stanowić zatem podstawy zarzutu egzekucyjnego, które enumeratywnie i w sposób ścisły zostały ujęte w art. 33 § 2 u.p.e.a. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów egzekucyjnych stanowiących podstawę kontrolowanego postępowania wpadkowego Sąd stwierdził, że nie zasługiwały one na uwzględnienie, o czym prawidłowo rozstrzygnęły organy obu instancji. Wskazać jednocześnie należy, że okoliczności faktyczne sprawy, ustalone przez organy w zakresie niezbędnym do jej rozpoznania, nie są sporne i nie budzą wątpliwości. Skarżący jest ojcem dziecka urodzonego [...] września 2018 r. Skarżący nie stawił się z dzieckiem w placówce opieki medycznej celem wykonania obowiązkowych szczepień, w karcie uodpornienia odnotowano, że zarówno on, jak i matka dziecka nie wyrazili zgody na kontynuowanie programu szczepień ochronnych względem ich dziecka (k. 3, 7 akt adm.) Po pierwsze wskazać należy, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne dotyczy obowiązku szczepiennego wynikającego bezpośrednio z przepisów prawa powszechnie obowiązującego zawartych w ustawie z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (publ. jak wcześniej wskazano). Obowiązek ten znajduje podstawę w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.l., zgodnie z którym osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny (ust. 2). Z art. 17 ust. 10 u.z.z.l. wynika delegacja ustawowa udzielona ministrowi właściwemu do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, ich wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). W wykonaniu tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (publ. jak wcześniej wskazano). W rozporządzeniu tym, w jego § 3 ust. 1, precyzuje się grupy osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. § 3 ust. 1 pkt 2, 4, 5 i 7 jednoznacznie wskazują, że szczepieniom przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym o numerze [...] (w aktach adm. sprawy), tj. wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic i różyczce, podlegają dzieci do ukończenia 19 roku życia. Niewątpliwie wobec dziecka urodzonego w roku 2018 r. istnieje i jest wymagalny obowiązek szczepienny w powyższym zakresie (wykonanie obowiązku może być odroczone jedynie na podstawie orzeczenia lekarza wykonującego badanie kwalifikacyjne – zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.l.) Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z.l. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1. Podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest zatem regulacja ustawowa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W powołanym wyżej tytule wykonawczym obowiązek określono jako: zgłoszenie się do podmiotu leczniczego celem realizacji szczepień ochronnych (...). Określenie to jest spójne z ustawową podstawą dochodzonego obowiązku. Wbrew stanowisku skarżącego konstytucyjność przywołanych przepisów nie została podważona stosownym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, i jako takie korzystają one z domniemania konstytucyjności. Prawidłowości określenia podstawy obowiązku nie przeczy powołany przez skarżącego fakt, że obowiązek ten realizowany ma być w oparciu o indywidualny kalendarz szczepień. Indywidualny Kalendarz Szczepień to program szczepień ochronnych ustalany przez lekarza dla pacjenta w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych. Chodzi tu o zaburzenie harmonogramu szczepień wynikającego z powołanego w § 3 ust. 2 rozporządzenia załącznika nr 1 do tego rozporządzenia, który szczegółowo określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży (a zatem pewien model ich wykonywania). Podawanie szczepionek według indywidualnego kalendarza szczepień, ustalonego przez lekarza POZ, służy realizacji obowiązku w sytuacji odejścia, w indywidualnym przypadku, od modelowego schematu szczepień. Ustalenie takiego kalendarza nie wpływa na prawidłowość ustalenia obowiązku zgodnie z przepisami prawa przewidującymi ten obowiązek, ani na zgodność obowiązku z treścią tego obowiązku. Warunkiem ustalenia indywidualnego toku szczepienia syna strony jest wyrażenie przez rodziców zgody na poddanie dziecka szczepieniom, a do czego pierwszym krokiem jest stawiennictwo w placówce POZ. Uchylanie się od obowiązku szczepiennego uniemożliwia jeszcze opracowanie Indywidualnego Kalendarza Szczepień dla dziecka skarżącego. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, jakoby nałożony obowiązek był niewymagalny z uwagi na to, iż narusza on wolność jego wyznań religijnych czy też przekonań etycznych, gwarantowaną przepisami Konstytucji RP oraz powoływanego przez skarżącego art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Po pierwsze, obowiązek poddania osoby małoletniej szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art.8, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W art. 68 ust. 4 Konstytucji RP nałożono na władze publiczne obowiązek zwalczania chorób epidemicznych. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W realiach demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, tj. art. 2 Konstytucji RP. obowiązkowe jest przyjmowanie takich rozwiązań, które równoważą możliwości prawne ochrony interesu indywidualnego i interesu społecznego. Dobro dziecka oraz interes społeczny wymagają, aby rodzice poddawali je obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1, lit b u.z.z.l. (vide: wyrok NSA z 25 maja 2022 r., sygn. II OSK 3128/19 – dostępny jw.). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że obowiązek poddania osoby małoletniej szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (vide: wyrok NSA z 10 lutego 2021 r. sygn. II OSK 1622/18 – dostępny jw.). Natomiast niepoddawanie dziecka, poprzez odmowną postawę rodziców, obowiązkowym szczepieniom ochronnym ogranicza jego prawo do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego, służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych i naraża dziecko na zachorowanie lub utratę zdrowia w wyniku chorób zakaźnych - przez co narusza dobro dziecka i tym samym narusza istotę jego praw. Powołany przez skarżącego przepis art. 18 MPPOP stanowi, że każdy ma prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania. Prawo to obejmuje wolność posiadania lub przyjmowania wyznania lub przekonań według własnego wyboru oraz do uzewnętrzniania indywidualnie czy wspólnie z innymi, publicznie lub prywatnie, swej religii lub przekonań przez uprawianie kultu, uczestniczenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie (ust. 1). Nikt nie może podlegać przymusowi, który stanowiłby zamach na jego wolność posiadania lub przyjmowania wyznania albo przekonań według własnego wyboru (ust. 2). Wolność uzewnętrzniania wyznania lub przekonań może podlegać jedynie takim ograniczeniom, które są przewidziane przez ustawę i są konieczne dla ochrony bezpieczeństwa publicznego, porządku, zdrowia lub moralności publicznej albo podstawowych praw i wolności innych osób (ust. 3). Państwa Strony niniejszego Paktu zobowiązują się do poszanowania wolności rodziców lub, w odpowiednich przypadkach, opiekunów prawnych do zapewnienia swym dzieciom wychowania religijnego i moralnego zgodnie z własnymi przekonaniami (ust. 4). Choć z uwagi na treść art. 91 Konstytucji RP ratyfikowana umowa międzynarodowa stanowi część krajowego porządku prawnego, to nie oznacza to, że przywołane postanowienia Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych wyłączają ustanowiony w prawie krajowym obowiązek szczepień. W tym kontekście warto podać, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 – Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych, Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem jednak Trybunału ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, że ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" – przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżących nie mogła zostać uznana za naruszoną ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021). Zdaniem tut. Sądu podana wyżej argumentacja została wprawdzie wyrażona na tle art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, jednakże ma ona dość uniwersalny charakter i można ją uznać także za odpowiednio adekwatną na tle wskazanych postanowień art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, bowiem dotyczy ochrony tych samych wartości. W kontekście zarzutu opartego o art. 33 § 2 lit. 5 u.p.e.a. Sąd wyjaśnia, że o wygaśnięciu obowiązku szczepiennego można mówić w sytuacji, kiedy dziecko osiąga wiek wskazany w § 3 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Jak wynika z treści zawartej tam regulacji wygaśnięcie obowiązku w przypadku szczepień przeciwko chorobom wskazanym w tytule wykonawczym (błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic, różyczce) następuje z dniem ukończenia przez dziecko 19. roku życia. Dziecko skarżącego urodziło się w 2018 r., a więc wciąż trwa (nie wygasł) obowiązek określony w tytule wykonawczym nr [...]. W orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut wygaśnięcia w całości lub części zobowiązania może dotyczyć sytuacji, gdy dojdzie do jego wykonania w okresie pomiędzy wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a wniesieniem zarzutów, tj. w toku postępowania egzekucyjnego (vide: wyrok NSA z 12 lutego 2025 r., sygn. I GSK 1107/21 – dostępny jw.). Podstawa powołanego zarzutu wystąpi, gdy obowiązek stanie się bezprzedmiotowy, gdy odpadnie podstawa prawna do jego dochodzenia (np. wyeliminowane ze skutkiem ex nunc zostanie orzeczenie nakładające obowiązek albo uchylony zostanie przepis, z którego bezpośrednio wynikał obowiązek). Przede wszystkim jednak dochodzony obowiązek wygaśnie na skutek jego wykonania, umorzenia lub przedawnienia. Żadna z przedstawionych sytuacji nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Obowiązek szczepienny nie został wykonany i okoliczność tę należy uznać za bezsporną (skarżący nie kwestionuje, że nie wykonano szczepienia dziecka skarżącego). Zarzuty posiłkowo podniesione w skardze, wykraczające poza zakres ustanowiony zarzutami egzekucyjnymi zgłoszonymi w piśmie z [...] lutego 2025 r., nie podlegały rozpoznaniu przez Sąd – zgodnie z wywodem z początkowej części niniejszych rozważań prawnych. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Sąd z urzędu skierował sprawę do rozpoznania w tym trybie z uwagi na przedmiot zaskarżenia (postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym). Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako w całości niezasadną.