II SA/Bd 408/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze sprzeciwu B. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowe, 2. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

B. G. (Skarżąca), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika (radcę prawnego) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2023r. (znak [...]) uchylającej decyzję Wójta Gminy Ś. z [...] grudnia 2022r. i przekazującej temu organowi do ponownego rozpoznania sprawę ustalenia warunków zabudowy. W odpowiedzi na sprzeciw organ wskazał, że decyzją z [...] kwietnia 2023r. ([...]), w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził nieważność ww. decyzji własnej wydanej [...] lutego 2023r. Żadna ze stron postepowania nie zaskarżyła powyższego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 - 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1); w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłosi osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania (pkt 2); gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można rozstrzygnąć sprawy co do istoty (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 428). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. będziemy mieć do czynienia m.in. wtedy, gdy w toku tego postępowania, przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Jest bowiem zasadą, że utrata bytu prawnego przedmiotu kontroli sądowej przed dniem wyrokowania przez sąd administracyjny skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego, uzasadniającą jego umorzenie. Z taką sytuacją będziemy mieć do czynienia w szczególności wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego (uchylona) w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień "autokontrolnych" przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. lub na skutek wydania rozstrzygnięcia w trybie nadzwyczajnym (stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o przepisy art. 156 § 1 k.p.a.). Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie, w której w ramach ustawowo przyznanych organowi uprawnień do "autokontroli" zaskarżonego aktu, organ wszczął z urzędu postępowanie na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. i orzekł o nieważności decyzji kasacyjnej wydanej [...] lutego 2023r. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji nin. postanowienia, które zgodnie z art. 161 § 2 p.p.s.a. zostało wydane na posiedzeniu niejawnym. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Stwierdzenie nieważności decyzji objętej sprzeciwem dowodzi, że nastąpiło naruszenie prawa, które nakazywałoby Sądowi uwzględnienie sprzeciwu, przynajmniej w dniu jego wniesienia. Fakt, że organ usunął naruszenie prawa we własnym zakresie, nie upoważnia sądu administracyjnego do wydania wyroku stwierdzającego bezzasadność zaskarżenia decyzji organu. Fakt ten oznacza jedynie, że między Skarżącą a organem ustał spór co do legalności podjęcia określonego aktu (w rozpoznawanej sprawie – decyzji kasacyjnej). Brak tego sporu jest równoznaczny z tym, że sprawa sądowoadministracyjna wygasa, a co za tym idzie - z bezprzedmiotowością dalszego postępowania w sprawie. W ocenie Sądu umorzenie postępowania z powodu utraty bytu prawnego decyzji stanowiącej przedmiot postępowania sądowego wskutek stwierdzenia nieważności tej decyzji stanowi surogat "uwzględnienia" skargi – co w konsekwencji uprawnia stronę skarżącą do ubiegania się o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Zapewnia to realizację zasady przyjętej w ww. przepisie, zgodnie z którą strona skarżąca nie ponosi kosztów postępowania, jeżeli słusznie domagała się ochrony prawnej od sądu.