II SA/Bd 22/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi P. G. decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu M. K. w T. z dnia [...] września 2022 r., nr (bez numeru) w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na studiowanie przedmiotów z wyższego V roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku prawo tj. seminarium magisterskiego i przygotowania do egzaminu dyplomowego postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Pismem z dnia [...] listopada 2023 r., P. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu M. K. w T. z dnia [...] września 2022 r., nr (bez numeru) w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na studiowanie przedmiotów z wyższego V roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku prawo tj. seminarium magisterskiego i przygotowania do egzaminu dyplomowego. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie § 44 ust. 1 Regulaminu studiów UMK, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach, a w szczególności studentom osiągającym wysokie wyniki w nauce, dziekan może wyrazić zgodę na udział w wybranych zajęciach bezpośrednio wyższych semestrów lub lat studiów, jednak z analizy akt sprawy wynikało, że Skarżący ma problemy z realizacją w terminie obowiązków dydaktycznych, a przepis § 44 ust. 1 Regulaminu studiów UMK odnosi się w szczególności do studentów osiągających wysokie wyniki w nauce. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, wskazując, że zakres spraw objętych zaskarżoną decyzją nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zaskarżony do Sądu Administracyjnego akt nie podlega jego właściwości, co musiało skutkować odrzuceniem skargi. Wyjaśniając powyższe stanowisko wypada wstępnie zaznaczyć, iż uczelnia wyższa jest podmiotem administracji działającym w formie zakładu administracyjnego. Zakład administracyjny to jednostka organizacyjna nie będąca organem państwowym, ani organem samorządu. Zakłady zostały powołane do wykonywania zadań publicznych, przede wszystkim poprzez prowadzenie działalności usługowej i są uprawnione do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny) jako jedna z form decentralizacji administracji publicznej nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. W zakładzie administracyjnym proces realizacji zadań publicznych przebiega w obrębie szeroko pojętej jego organizacji. Wynika to z faktu, że grupa społeczna złożona z użytkowników zakładu administracyjnego ma zawsze (w danym przedziale czasu) charakter mniej lub bardziej zamknięty (zob. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12, LEX). Dodać do tego należy, iż organy zakładu administracyjnego podejmują wobec jego użytkowników tzw. akty zakładowe, które mogą mieć charakter aktów zewnętrznych jak i wewnętrznych. Akty zakładowe wewnętrzne, co do zasady, nie podlegają kontroli instytucji zewnętrznych wobec uczelni, co wynika z przyznania tym zakładom szerokiej autonomii. Nie podlega też kwestii, że decyzja organów uczelni nie jest decyzją organu administracji. Sąd podziela stanowisko Rektora wyrażone w odpowiedzi na skargę co do tego, że rozstrzygnięcie w przedmiocie udziału w wybranych zajęciach bezpośrednio wyższych semestrów lub lat studiów nie stanowią decyzji, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ani też innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a, co ewentualnie mogłoby uzasadniać kognicję sądu administracyjnego w granicach postanowień art. 3 ustawy p.p.s.a Decyzja w tym względzie przyjmuje postać innego rozstrzygnięcia, niż decyzja z art. 104 K.p.a. i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., gdyż jest to rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie wydane na podstawie przepisów wewnętrznie obowiązujących w ramach danej uczelni, tj. na podstawie regulaminu uczelni przyjętego uchwałą senatu. W konsekwencji jest to rozstrzygnięcie o znaczeniu wyłącznie wewnątrzzakładowym, aczkolwiek dotyczące wcześniej istniejącego stosunku zakładowego. Ustawodawca dając w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym możliwość uregulowania organizacji uczelni i toku studiów przez organy uczelni, nie zdecydował się poddać kontroli sądów administracyjnych wszystkich rozstrzygnięć podejmowanych przez organy uczelni. Brak poddania wszystkich decyzji organów uczelni dotyczących indywidualnych spraw użytkowników zakładu kontroli sądów administracyjnych wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii (tak słusznie WSA w Lublinie w postanowieniu z dnia 16 marca 2022 r. o sygn. III SA/Lu 57/22, CBOSA). Ponieważ kwestia rozstrzygnięcia w przedmiocie udziału w wybranych zajęciach bezpośrednio wyższych semestrów lub lat studiów została poddana wyłącznej autonomii uczelni wyższej, to decyzja organu uczelni w tym przedmiocie, nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a., lecz wyłącznie aktem wewnątrzzakładowym odnoszącym skutek wyłącznie względem zakładu i użytkownika. Skoro w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ustawodawca wymienił w sposób wyczerpujący charakter spraw, w których uczelnia proceduje na podstawie przepisów K.p.a. i rozstrzygnięcia przez nią wydane podlegają kontroli sądowoadministracyjnej i zarazem nie wymienił pośród nich spraw dotyczących rozstrzygnięcia w przedmiocie udziału w wybranych zajęciach bezpośrednio wyższych semestrów lub lat studiów, to sąd administracyjny nie może ingerować swymi kompetencjami kontrolnymi w autonomiczne działania organów uczelni. Rozstrzygnięcie w sprawie skarżącego stanowi jednostronny akt organów uczelni i jest aktem wewnętrznym skierowanym na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków, które nie wpływają jednak na chronione ustawą prawa skarżącego. Akt ten nie ma charakteru w pełni zewnętrznego przesądzającego o nawiązaniu, odmowie nawiązania, czy rozwiązaniu stosunku zakładowego z osobą niezwiązaną z uczelnią, jak również nie został wymieniony przez ustawodawcę w katalogu spraw wymagających wydania decyzji administracyjnej. Akt ten jest adresowany do skarżącego, ale wyłącznie z racji posiadania przez niego statusu studenta Uniwersytetu M. K. w T.. Ponieważ przedmiot skargi nie został wymieniony w art. 3 § 2 P.p.s.a., a co więcej żaden przepis ustawy szczególnej wobec P.p.s.a. (art. 3 § 3 P.p.s.a.) nie przewiduje właściwości sądu administracyjnego, to skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.