II SA/Bd 1191/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. Ł. (dalej określana jako Skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...], o nałożeniu na Skarżącą, będącą właścicielem pojazdu R. o nr. VIN: [...], nr rej. [...], kary pieniężnej w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia w terminie nieprzekraczającym 180 dni o nabyciu pojazdu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej powoływana jako kpa) oraz art. 140mb pkt 2 w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.) oraz art. 31 i ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) - uchyliło zaskarżoną decyzję i nałożyło na Skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia w terminie nieprzekraczającym 180 dni o nabyciu pojazdu. Skargę na ww. decyzję złożyła Skarżąca, zarzucając jej: I. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy: 1. art. 140mb i 140n ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy brak było podstaw do ich zastosowania biorąc pod uwagę zaistniały stan faktyczny; 2. art. 189f kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zaistniały stan faktyczny uzasadniał podstawę do jego zastosowania; II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i art. 80 kpa poprzez ich niezastosowanie polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innego powodu niż wskazuje Skarżąca. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej powoływana jako ppsa), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd z urzędu, tj. nawet w przypadku braku wskazania przez stronę skarżącą, bierze pod uwagę zaistniałe na etapie postępowania administracyjnego naruszenia prawa. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny czyni to w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może bowiem eliminować potrzebę ustalania innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności sąd bada ewentualne istnienie wad powodujących nieważność decyzji. Następnie kontroluje przestrzeganie przez organ administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym (w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ppsa). Dopiero w ostatniej kolejności kontrolowane jest przestrzeganie przez organy administracyjne norm prawa materialnego (por. T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 460-461). Dokonując kontroli w wyżej przedstawiony sposób, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a mianowicie jest obciążona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ppsa obligowało do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie nieważności jest konsekwencją braku podpisania wniesionego przez Skarżącą odwołania. Wyjaśnić należy, że postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany (uprawniony) podmiot. Postępowanie odwoławcze nie może być wszczęte z urzędu (por. wyroki NSA: w sprawach IV SA 2006/98 i II SA 2048/83). Stosownie bowiem do art. 127 § 1 kpa, prawo wniesienia odwołania przysługuje stronie postępowania. Odwołanie powinno przy tym odpowiadać ogólnym wymaganiom przewidzianym w art. 63 kpa dla podań, a zatem powinno m.in. zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, a wniesione na piśmie powinno być podpisane przez wnoszącego ten środek zaskarżenia. W przypadku braku spełnienia przez odwołanie wymogów formalnych, np. w zakresie braku podpisu strony, organ odwoławczy zobowiązany jest - stosownie do art. 64 § 2 kpa - wezwać wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braków formalnych, w terminie 7 dni, z pouczeniem o konsekwencji niezastosowania się do wezwania. Przepis art. 64 § 2 kpa wiąże bowiem również organ odwoławczy. Prowadzenie postępowania odwoławczego bez wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania, w tym w postaci podpisu, względnie w sytuacji, gdy braki odwołania nie zostały uzupełnione, oznacza wadliwość tego postępowania i to w postaci kwalifikowanej. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia z działaniem organu odwoławczego "z urzędu", co narusza zasadę skargowości (art. 127 § 1 kpa) i stanowi o rażącym naruszeniu prawa (por. wyroki NSA w sprawach SA/Gd 2365/93 i II OSK 1893/18), a wniesione odwołanie nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 kpa (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie II SA/Wr 321/23). Odnosząc powyższe uwagi do kontrolowanej sprawy, należy wskazać, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione przez Skarżącą, która jednak nie podpisała złożonego do organu II instancji odwołania (pod treścią odwołania jest jedynie wydrukowane imię i nazwisko Skarżącej, brak natomiast jej własnoręcznego popisu). Organ odwoławczy, który jak wyżej wskazano, ma obowiązek sprawdzenia formalnych wymogów odwołania, winien dostrzec ów brak formalny (tj. brak własnoręcznego podpisu) i w trybie art. 64 § 2 kpa wezwać osobę wnoszącą odwołanie o jego uzupełnienie, tj. podpisanie odwołania. Organ odwoławczy nie wykonał tego obowiązku. W konsekwencji, odwołanie niepodpisane w istocie nie mogło wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania odwoławczego i nie uprawniało organu odwoławczego do merytorycznego orzekania w sprawie. Prowadzenie postępowania odwoławczego pomimo wniesienia niepodpisanego odwołania, tj. bez wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania w postaci podpisania odwołania, skutkuje stwierdzeniem, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ odwoławczy działał bowiem w istocie bez odwołania, w wyniku czego wydał swoją decyzję z urzędu (por. wyrok WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 608/16). Stwierdzone uchybienie czyni przedwczesną ocenę zarzutów zawartych w skardze. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy powinien wyeliminować opisane wyżej uchybienie poprzez wezwanie Skarżącej do usunięcia braku formalnego odwołania zgodnie z art. 64 § 2 kpa i rozstrzygnąć sprawę w zależności od reakcji Skarżącej na wezwanie. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 ppsa, uwzględniając wysokość uiszczonego przez Skarżącą wpisu.