II OZ 999/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P., R. P., D. K. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2025 r. sygn. akt VII SPP/Wa 605/24 w przedmiocie odmowy przyznania K. P. prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2024 r., nr 806/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P.; 2. odrzucić zażalenie R. P., D. K. i D. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 marca 2025 r. o sygn. VII SPP/Wa 605/24 odmówił przyznania K. P. prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 lipca 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Sąd powołując się na art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") wskazał, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania gruntownej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy jest oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i uregulowanych w przepisach materialnoprawnych. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie dokonanej przez organ oceny w zakresie dopuszczalności wniesionego przez R. P. odwołania, a zatem nie ma bezpośredniego wpływu na sferę prawną K. P. Nie posiadała ona zatem interesu prawnego pozwalającego złożyć skargę na wspomnianą decyzję. W ocenie Sądu ze względu na oczywistą bezzasadność skargi, należało orzec na mocy art. 247 p.p.s.a., jak w sentencji, przy czym orzekając w oparciu o powołany przepis, nie badano sytuacji finansowej skarżącej i jej możliwości płatniczych. Pismem z 4 kwietnia 2025 r. K. P., R. P., D. K. i D. K. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie K. P. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenie R. P., D. K. i D. K. podlega odrzuceniu. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Jak stanowi zaś art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Zastosowanie regulacji art. 247 p.p.s.a. następuje, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, przy stanie faktycznym i prawnym, który nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wniesiona skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA o sygn.: I ONP 10/12, II OZ 37/13) w szczególności, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA o sygn. I OZ 13/14). Zasadnie zatem w okolicznościach niniejszej sprawy przyjął Sąd I instancji, że skoro wniosek K. P. o przyznanie prawa pomocy złożono w sprawie ze skargi, która podlegała odrzuceniu wobec jej niedopuszczalności z uwagi na brak interesu prawnego skarżącej w zaskarżeniu danego aktu, to okoliczność oczywistej bezzasadności takiej skargi obligowała do odmowy przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie niedopuszczalne podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 178 p.p.s.a. Z kolei art. 197 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Za koniecznością odrzucenia zażalenia R. P., D. K. i D. K. przemawia fakt, że powołana niedopuszczalność może zachodzić zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym występują również wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę niebędącą adresatem skarżonego orzeczenia, ponieważ jego skutki prawne w postaci odmowy przyznania prawa pomocy, dotyczą wyłącznie adresata danego orzeczenia – w tym przypadku wyłącznie K. P. Nadto R. P., D. K. i D. K. nie byli inicjatorami postępowania o udzielenie prawa pomocy, tym samym postanowienie zapadło w postępowaniu wywołanym wnioskiem K. P. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych jej osoby. Z tych przyczyn zażalenie złożone przez wyżej wymienione osoby na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy K. P. na podstawie art. 247 p.p.s.a. jest niedopuszczalne, ponieważ nie były one adresatami tego postanowienia. Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.