II OZ 981/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 164/25 o odmowie przywrócenia J. U. terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J. U. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 listopada 2024 r. nr OA.7721.18.11.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić J. U. termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2025 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci złożenia 5 jej odpisów – w terminu 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis wezwania został przesłany pocztą na adres kancelarii pełnomocnika skarżącego. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy poświadczenia doręczenia (karta 16) wezwanie zostało odebrane przez upoważnionego pracownika w dniu 29 stycznia 2025 r. W dniu 10 lutego 2024 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego wystąpił do sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Podał, że wezwanie zostało mu doręczone w dniu 29 stycznia 2025 r., zatem termin do uzupełnienia braków upłynął w dniu 5 lutego 2025 r. Pełnomocnik wskazał, że od dnia 5 lutego 2025 r. do dnia 8 lutego 2025 r. w związku z chorobą był niezdolny do pracy. Zdaniem pełnomocnika, powyższa okoliczność uzasadnia przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Do wniosku dołączył odpowiedź na zarządzenie z 24 stycznia 2025 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 164/25, odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, na zasadzie art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."). W ocenie Sądu, nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, okoliczności podniesione przez pełnomocnika skarżącego we wniosku nie są okolicznościami, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił w sposób przekonujący, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków skargi było przez niego niezawinione. Wskazał jedynie, że uchybienie terminu spowodowane było chorobą - w dniach od 5 lutego do 8 lutego 2025 r. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że pierwszy dzień choroby pełnomocnika był ostatnim dniem terminu do dokonania czynności, o którą wzywał Sąd. Wskazania wymaga także pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym nie każda choroba - niezdolność do pracy, powinna być uznana za przyczynę usprawiedliwiającą niedokonanie w terminie czynności procesowej, lecz jedynie taka, która rzeczywiście uniemożliwia dokonanie takiej czynności (zob. postanowienia NSA: z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 522/15, z dnia 29 września 2012 r., sygn. akt I OZ 713/12, z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 310/10). Taka sytuacja nie została wykazana. Zatem choroba nie powinna była być przeszkodą, uniemożliwiającą dokonanie czynności. Praktyką także pozostaje wzajemne zastępowanie się pełnomocników, nawet w sytuacjach niewyznaczenia pełnomocnika substytucyjnego za zgodą mocodawcy. Pełnomocnik skarżącego, jak wynika z ogólnodostępnej strony internetowej, nie prowadzi kancelarii jednoosobowo. Mógł zwrócić się o zastąpienie go w czynności uzupełnienia odpisów skargi do innego adwokata. Sąd uznał zatem, że pełnomocnik strony skarżącej nie dochował należytej staranności w prowadzeniu sprawy i nie wykazał, że uchybienie terminu powstało bez jego winy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżając je w całości i domagając się orzeczenia co do istoty sprawy i przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał między innymi, iż stosownych czynności nie był w stanie wykonać ze względu na udokumentowany stan zdrowia, a ponadto, nikt nie był w stanie go zastąpić. Prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. W ramach wspólnoty biurowej dzieli siedzibę kancelarii z żoną adw. I. P.. Żona pełnomocnika , w związku z tym, że niedawno urodziła dziecko, przebywa na urlopie macierzyńskim, co jest związane z koniecznością zapewnienia opieki nad synem. Nie miała więc ona również możliwości zastąpienia męża w dokonaniu czynności procesowej. Wykonanie pięciu odpisów skargi wymagało udania się do kancelarii. Sam nie mógł się tam udać. Nie mógł także z uwagi na charakter schorzenia, pozostać w domu i opiekować się dzieckiem w czasie ewentualnego wyjazdu żony do siedziby kancelarii. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, a we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zasadnicze znaczenie dla uznania zasadności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy strony. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę we wniosku, lecz również całości okoliczności sprawy. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, pełnomocnik dostatecznie uprawdopodobnił okoliczność wskazującą na brak winy w nieterminowym wniesieniu odpisów skargi. Przyczyna ta została nie tylko uwiarygodniona, ale także wykazana zaświadczeniem lekarskim, według którego w okresie od 5 lutego 2025 r. do 8 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącego był niezdolny do pracy i według zaleceń "chory powinien leżeć". Zauważyć należy, że od profesjonalnego pełnomocnika można i należy oczekiwać zachowania podwyższonego miernika staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Pełnomocnik powinien tak zorganizować pracę, w tym urządzić sposób funkcjonowania własnej kancelarii, aby czynności podejmowane były terminowo, w szczególności te, których skuteczność uzależniona jest od zachowania ustawowego terminu. Doświadczenie wskazuje jednak, że czasem z powodu nadzwyczajnych okoliczności, pomimo właściwej organizacji pracy, podjęcie w terminie czynności związanych z wypełnieniem udzielonego przez stronę pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy może okazać się utrudnione lub nawet czasowo wyłączone. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że jeżeli przyczyną uchybienia terminu była nagła, niespodziewana choroba pełnomocnika uniemożliwiająca, w ocenie lekarza, wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu - co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1400/17, postanowienie Sądu Najwyższego z 12 maja 2006 r., sygn. akt V CZ 29/06 (to ostatnie wydane wprawdzie na gruncie art. 168 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, zawierającego jednakże niemal identyczną treść jak art. 86 § 1 P.p.s.a.). Skoro więc przyczyną uchybienia terminu była choroba pełnomocnika, to uznać należy, że uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, w tym również uzupełnienia braków formalnych skargi. Możliwości posłużenia się zastępstwem nie można odrywać od indywidualnych okoliczności sprawy. Fakt, że do niezdolności pełnomocnika do pracy doszło w ostatnim dniu terminu może wskazywać, że pełnomocnik był w stanie dokonać czynności wcześniej, ale z takiego obowiązku prawnego nie miał. Skonstatować natomiast można, że takie okoliczności nie wykluczają braku możliwości posłużenia się zastępstwem. W okolicznościach niniejszej sprawy, wskazanych w zażaleniu, nie można było wymagać aby czynność procesowa została dokonana przez adwokata dzielącego z pełnomocnikiem skarżącego siedzibę kancelarii, tj. żoną pełnomocnika . Podkreślić warto, że pełnomocnik nie tylko zachował termin siedmiodniowy, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Nadto, czynność została dokonana w pierwszym dniu roboczym po ustaniu przyczyny uchybienia terminu – zwolnienie lekarskie trwało do 8 lutego 2025 r. (sobota), a w dniu 10 lutego 2025 r. (poniedziałek) uzupełnił brak formalny i złożył wniosek o przywrócenie terminu. W efekcie uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pełnomocnik skarżącego dostatecznie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Wykazał zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, że jego stan zdrowia stanowił przeszkodę uniemożliwiającą dokonywanie czynności procesowych, w przedłożeniu odpisów skargi. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, a wobec uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, zachodziły podstawy do zastosowania art. 188 P.p.s.a. oraz uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.