II OZ 996/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 28/25 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 29 listopada 2024 r., nr WINB-WOP.7721.102.2024.MK w przedmiocie rozbiórki postanawia oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia 5 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 28/25, uwzględnił wniosek C. sp. z o.o. z siedzibą w T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 29 listopada 2024 r., nr WINB-WOP.7721.102.2024.MK W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał m.in., że skarżący uprawdopodobnił, że wykonanie nałożonego na niego mocą zaskarżonej decyzji obowiązku rozbiórki mogłoby narazić go na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody materialnej, jak również spowodować trudne do odwrócenia skutki. Sąd wskazał, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wykonanie rozbiórki, co do zasady, wiąże się z koniecznością pokrycia kosztów prac rozbiórkowych oraz, w razie stwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji i braku podstaw do dokonania rozbiórki, pokryciem kosztów ponownej odbudowy obiektów. Dokonanie rozbiórki, przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy przez sąd, łączy się z niebezpieczeństwem powstania trudnych do odwrócenia skutków polegających na utracie wzniesionego obiektu, a w razie uwzględnienia skargi i ustalenia, że istnieje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji w przedmiocie rozbiórki, powstanie problem powrotu do stanu poprzedniego, czyli do stanu sprzed wykonania zaskarżonej decyzji orzekającej rozbiórkę Zażalenie od ww. orzeczenia wniosła G. P., która zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako P.p.s.a.) "poprzez jego błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że strona skarżąca wykazała ani nie udokumentował okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków". Z uwagi na powyższe w zażaleniu wniesiono uchylenie zaskarżonego postanowienia, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. W uzasadnieniu zażalenia wskazano m.in., że działalność firmy już w chwili obecnej jest dla wielu mieszkańców uciążliwa (hałas, smród, związany z cięciem i szlifowaniem, rozładunek i załadunek materiałów, dym wydobywający się z komina, przejeżdżające pojazdy o dużym tonażu, pył od materiałów budowlanych). W związku z powyższym "mieszkańcy obawiają się, że organ wstrzymując nakaz rozbiórki a rozbudowa nowego węzła betoniarski również w stwierdzonej samowoli budowlanej stanie się dla nich jeszcze bardziej uciążliwa". Mieszkańcy wyrażali sprzeciw, ponieważ ciągły hałas i emisja szkodliwych substancji zagraża ich zdrowiu i wpływa niekorzystnie na otoczenie. Podejmując decyzję o osiedleniu się tutaj, mieszkańcy brali pod uwagę właśnie aspekty gminy wiejskiej o charakterze rolniczym. Szkodliwe substancje uzyskane w procesach produkcyjnych przedostają się do atmosfery i zagrażają środowisku. Niewątpliwie ulega też pogorszeniu stan podziemnych instalacji. Reasumując, żaląca się stwierdziła, że zezwolenie inwestorowi na korzystanie z samowoli budowlanej i wstrzymywanie jej rozbiórki zakłóca zasadę dobrego sąsiedztwa już i tak zakłóconą, gdyż w chwili obecnej istniejąca infrastruktura znacznie wpływa na działki sąsiednie, oddziałuje na środowisko nie tylko w najbliższej okolicy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przed dalszymi uwagami konieczne jest spostrzeżenie, że ujęcie w cudzysłów w poprzedzającym tekście niektórych określeń wynika z tego, że zawierają one wypowiedzi niegramatyczne, a przez to niezrozumiałe. Niezależnie od tego, Naczelny Sąd Administracyjny przystąpił do merytorycznej oceny zasadności zażalenia. Stosownie do art. 61 § 1 P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania objęto zaskarżoną decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 29 listopada 2024 r., nr WINB-WOP.7721.102.2024.MK , którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radziejowie z dnia 16 września 2024 r. nr PINB.450.7.2022.AT, nakazującą skarżącemu rozbiórkę składu kruszywa zlokalizowanego na działce nr [...], składającego się z 5 boksów do składowania materiałów sypkich. Wprawdzie skarżący w zawartym w skardze wniosku w sposób lakoniczny argumentował, że przedmiotowy nakaz rozbiórki może spowodować trudne do odwrócenia skutki, to jednak należy przyjąć, iż rozbiórka przedmiotowego obiektu może spowodować wyrządzenie znacznej szkody i powstanie trudnych do odwrócenia skutków – biorąc pod uwagę charakter prowadzonej działalności. Należy podzielić ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że nakaz rozbiórki przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach rozbiórki, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w zasadzie nieuniknione. Co do zasady bowiem wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, bowiem najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. Wykonanie rozbiórki może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z koniecznością jego odbudowy, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki zostałaby uchylona. Wówczas udzielona ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II OZ 785/12, publ. CBOSA). W tym stanie rzeczy wniosek o wstrzymanie decyzji organu należało uznać za zasadny. Wstrzymanie wykonania decyzji jest uzasadnione przede wszystkim z uwagi na potrzebę zapewnienia skutecznej ochrony interesu strony przed nieodwracalnymi skutkami rozbiórki w przypadku ewentualnego uchylenia decyzji w toku dalszego postępowania sądowego. Należy również podnieść, że argumenty czynione w zażaleniu, odnoszące się do aspektów środowiskowych, takich jak emisja hałasu czy pyłów, na obecnym etapie nie mają kluczowego znaczenia. Niniejsze postępowanie wpadkowe prowadzone jest w ramach postępowania sądowego kontrolującego legalność decyzji wydanych w sprawie wykonania przedmiotowych obiektów na gruncie przepisów prawa budowlanego. Kwestia zaś istnienia uciążliwości środowiskowych nie może być traktowana jako bezpośrednia przeszkoda do wstrzymania wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę spornych zabudowań - zwłaszcza w sytuacji, gdy wykonanie decyzji mogłoby doprowadzić nieodwracalnych skutków. Kwestionowanie wstrzymania wykonania decyzji tym, że działalność skarżącego "jest dla wielu mieszkańców uciążliwa ze względu na hałas, czy też inne okoliczności z zakresu uciążliwości sąsiedzkich, nie jest zatem skuteczne. Są to okoliczności dotyczące nie tyle przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, czy też nawet legalności obiektu budowlanego, ile okoliczności dotyczące działalności gospodarczej prowadzonej z wykorzystaniem spornego obiektu. Do tego rodzaju roszczeń służą inne procedury z zakresu prawa administracyjnego, np. z zakresu ochrony środowiska, lub roszczenia cywilnoprawne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.