II OZ 922/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 704/24 odmawiające A. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 704/24 w sprawie ze skargi A. K. i A. R. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lipca 2024 r. nr P.7722.30.2024 07KK w przedmiocie wstrzymania budowy budynku gospodarczego postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 17 grudnia 2024 r., II SA/Ol 704/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. K. i A. R. (dalej: skarżący) na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 lipca 2024 r. nr P.7722.30.2024 07KK w przedmiocie wstrzymania budowy budynku gospodarczego. Sentencja powyższego wyroku została skutecznie doręczona skarżącym w dniu 24 grudnia 2024 r. Przesyłkę, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odebrał dorosły domownik – P. R. Pismem z 2 stycznia 2025 r. skarżący wnieśli o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia niniejszego wniosku. Pismo to zostało podpisane wyłącznie przez A. K. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wyjaśniono, że w okresie, w którym został doręczony odpis wyroku skarżący przebywali na urlopie świątecznym, a osoba odbierająca korespondencję nie umieściła informacji o dacie doręczenia przesyłki sądowej. Postanowieniem z 25 lutego 2025 r., II SA/Ol 704/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), odmówił A. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który upłynął 31 grudnia 2024 r. Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., a wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżąca złożyła wniosek o uzasadnienie wyroku. W sprawie nie budzi więc zastrzeżeń dopełnienie przez stronę wymogów formalnych wniosku. Sąd I instancji podkreślił, że z treści art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu I instancji wyjazd na świąteczny urlop z pewnością nie jest okolicznością, która uzasadniałaby wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności przed Sądem. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w chwili doręczenia wyroku skarżąca przebywała za granicą. Po powrocie z podróży, kiedy co prawda nie upłynął jeszcze termin do złożenia wniosku o uzasadnienie (31 grudnia 2024 r.), w dalszym ciągu nie wiedziała o istnieniu przesyłki z wyrokiem, albowiem syn, który nie mieszka i nie przebywa na stałe w jej miejscu zamieszkania nie pozostawił żadnej wiadomości o przesyłce. Skarżąca podkreśliła, że wyrok został doręczony podczas jej nieobecności w Polsce – w dniach 22-31 grudnia 2024 r. skarżąca przebywała za granicą. Skarżąca wyjaśniła, że dopiero po powrocie z urlopu, przeglądając korespondencję, zorientowała się, że wyrok został doręczony. Natychmiast, tego dnia, tj. 2 stycznia 2025 r., złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z wnioskiem o uzasadnienie. W ocenie skarżącej to nie wyjazd na świąteczny urlop, a brak informacji o przesyłce doręczonej osobie, która na stałe nie zamieszkuje w miejscu zamieszkania skarżącej spowodował uchybienie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z rozważeniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Okoliczności wskazujące na brak winy powinny być wskazane we wniosku. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Z akt niniejszej sprawy wynika, że korespondencję sądową skierowaną do skarżącej zawierającą wyrok z 17 grudnia 2024 r. doręczono podczas nieobecności skarżącej w trybie zastępczym jej synowi – dorosłemu domownikowi, który podpisał się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, czym podjął się oddania pisma skarżącej (k. 61 akt sąd.). W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że ustawodawca, regulując w art. 72 § 1 p.p.s.a. tryb doręczenia zastępczego, określił kilka przesłanek, których łączne spełnienie umożliwia zastosowanie tej instytucji. Jednym z takich wymogów jest nieobecność adresata w mieszkaniu. Drugim istotnym warunkiem jest oddanie pisma do rąk wskazanych osób, tj. m.in. dorosłego domownika. W orzecznictwie uznaje się, że odbiór korespondencji wraz z podpisaniem zwrotnego potwierdzenia odbioru równoznaczne jest z wyrażeniem woli oddania przesyłki adresatowi. Należy wyraźnie podkreślić, że przesyłka może zostać pozostawiona dorosłemu domownikowi, a za takiego mógł zostać uznany syn skarżącej. Tym samym, wyrok Sądu z 17 grudnia 2024 r. został prawidłowo doręczony w dniu 24 grudnia 2024 r. synowi skarżącej, znajdującemu się i odbierającemu przesyłkę w miejscu zamieszkania skarżącej, oraz podpisującemu zwrotne potwierdzenie odbioru jako dorosły domownik. Co więcej, skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że jej syn, który jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oświadczył, iż jest dorosłym domownikiem, na stałe nie przebywa ani nie mieszka w miejscu zamieszkania skarżącej. Podkreślić bowiem należy, że nie można obalić domniemania doręczenia do rąk dorosłego domownika jedynie przez stwierdzenie, że osoba odbierająca przesyłkę nie była do tego upoważniona, w sytuacji, w której osoba ta przebywała w lokalu adresata będącego osobą fizyczną i jednocześnie oświadczyła doręczycielowi, że jest dorosłym domownikiem adresata, poświadczając to własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma ma bowiem moc dokumentu urzędowego, a zatem stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Przy czym doręczyciel nie jest uprawniony do weryfikowania, czy dorosła osoba przebywająca w danym lokalu jest rzeczywiście domownikiem adresata, musi bowiem polegać na oświadczeniu tej osoby i składanym przez nią podpisie potwierdzającym nie tylko odbiór przesyłki, ale również zobowiązanie się do oddania przesyłki adresatowi. Z kolei adresata obciążają ewentualne negatywne konsekwencje zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać jej przesyłkę. Bez znaczenia jest przy tym, kto w tym przypadku odebrał przesyłkę, skoro osoba ta oświadczyła, że jest dorosłym domownikiem i zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi (por. postanowienie NSA z 15 marca 2016 r., II OZ 263/16). Doręczający korespondencję nie musi znać zakresu uprawnień osoby, która jest obecna pod danym adresem zwłaszcza w sytuacji, gdy zobowiązała się ona do oddania przesyłki adresatowi. Natomiast domownik, który zobowiązał się do oddania pisma adresatowi, powinien przekazać niezwłocznie informację o nadejściu przesyłki adresatowi. To adresat jest odpowiedzialny za osoby, które z mocy prawa mogą podczas jego nieobecności odebrać kierowaną do niego przesyłkę, jak to jest w przypadku doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi. Wszelkie zatem zaniechania domownika w terminowym przekazaniu korespondencji adresatowi, czy też poinformowaniu o terminie doręczenia przesyłki, świadczą o niedochowaniu staranności samego adresata, a niedochowanie należytej staranności przez dorosłego domownika odbierającego korespondencję, nie może stanowić okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu sądowym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sam fakt, że dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji, nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie nie wyłącza winy skarżącej. Adresata bowiem obciążają ewentualne negatywne konsekwencje prawne zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać mu przesyłkę. Dodatkowo należy wskazać, że dla skuteczności doręczenia nie ma znaczenia, kiedy przesyłka faktycznie zostanie przekazana adresatowi. Pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym potwierdzającym zarówno fakt doręczenia, jak i datę doręczenia pisma, zgodnie z danymi umieszczonymi w tym dokumencie i to od dnia po nim następującego rozpoczyna bieg termin na dokonanie czynności procesowej. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 25 lutego 2024 r. nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.