II OZ 912/26

Dnia 15 września 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2026 r., sygn. akt II SAB/Gd 62/25 o odrzuceniu skargi A.Z. na bezczynność i przewlekłość postępowania Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie zalewania nieruchomości na skutek nieprawidłowo działającego systemu odwadniającego drogę gminną postanawia: 1. sprostować zaskarżone postanowienie w jego komparycji w ten sposób, że w miejscu oznaczenia daty posiedzenia niejawnego jako "w dniu 1 lipca 2026 r." powinno być "w dniu 6 lipca 2026 r." 2. oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (WSA) postanowieniem z 6 lipca 2026 r., sygn. akt II SAB/Gd 62/25, odrzucił skargę A.Z. (skarżąca) na bezczynność i przewlekłość postępowania Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie zalewania nieruchomości na skutek nieprawidłowo działającego systemu odwadniającego drogę gminną. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 4 maja 2026 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało przesłane skarżącej za pośrednictwem platformy e-PUAP. Wobec nieodebrania przez adresata dokumentu w terminie 14 dni, wezwanie zostało uznane za doręczone 18 maja 2026 r., co potwierdza załączone do akt (k. 36 akt sądowych) Urzędowe Poświadczenie Doręczenia. Jednocześnie sąd a quo zreferował, że pismem z 21 maja 2026 r. skarżąca wniosła m. in. o wskazanie aktualnego stanu sprawy i przesłanie jej pełnej korespondencji znajdującej się w aktach, w szczególności m. in. wszystkich wezwań, zarządzeń, postanowień. Nadto wniosła o doręczanie jej dalszej korespondencji również listem poleconym. Skarżąca wyjaśniała, że ma problemy z korzystaniem z systemów mObywatel, e-PUAP i e-doręczenia, w szczególności w okresie od 20 marca 2026 r. do 22 kwietnia 2026 r. nie miała dostępu do pism kierowanych do niej przez systemy elektroniczne. Skarżąca wyjaśniała także, że 22 kwietnia 2026 r. skierowała do WSA w Gdańsku wniosek o ponowne wysłanie pism z uwagi na brak dostępu do nich. Skarżąca wniosła, by sąd nie traktował formalnego pojawienia się pism w systemie jako równoznacznego z realnym dostępem skarżącej do ich treści, nadto podkreślała, że brak możliwości otwarcia pisma, opóźnione pojawienie się dokumentów, brak widoczności korespondencji, czy odczytania załączników nie mogą być traktowane jako zawinione niewykonanie wezwania. Skarżąca wyjaśniała ponadto, że występuje w sprawie bez pełnomocnika, jest w ciężkim stanie zdrowia, nie ma stabilnych środków finansowych, uczestniczy w licznych postępowaniach dotyczących zajęć świadczenia rentowego i rachunku bankowego. W jej ocenie doręczanie pism wyłącznie elektronicznie nie daje dostępu do treści pisma i pozbawia ją możliwości obrony jej spraw. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 25 maja 2026 r. wezwano skarżącą do jednoznacznego wskazania w terminie 7 dni sposobu doręczenia, informując, że wskazany przez nią adres elektroniczny jest nieprawidłowy, pod rygorem doręczania korespondencji sądowej w formie papierowej. Wezwanie doręczono przesyłką pocztową 26 maja 2026 r. W odpowiedzi na wezwanie z 25 maja 2026 r., skarżąca wniosła o doręczanie jej korespondencji w formie papierowej, listem poleconym, co stanowi podstawową formę doręczeń, wnosząc jednak o równoczesne doręczanie je korespondencji w formie elektronicznej, przy czym forma elektroniczna ma mieć charakter pomocniczy. Skarżąca jednocześnie potwierdziła dotychczasowy swój adres elektroniczny skrytki e-PUAP: /[...]. Procedując w przedmiotowej sprawie, sąd pierwszej instancji stwierdził, że ustawowy termin na uzupełnienie braku fiskalnego skargi, upłynął bezskutecznie 25 maja 2026 r. Mając powyższe na uwadze, WSA w Gdańsku odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143 ze zm., Ppsa). Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 220 § 3 Ppsa, poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego, mimo że wezwanie do uiszczenia wpisu nie zostało skutecznie doręczone, w sposób zapewniający realny dostęp do treści pisma, 2. naruszenie art. 74a Ppsa, poprzez mechaniczne zastosowanie fikcji doręczenia elektronicznego, mimo że przed doręczeniem wezwania o wpis, skarżąca zgłaszała sądowi brak realnego dostępu do korespondencji elektronicznej, 3. naruszenie art. 6 Ppsa, poprzez nieuwzględnienie, że skarżąca działa samodzielnie, bez profesjonalnego pełnomocnika, w ciężkim stanie zdrowia i przy udokumentowanych problemach z dostępem do korespondencji, 4. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez faktyczne pozbawienie skarżącej prawa do sądu, w skutek odrzucenia skargi na podstawie fikcyjnego doręczenia pisma, którego treści realnie nie mogła odczytać. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do dalszego procedowania. W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca podnosiła, że nie mogła realnie zapoznać się z wezwaniem do uzupełnienia braku fiskalnego, ponieważ miała problemy z odbiorem korespondencji sądowej przez system e-PUAP. W jej ocenie nie doszło do skutecznego doręczenia wezwania, ponieważ nie mogła realnie zapoznać się z treścią nadanego dokumentu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 Ppsa sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Na podstawie zaś art. 220 § 3 Ppsa skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W niniejszej sprawie wezwaniem z 4 maja 2026 r., skarżąca została zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone stronie skarżącej za pośrednictwem platformy e-PUAP i w związku z brakiem odbioru pisma przez skarżącą przez okres 14 dni, uznane za doręczone 18 maja 2026 r. Zgodnie z brzmieniem art. 74a § 1 pkt 2 Ppsa, doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny. W rozpoznawanej sprawie został spełniony ten warunek. Bezzasadne jest zatem kwestionowanie przez skarżącą prawidłowości doręczenia pism sądowych, tj. za pośrednictwem platformy elektronicznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest wnoszenie pism w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd w konsekwencji doręcza dokumenty stronom korzystającym z tego trybu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a Ppsa. Przez adres elektroniczny strony należy rozmieć adres konta na platformie e - PUAP. W myśl art. 74a § 5 Ppsa, datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (art. 74a § 6 Ppsa). Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4 (art. 74a § 7 Ppsa), a w przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (art. 74a § 8 Ppsa). Jak wynika z urzędowego poświadczenia odbioru, dokument nie został odebrany przez adresata w okresie 14 dni od daty wysłania pierwszego zawiadomienia, zatem zgodnie z art. 74a § 8 Ppsa, doręczenie należało uznać za dokonane. Jak wskazał sąd pierwszej instancji, z Urzędowego Potwierdzenia Doręczenia wezwania o wpis (k. 36 akt sądowych) wynika, że pierwsze zawiadomienie zawierające informację o możliwości odebrania pisma elektronicznego utworzono 4 maja 2026 r., zaś drugie 12 maja 2026 r. Żadne z tych zawiadomień nie zostało podjęte przez stronę, wobec czego pismo zostało uznane za doręczone 18 maja 2026 r. Powyższe oznacza, że termin na wniesienie wpisu upływał 25 maja 2026 r. Skarżąca zaś do chwili obecnej wpisu sądowego nie uiściła. Potwierdza to notatka urzędowa Oddziału Finansowo-Budżetowego WSA z 14 maja 2026 r., z której wynika, że w okresie od 4 maja 2026 r. do 9 czerwca 2026 r., strona skarżąca nie uiściła wpisu w wysokości 100 zł. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, naruszenia art. 74a Ppsa i w konsekwencji zastosowania art. 220 § 3 Ppsa, należy wskazać za sądem pierwszej instancji, że sąd prowadził ze skarżącą korespondencję elektroniczną za pośrednictwem platformy e-PUAP, a nie mObywatel, która to aplikacja posługuje się modelem skrzynki osobistej, łączącej systemy e-PUAP oraz e-Doręczeń. To, że strona odbiera korespondencję z systemu e-PUAP w aplikacji mObywatel, w której działaniu wystąpić mogłyby problemy, nie zmienia zasad doręczania przez e-PUAP i obliczania terminów doręczeń pism sądowych. Jeżeli więc sąd dysponuje Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia danego pisma elektronicznego, to zobowiązany jest uwzględnić okoliczności zeń wynikające. Sąd nie ma tym samym możliwości liczenia terminów w sposób inny niż wynikający z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, wobec czego brak było podstaw do przyjęcia innej daty odbioru korespondencji elektronicznej z wezwaniem o wpisie niż wynikająca z Urzędowego Poświadczenia Odbioru. Komunikacja elektroniczna w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest prawem, a nie obowiązkiem obywatela. Wybór tej formy komunikacji wiąże się z konsekwencjami ponoszenia odpowiedzialność za prawidłowe z niego korzystanie, a trudności w jego obsłudze nie mogą mieć znaczenia dla oceny, czy strona wykonała nakładany na nią obowiązek. Wszelka korespondencja kierowana do skarżącej odbywała się w przepisanej prawem formie z zawartością stosownych pouczeń ustawowych. Tym samym nie można zarzucać niestosowania przez sąd pierwszej instancji art. 6 Ppsa. Obowiązujący w polskim systemie prawa rygor formalny i fiskalny inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego nie narusza konstytucyjnego prawa obywateli do sądu. Odrzucenie skargi ma miejsce dopiero w momencie niezastosowania się strony do wyartykułowanych wezwań i pouczeń. Skarżący są pouczani o konsekwencjach swoich zaniedbań, a ponadto zakreślane są dla nich odpowiednie terminy na ich naprawę. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w z związku z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł, jak w punkcie 2. sentencji postanowienia i oddalił wniesione zażalenie. O sprostowaniu oczywistej omyłki w oznaczeniu daty posiedzenia niejawnego, na którym wydano zaskarżone postanowienie, orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i § 3 w zw. z art. 166 Ppsa.