II OZ 911/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2026 r., sygn. akt II SAB/Gl 182/26 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M.H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bielska - Białej w przedmiocie legalności posadowienia ogrodzenia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 19 czerwca 2026 r. sygn. akt II SAB/Gl 182/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (WSA), odmówił M.H. (skarżący) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Bielska – Białej (PINB) w przedmiocie legalności posadowienia ogrodzenia. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił należycie braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zdaniem sądu a quo, wskazane we wniosku okoliczności nie są ani nadzwyczajne, ani nagłe, ani też nieprzewidywalne, czy niezależne, którym nie można byłoby przeciwdziałać. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu orzeczenia zreferował, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 29 kwietnia 2026 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie swojego numeru PESEL oraz został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych. Dla dokonania tych czynności wyznaczono siedmiodniowy termin liczony od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone na elektroniczny adres do doręczeń skarżącego na platformie e-PUAP, z którego to adresu wniesiono skargę. Jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia, wezwanie nie zostało odebrane przez skarżącego, natomiast skutek doręczenia nastąpił 19 maja 2026 r. Wyznaczony siedmiodniowy termin upłynął 26 maja 2026 r. Natomiast 29 maja 2026 r. na rachunek bankowy WSA wpłynęła kwota 100 zł, uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu sądowego od skargi. 28 maja 2026 r. wpłynęło pismo skarżącego z prośbą o wskazanie daty skargi wniesionej przez skarżącego, aby skarżący mógł uzupełnić braki formalne skargi. Powyższe pismo zawierało również wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wniosek ten był obarczony brakami formalnymi, gdyż skarżący nie dokonał równocześnie czynności, której nie dokonał w terminie, tj. nie wskazał swojego numeru PESEL. Skarżący podnosił we wniosku o przywrócenie terminu, że przyczyna uchybienia terminowi, była spowodowana znaczną ilością skarg wniesionych prze skarżącego, przez co, jak wskazał nie wiedział, w której sprawie wzywany jest do uzupełnienia braków formalnych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 1 czerwca 2026 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu, poprzez dokonanie czynności, której nie dokonał w terminie oraz wskazania daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia wniosku. Pismem z 11 czerwca 2026 r. skarżący uzupełnił braki formalne wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący wskazał, że przyczyna uchybienia terminu ustała 8 czerwca 2026 r., kiedy skarżący odebrał pismo z sądu, wskazujące datę wniesienia skargi. Przywołanym na wstępie orzeczeniem z 19 czerwca 2026 r., WSA odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. We wniesionym środku zaskarżenia podniósł, że treść sądowego zarządzenia z 29 kwietnia 2026 r. nie pozwoliła skarżącemu jednoznacznie ustalić, której dokładnie z wniesionych przez skarżącego spraw/skarg dotyczy rzeczone pismo. Wskazał, że sąd nie podał daty skargi, bądź jakiejkolwiek daty, która pozwoliłaby skarżącemu ustalić o jaką konkretnie skargę chodzi. Wprowadziło to, zdaniem skarżącego, stan skonfundowania niejasności i uniemożliwiło mu prawidłowe i wyczerpujące oraz terminowe wykonanie zarządzenia sądu. Na podstawie treści zażalenia, można wywnioskować, że skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143, Ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z art. 87 § 1 Ppsa wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw, czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć (por. postanowienie NSA z 30 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 227/18, LEX nr 2498463). Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany przy uwzględnieniu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Tym samym może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Powołane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wbrew argumentom skarżącego, podnoszonym we wniosku o przywrócenie terminu, znaczna ilość skarg wniesionych prze skarżącego, przez co skarżący nie wiedzieć miał, w której sprawie wzywany jest do uzupełnienia braków formalnych, nie może zwalniać strony od obowiązków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Jak słusznie argumentował sąd pierwszej instancji, to skarżący zainicjował postępowania sądowe, a zatem to w wyniku jego działań należało podjąć stosowne czynności, zmierzające do nadania dalszego biegu skargom. Skoro skarżący miał problemy ze zrozumieniem wezwania sądu, to powinien podjąć starania zmierzające do wyjaśnienia wątpliwości co do odebranego wezwania, poprzez uzyskanie dodatkowych informacji w sądzie. Skarżący nie wykazał, aby w związku z rzekomą niejasnością wezwania musiał zasięgnąć porady prawnej fachowego pełnomocnika, czy też aby zwracał się do sądu wojewódzkiego w formie pisemnej, czy też telefonicznej o wyjaśnienie tego wezwania. Od strony postępowania sądowego oczekiwać należy dbałości co do prowadzenia swoich spraw. Następstwa ewentualnych zaniedbań, o ile nie były one wywołane czynnikami obiektywnymi, obciążają stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Z uwagi na treść art. 86 § 1 Ppsa, sąd administracyjny rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu na podstawie podniesionych w nim okoliczności faktycznych ocenia, czy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie uzasadnienie wniosku i ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń np. niezbędną dokumentacją, aby uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 28 października 2025 r., II FZ 79/25, LEX nr 4006243). W przedmiotowej sprawie skarżący nie przedstawił dostatecznych argumentów na poparcie braku swojej winy w uchybieniu terminowi na uzupełnienie braków formalnych. Nie dochował przez to wymaganej staranności działania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.