II OZ 903/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Parafii R. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 757/23 odrzucające zażalenie Parafii R. w W. z 14 stycznia 2024 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 757/23 w sprawie ze skargi Parafii R. w W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 lutego 2023 r., nr DON.7200.133.2022.ANM w przedmiocie wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 757/23 odrzucił zażalenie Parafii R. w W. na postanowienie tego Sądu z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 757/23 w sprawie ze skargi Parafii R. w W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 lutego 2023 r., znak: DON.7200.133.2022.ANM w przedmiocie wznowienia postępowania. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r. odrzucił skargę kasacyjną Parafii R. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2023 r. Przy piśmie z dnia 5 stycznia 2024 r. przesłano skarżącej odpis ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniami o prawie, terminie i warunkach formalnych wniesienia zażalenia. Powyższa korespondencja została doręczona skarżącej w dniu 10 stycznia 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 111). Skarżąca pismem z dnia 14 stycznia 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zażalenie na postanowienie z dnia 19 stycznia 2023 r., które zostało własnoręcznie podpisane przez księdza Z.K. i Z.G. WSA wskazał, że z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że wojewódzki sąd administracyjny dokonuje wstępnej kontroli zażalenia. Kontrola ta obejmuje zachowanie terminu do wniesienia zażalenia, jego dopuszczalność oraz spełnienie wymogów formalnych. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej. Z art. 194 § 4 p.p.s.a. wynika natomiast, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2-3 stosuje się odpowiednio. Sąd zwrócił uwagę, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest środkiem odwoławczym o wysokim stopniu sformalizowania – stąd zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem art. 175 § 2-3. Powyższe oznacza, że w przypadku czynności procesowej jaką jest sporządzenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej przepisy p.p.s.a. wprowadzają tzw. przymus adwokacki (rozciągający się również na radców prawnych, doradców podatkowych oraz rzeczników patentowych). Powodem takiego rozwiązania jest nadanie temu środkowi odwoławczemu charakteru pisma o wysokim stopniu sformalizowania w zakresie wymogów dotyczących podstaw i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji zażalenia. Z kolei uzasadnieniem wskazanych w art. 175 § 2 p.p.s.a. wyjątków jest założenie, że wszystkie wymienione w przepisie osoby, z racji pełnionych funkcji, wykonywanych zawodów lub pracy naukowej legitymują się niezbędną wiedzą z zakresu prawa (v. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt III OZ 145/22). Mając powyższe na uwadze, Sąd wyjaśnił, że obowiązek wynikający z art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące po stronie skarżącego. Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego, w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, stanowi brak niepodlegający konwalidacji w trybie art. 49 p.p.s.a., co oznacza jego nieusuwalność (v. postanowienia NSA z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 169/12; z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 713/04; z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II OZ 832/12; z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 318/11; czy z dnia 7 grudnia 2022 r., sygn. akt III FZ 545/22). W rozpoznawanej sprawie zażalenie z dnia 14 stycznia 2024 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2023 r. zostało sporządzone przez Z.G. tytułującego się pełnomocnikiem skarżącej oraz księdza Z.K. - Proboszcza Parafii R. w W. Z akt sprawy nie wynika, aby Z.G. i ksiądz Z.K. spełniali którykolwiek z warunków z art. 194 § 4 lub art. 175 § 2-3 p.p.s.a. Powyższe oznacza zatem, że zażalenie zostało wniesione z naruszeniem przymusu adwokacko-radcowskiego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a. odrzucił zażalenie. Na powyższe postanowienie skarżąca Parafia złożyła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a., zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Powyższy wymóg nie obowiązuje, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a.). Także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (art. 175 § 2a p.p.s.a.). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 p.p.s.a. zażalenie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Niezachowanie "przymusu adwokacko-radcowskiego" w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej czyni wniesienie takiego zażalenia niedopuszczalnym z innych przyczyn w rozumieniu art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Wskazać należy, że obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące po stronie strony skarżącej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezachowanie "przymusu adwokacko-radcowskiego" w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a., stanowi brak niepodlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2024 r., sygn. akt III FZ 357/24, z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FZ 282/24, z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OZ 387/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt sprawy, przy piśmie z dnia 5 stycznia 2024 r. przesłano skarżącej odpis postanowienia z dnia 19 grudnia 2023 r. odrzucającego skargę kasacyjną Parafii. Wskazane pismo zawierało pouczenie o wymogach formalnych zażalenia wnoszonego na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej (pkt 5 pouczenia, k. 93 verte). Powyższa korespondencja została doręczona skarżącej w dniu 10 stycznia 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 111). Skarżąca pismem z dnia 14 stycznia 2024 r. wniosła zażalenie na ww. postanowienie z dnia 19 grudnia 2023 r., które zostało sporządzone przez Z.G. tytułującego się pełnomocnikiem skarżącej oraz księdza Z.K. - Proboszcza Parafii R. w W. Z akt sprawy nie wynika, aby Z.G. i ksiądz Z.K. spełniali którykolwiek z wymogów z art. 194 § 4 p.p.s.a., jak również art. 175 § 2-3 p.p.s.a. Wobec wniesienia zażalenia bez zachowania warunków określonych w art. 194 § 4 p.p.s.a. pomimo prawidłowego pouczenia w tym zakresie, należało uznać, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił zażalenie. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.