II OZ 883/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2026 r. sygn. akt II SA/Wr 207/25 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 stycznia 2025 r., nr 5/2025 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na drodze postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, 2. zwrócić I. sp. z o.o. z siedzibą we W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 2 kwietnia 2026 r. sygn. akt II SA/Wr 207/25 odmówił I. sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: Skarżąca) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Skarżącej na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2 stycznia 2025 r. nr 5/2025 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na drodze. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że pełnomocnik Skarżącej nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi, tym samym nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej Ppsa), co skutkowało odmową uwzględnienia wniosku. Sąd uznał, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w trybie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 73 Ppsa. Z adnotacji operatora pocztowego oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru wynikało, że przesyłkę po raz pierwszy awizowano 9 września 2025 r., ponownie 17 września 2025 r., a wobec jej niepodjęcia zwrócono nadawcy, co oznaczało, że zgodnie z art. 73 § 4 Ppsa skutek doręczenia nastąpił 23 września 2025 r. Podkreślono, że wynikające z tego przepisu domniemanie skuteczności doręczenia może zostać obalone jedynie przez wykazanie, iż dane zawarte w dowodzie doręczenia nie odpowiadają rzeczywistemu przebiegowi czynności doręczeniowych, czego nie może zastąpić samo twierdzenie adresata o niepozostawieniu awiza. W ocenie Sądu pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił ani nieprawidłowości w doręczeniu, ani wystąpienia niezależnej od niego i niemożliwej do przezwyciężenia przy zachowaniu należytej staranności przeszkody w terminowym dokonaniu czynności. Okoliczności takich nie potwierdziło również postępowanie reklamacyjne, gdyż operator pocztowy wskazał jedynie, że z uwagi na upływ czasu nie jest możliwe odtworzenie przebiegu zdarzeń w placówce pocztowej, a tym samym potwierdzenie lub wykluczenie niewydania przesyłki. Wyjaśnienia te nie podważały zatem danych wynikających z dokumentacji doręczenia ani nie pozwalały uznać za uprawdopodobnione twierdzeń pełnomocnika o niepozostawieniu awiz lub niewydaniu przesyłki w placówce pocztowej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, kwestionując je w całości. Pismem z 28 kwietnia 2026 r. pełnomocnik Skarżącej wystąpił z uzupełnieniem zażalenia, przedstawiając swoje stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 Ppsa jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 Ppsa). Ponadto w myśl art. 87 § 1 Ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Oceniając brak winy strony w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które bezpośrednio uniemożliwiły jej dokonanie tej czynności, lecz także działania podjęte w celu należytego zabezpieczenia dotrzymania terminu. W świetle wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 Ppsa przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżąca uchybiła terminowi do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. Natomiast istotą sporu jest to, czy uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Wyjaśnić należy, że stosownie do art. 65 § 1 Ppsa doręczenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonywane są m.in. przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 366, 820 i 1456). Szczegółowe zasady doręczeń określają art. 65 - 73 Ppsa. Zgodnie z art. 73 § 1 - § 4 Ppsa doręczenie zastępcze (tzw. fikcja doręczenia) może nastąpić jedynie po prawidłowym przeprowadzeniu procedury awizowania przesyłki. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 Ppsa opiera się na wzruszalnym domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej dotarło do adresata. Skuteczność tego doręczenia wymaga zatem prawidłowego wykonania wszystkich czynności związanych z awizowaniem, w szczególności umieszczenia zawiadomień w miejscu określonym w art. 73 § 2 i § 3 Ppsa. Adresat może uchylić się od ujemnych skutków procesowych doręczenia, jeżeli uprawdopodobni, że z przyczyn od niego niezależnych nie został zawiadomiony o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej albo że przesyłka, pomimo podjęcia przez niego odpowiednich działań, nie została mu wydana. Jednym ze środków służących uwiarygodnieniu takich twierdzeń jest wynik postępowania reklamacyjnego przeprowadzonego przez operatora pocztowego. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik Skarżącej takie postępowanie reklamacyjne wszczął, jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie uwzględnił całokształtu informacji uzyskanych w tym postępowaniu ani działań podejmowanych przez pełnomocnika w celu zapewnienia prawidłowego odbioru korespondencji. W reklamacjach dotyczących dwóch przesyłek, w tym przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, pełnomocnik wskazywał, że w wyniku zaniechania przez listonosza pozostawienia awizo oraz niewydania przesyłek w terminie do rąk własnych upoważnionego pracownika Kancelarii, który regularnie odwiedza placówkę pocztową, nie zostały mu wydane ww. przesyłki. Z pisma Poczty Polskiej S.A. z 21 listopada 2025 r. wynika, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające doprowadziło operatora do uznania, że reklamacja odnośnie jednej z przesyłek była zasadna. Podkreślono nadto, że w placówce pocztowej odnaleziono łącznie cztery zwrócone przesyłki, w tym przesyłkę zawierającą ww. wezwanie do uiszczenia wpisu. Operator przeprosił za powstałe niedogodności i zapowiedział zmianę sposobu przechowywania przesyłek, polegającą na odkładaniu ich przez pracowników placówki w jednym miejscu w celu uniknięcia pomyłek przy ich wydawaniu. Z kolei w piśmie z 2 grudnia 2025 r. operator wskazał, że z uwagi na upływ czasu nie można odtworzyć przebiegu zdarzenia, jakie miało miejsce podczas wizyty w placówce pocztowej. Dlatego też brak jest obiektywnych możliwości jednoznacznego potwierdzenia, jak również wykluczenia opisanej przez pełnomocnika sytuacji dotyczącej przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Poinformowano jednocześnie, że w celu uniknięcia tego rodzaju wypadków w przyszłości, wskazany problem zostanie zgłoszony Kierownikowi Zespołu Urzędu Pocztowego. Równocześnie objęto nadzorem prawidłowość doręczania korespondencji na właściwym obszarze. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnień operatora pocztowego nie można sprowadzić wyłącznie do braku jednoznacznego potwierdzenia, że konkretna przesyłka nie została awizowana lub wydana w placówce pocztowej, w sytuacji gdy jednocześnie wskazał on na problemy w obsłudze korespondencji kierowanej do Kancelarii oraz podjęcie działań naprawczych. Skoro wskazane okoliczności korespondują z wyjaśnieniami pełnomocnika uznać należało, że prawdopodobnym jest, iż awizo dotyczące przesyłki zawierającej ww. wezwanie do uiszczenia wpisu nie zostało pozostawione w skrzynce pocztowej pełnomocnika oraz, że przesyłka ta nie została wydana pracownikowi Kancelarii (podobnie jak inne przesyłki skierowane w tym okresie do Kancelarii) w placówce pocztowej z przyczyn niezależnych od niego. Twierdzenia pełnomocnika nie opierają się zatem wyłącznie na jego oświadczeniu o braku awiza, lecz znajdują potwierdzenie w wynikach postępowania wyjaśniającego, w szczególności w ustaleniu, że w placówce znajdowała się większa liczba niewydanych przesyłek. Odmiennie zatem niż przyjął Sąd I instancji, reklamacje pełnomocnika oraz odpowiedzi Poczty Polskiej mają istotne znaczenie dla oceny jego staranności i uwiarygodniają, że nie uzyskał on informacji o przesyłce wskutek nieprawidłowej obsługi korespondencji przez operatora. Nie chodzi przy tym o definitywne udowodnienie wadliwości doręczenia, lecz o ocenę, czy Skarżąca wykazała z wymaganym stopniem prawdopodobieństwa, że jej pełnomocnik, pomimo zachowania należytej staranności, nie uzyskał informacji o przesyłce. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony w aktach materiał daje podstawy do udzielenia odpowiedzi twierdzącej na to pytanie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 86 § 1 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 Ppsa.