II OZ 86/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 725/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania pawilonu handlowo-usługowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 725/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania pawilonu handlowo-usługowego, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd wskazał na przepisy art. 245 § 1 i art. 246 § 1 oraz art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", a następnie wyjaśnił, że Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest zbadać nie tylko sytuację majątkową samego wnioskodawcy, ale również osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem całokształt uzyskiwanych przez wszystkich członków takiego gospodarstwa dochodów, jak również wielkość ponoszonych wydatków, pozwala dopiero ustalić czy wnioskodawca jest w stanie ponieść przynajmniej częściowo ciężar kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Nadto Sąd podniósł, że oceniając możliwość przyznania prawa pomocy musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawcy i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nią kosztów sądowych. Oceniając zatem okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W związku z powyższym, na podstawie art. 245, art. 246 § 1 i art. 260 P.p.s.a., Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący domagając się jego zmiany poprzez przyznanie na jego rzecz prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ewentualnie uchylenie zakwestionowanego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nieprzyznanie na jego rzecz prawa pomocy stanowi naruszenie jego konstytucyjnego prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Orzeczenie w tej sprawie sąd wydaje na podstawie oświadczeń strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w razie potrzeby przedstawione przez stronę dowody. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym. Należy również wskazać, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, podzielany w pełni przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia nieuwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Sąd pierwszej instancji wezwał bowiem skarżącego do nadesłania dokumentów z których wynikałby comiesięczny dochód rodziny skarżącego i ponoszone koszty utrzymania, tj. m. in. do złożenia zaświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego przez żonę, wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony, oświadczenia czy pawilon handlowo-usługowy jest użytkowany, a jeśli tak to przez kogo i do jakiej działalności służy, dokumentów wskazujących z jakiego tytułu skarżący uzyskuje odszkodowanie w wysokości 700 zł, deklaracji podatkowych za rok 2013 skarżącego i żony, dokumentów potwierdzających uzyskiwanie dochodu z tytułu pracy na podstawie umowy zlecenia (Sąd pierwszej instancji wskazał, że z urzędu posiada wiedzę, iż skarżący pracuje na umowę zlecenie) oraz rachunków bądź przybliżonych kwot świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania. W odpowiedzi na wezwanie skarżący stwierdził, iż "moja żona nie wyraża zgody na podanie dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, majątku osobistego oraz innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa". Nadto do pisma załączył wyciąg z rachunku osobistego, z którego wynika saldo końcowe w wysokości 25,40 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, co uniemożliwiło dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jego sytuacji finansowej. W tej sytuacji przyjąć należy, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem zakwestionowane postanowienie odpowiada prawu. Dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.