II OZ 835/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 maja 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 279/26 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2026 r., nr ... w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji; 2. zwrócić skarżącemu S. D. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 zł (sto złotych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 15 maja 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 279/26 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2026 r., nr ... w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w skardze S. D. (dalej jako: "skarżący"), reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia przed wydaniem prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego może wyrządzić mu znaczną szkodę oraz doprowadzić do skutków niemożliwych do odwrócenia w postaci rozbiórki należącego do niego budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na regulację art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako: "p.p.s.a.") oraz stwierdził, że w ocenie Sądu z argumentacji przedstawionej we wniosku nie wynika, aby zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem wniosek o wstrzymanie jej wykonania został uzasadniony w sposób bardzo ogólnikowy i lakoniczny. Sąd zaznaczył, że na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia sąd nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze, odnośnie do niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie jego wykonania. Zdaniem Sądu o zasadności udzielenia ochrony tymczasowej nie mogą świadczyć merytoryczne zarzuty podniesione w skardze względem zaskarżonej decyzji. Ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie może bowiem być zastąpiona merytoryczną oceną zaskarżonego aktu z punktu widzenia jego legalności lub nawet przypuszczeniami co do tej oceny. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności aktu będącego przedmiotem wniesionej skargi. W ocenie Sądu Wojewódzkiego ogólnikowe twierdzenia skarżącego, pozbawione szerszej motywacji, nie mogły stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania aktu. Ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania musi być bowiem zindywidualizowana i nie może abstrahować od aktualnej sytuacji strony skarżącgo. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, lecz wystarczające jest uprawdopodobnienie. Jednakże uprawdopodobnienie nie może opierać się na samych ogólnych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na materiale pozwalającym zająć stanowisko. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. S. D. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2026 r., zarzucając: I. naruszenie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego nieuzasadnione niezastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawnie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, pomimo oczywistego faktu, że wykonanie zaskarżonej przez stronę decyzji zobowiązującej ją do dokonania rozbiórki należącego do niego budynku, jeszcze przed rozstrzygnięciem wniesionej na tą decyzję skargi, doprowadzi do niemożliwych do odwrócenia skutków w postaci wyburzenia budynku, co wiązać się będzie z powstaniem w majątku strony znacznej szkody majątkowej, a co finalnie samo w sobie czynić będzie postępowanie sądowo-administracyjne w przedmiocie wniesionej skargi jedynie iluzorycznym, gdyż nawet wydanie korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia nie odtworzy budynku, do którego wyburzenia zobowiązany jest skarżący; II. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nieomawiającego w sposób należyty skutków jakie wiążą się z obowiązkiem wykonaniem zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że wykonanie decyzji przed rozpatrzeniem wywiedzionej na nią skargi nieuchronnie wiązać się będzie z wyburzeniem budynku. Same zasady logiki i doświadczenie życiowe wskazują, że czynność taka ma charakter nieodwracalny, nie da się bowiem przywrócić istnienia dokładnie tego samego budynku, w tym samym stanie po jego uprzednim wyburzeniu. Można mówić co najwyżej o jego odbudowie, co nieuchronnie wiązać się będzie z poniesieniem przez skarżącego znacznych kosztów. Sama w sobie rozbiórka również jest przedsięwzięciem generującym dla stron znaczne koszty. Mając na uwadze podniesione zarzuty wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia, wstrzymanie wykonania decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym uiszczonego wpisu od zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu Wojewódzkiego skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, które wskazywałyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub wywołać trudne do odwrócenia skutki. Wprawdzie rację ma Sąd Wojewódzki, że wniosek skarżącego został uzasadniony lakonicznie, jednak z drugiej strony z akt sprawy wynika charakter obowiązku nałożonego na niego decyzją organu nadzoru budowlanego. Podkreślić zatem należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Okoliczności przemawiające za wstrzymaniem aktu powinna przedstawić w pierwszej kolejności wnioskująca strona, jednak sąd administracyjny ma obowiązek zbadać zasadność jej wniosku z uwzględnieniem argumentów nie tylko w nim podniesionych, ale także w aspekcie całokształtu okoliczności sprawy. Sąd powinien więc uwzględnić wynikające z akt sprawy fakty przemawiające za wstrzymaniem lub odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie decyzją z dnia 4 lutego 2026 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Starogardzkim z 28 lutego 2018 r. – nakazującą skarżącemu wykonanie rozbiórki budynku inwentarskiego o wymiarach ok. 14,7m x ok. 26,5m i wysokości ok. 5,5m z dachem dwuspadowym, krytym blachą trapezową. W takim stanie sprawy zasadnie podniesiono w zażaleniu, że w sprawach budowlanych, w których chodzi o rozbiórkę obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są zazwyczaj nieuniknione. Nadto należało mieć na uwadze, że koszty rozbiórki i odbudowy tak dużego obiektu będą niewątpliwie znaczne. Z tych względów wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.