II OZ 832/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. R. i D. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 434/26 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. R. i D. R. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 19 marca 2026 r., nr ... w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji; 2. zwrócić skarżącym D. R. i D. R. solidarnie ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 zł (sto złotych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 9 czerwca 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 434/26 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. R. i D. R.[1] na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 19 marca 2026 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję WINB w przedmiocie rozbiórki budynku trwale związanego z gruntem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, wraz z zadaszonym tarasem połączonym trwale z budynkiem, o wymiarach całości obiektu 9,00 m x 5,40 m. Wraz ze skargą skarżący złożyli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosząc, że wykonanie decyzji spowoduje nieodwracalne skutki w postaci trwałej utraty substancji budowlanej oraz znaczne straty majątkowe po stronie skarżących. Jednocześnie istnieje wysokie prawdopodobieństwo uchylenia decyzji z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących opłaty legalizacyjnej, co czyni wykonanie decyzji przedwczesnym i nieproporcjonalnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), oraz zauważył, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został w odpowiedni sposób umotywowany, czym uniemożliwiono Sądowi ocenę występowania ustawowych przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił, że przedmiot decyzji (obowiązek rozbiórki) nie powoduje automatycznego wstrzymania wykonania tego rodzaju decyzji, ani specjalnego sposobu oceny takich wniosków. Nieskuteczna jest także lakoniczna argumentacja skarżących w zakresie znacznych strat majątkowych. Skoro bowiem skarżący nie przedstawili ani informacji dotyczących kosztów związanych z wykonaniem skarżonej decyzji, ani informacji o sytuacji finansowej skarżących, Sąd nie miał możliwości dokonania oceny w tym zakresie. Zdaniem Sądu, także przekonanie strony o zasadności podniesionych w skardze zarzutów nie jest wystarczającym argumentem, aby uznać, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd zaznaczył, że zgodnie z ugruntowanym w judykaturze stanowiskiem, przeświadczenie strony o tym, że decyzja jest merytorycznie niesłuszna i narusza prawo, nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 61 p.p.s.a. Co więcej, kwestia ta nie może być przedmiotem postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie dotyczące wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania aktu, gdyż będzie przedmiotem orzeczenia co do istoty sprawy, kończącego postępowanie sądowoadministracyjne. Nie jest tym samym zasadna argumentacja, mogąca prowadzić do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. D. R. i D. R.[1] wnieśli zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2026 r., zarzucając: 1. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnili wystąpienia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego prowadzi do nieodwracalnego unicestwienia substancji budowlanej oraz wygenerowania bardzo wysokich kosztów finansowych; 2. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. przez dokonanie nadmiernie formalistycznej oceny przedstawionych przez skarżących okoliczności oraz pominięcie charakteru nakazu rozbiórki jako środka nieodwracalnego; 3. naruszenie zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie, że natychmiastowe wykonanie decyzji o rozbiórce przed rozpoznaniem skargi prowadzi do nieproporcjonalnej ingerencji w prawa majątkowe skarżących. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że według uzyskanych przez skarżących wycen koszt rozbiórki obiektu w wariancie standardowym wynosi około 82 000 zł, natomiast koszt demontażu z możliwością zachowania części elementów konstrukcyjnych, ich transportu oraz ponownego montażu w innym miejscu wynosi około 44 000 zł. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, wstrzymanie wykonania decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 19 marca 2026 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, ewentualnie - przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W ocenie Sądu Wojewódzkiego skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności, które wskazywałyby, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić znaczną szkodę lub wywołać trudne do odwrócenia skutki. W niniejszej sprawie decyzją z dnia 19 marca 2026 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 12 stycznia 2026 r. nakazującą skarżącym rozbiórkę budynku trwale związanego z gruntem (na betonowych fundamentach punktowych), wykonanego w konstrukcji drewnianej szkieletowej, parterowego o dachu dwuspadowym pokrytym papą, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz z zadaszonym tarasem połączonym trwale z budynkiem, o wymiarach całości obiektu 9,00m x 5,40m. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie należało uwzględnić charakter obiektu podlegającego rozbiórce. Wprawdzie rację ma Sąd Wojewódzki, że skarżący lakonicznie uzasadnili swój wniosek, jednak istotne okoliczności wynikały z akt sprawy. Podkreślić zatem należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Okoliczności przemawiające za wstrzymaniem aktu powinna przedstawić w pierwszej kolejności wnioskująca strona, jednak sąd administracyjny ma obowiązek zbadać zasadność jej wniosku z uwzględnieniem argumentów nie tylko w nim podniesionych, ale także w aspekcie całokształtu okoliczności sprawy. Sąd powinien więc uwzględnić wynikające z akt sprawy fakty przemawiające za wstrzymaniem lub odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadnie podniesiono w zażaleniu, że w sprawach budowlanych, w których chodzi o rozbiórkę obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są zazwyczaj nieuniknione. Nadto należało mieć na uwadze, że koszty rozbiórki i odbudowy przedmiotowego obiektu będą niewątpliwie znaczne. Z tych względów wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.