II OZ 795/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. M. i K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 693/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. M. i K. M. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 22 sierpnia 2022 r., znak ZOA-XVII.7721.9.2021 w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 693/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. M. i K. M. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 22 sierpnia 2022 r., znak ZOA-XVII.7721.9.2021 w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. H. M. i K. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 22 sierpnia 2022 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych zwrócili się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a także spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Przedmiotową decyzją uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 23 maja 2022 r., nakazującą H. M. i K. M. doprowadzenie budynku gospodarczo-garażowego, zlokalizowanego na działce nr [...], położnej w L. nr [...], do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na montażu rynien i rur spustowych od strony działki [...], w taki sposób, aby wody opadowe z połaci dachu odprowadzane były na teren własnej działki – w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczono nowy termin wykonania obowiązku - 31 października 2022 r., w pozostałej części utrzymano w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pełnomocnik Skarżących wskazał na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, wynikającej z konieczności zakupu materiałów i usług budowlanych. Ponadto, podniósł, że wiek Skarżących (78 i 79 lat) uniemożliwia Skarżącym samodzielne wykonanie nałożonego obowiązku, m.in. z uwagi na konieczność pracy na wysokości. Wyjaśnił także, że Skarżący z uwagi na wiek i pogarszający się stan zdrowia, od kilkudziesięciu lat nie prowadzą działalności rolniczej, pobierając najniższe świadczenie emerytalne, co ogranicza ich możliwości finansowe, które w warunkach aktualnej inflacji oraz wzrostu cen energii elektrycznej i węgla nie pozwalają na pełne zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd może wstrzymać wykonanie aktu administracyjnego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w sytuacji zagrożenia utraty przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla Skarżących, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki to zatem takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego jest niemożliwy lub niezwykle utrudniony. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie występują trudne do odwrócenia skutki oraz niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Montaż rynien i rur spustowych na budynku będącym własnością Skarżących, nie spowoduje zarówno trwałego uszkodzenia ani zniszczenia budynku. Wprawdzie wykonanie zaskarżonej decyzji, wiąże się ze skutkami finansowymi, jednakże pełnomocnik Skarżących nie określił wysokości kosztów, chociażby w przybliżeniu, które poniosą jego mocodawcy w związku z wykonaniem nałożonych obowiązków. Sąd nie może zaś domniemywać wysokości tychże kosztów i czy ich wysokość w kontekście sytuacji finansowej Skarżących jest znaczna. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Skarżący pobierają najniższe świadczenie emerytalne, jednak nie wskazano, czy poza tym świadczeniem mają jakiekolwiek inne dochody oraz czy stan majątkowy pozwala im na wykonanie tego typu robót budowlanych. Pełnomocnik Skarżących, uzasadniając wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powołał się także na brak możliwości samodzielnego wykonania nałożonego przez organ obowiązku, z uwagi na wiek Skarżących. Sąd nie kwestionując ograniczonych możliwości zdrowotnych Skarżących związanych z wiekiem, wskazał że powyższych okoliczności nie można traktować w kategoriach znacznej szkody (majątkowej lub niemajątkowej). Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli H. M. i K. M., reprezentowani przez nieprofesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. W zażaleniu stwierdzono m.in., że we wniosku na miarę okoliczności sprawy, zostało przedstawione prawdopodobieństwo powstania "znacznej szkody", która wydaje się być oczywista w przypadku konieczności wykonania decyzji przez osoby w mocno podeszłym wieku z najniższymi emeryturami, zamieszkującymi na wsi, zmuszonymi do zakupu materiałów i usług (bez względu na wysokość wydatku) w warunkach powszechnie znanej inflacji, wzrostu cen energii i węgla. W takim przypadku podnoszenie przez Sąd konieczności szczegółowych wyliczeń i dowodów wydaje się nieadekwatne do okoliczności sprawy i jako takie zbyt daleko idące. Zwłaszcza, że trudną sytuację Skarżących potwierdza wynikający z akt sprawy fakt korzystania przez nich z pomocy nieprofesjonalnego pełnomocnika, pokrywającego koszty postępowania. Skarżący podnieśli, że argumentacja Sądu dotyczy kwestii merytorycznych, których rozpatrywanie (wg Sądu) jest niedopuszczalne na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku. Zwłaszcza, że zaprezentowana argumentacja oparta jest na okolicznościach niezgodnych ze stanem faktycznym wynikającym ze zgromadzonego i utrwalonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w szczególności wykonanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zdjęć. W świetle których (wbrew treści osnowy zaskarżonej decyzji) woda z połaci dachu odprowadzana jest w sposób rozproszony na działkę Skarżących, wobec czego nie zalewa sąsiedniej działki. Zdaniem Skarżących, powszechnie znana, a więc niewymagająca dowodzenia, wysokość najniższych świadczeń emerytalnych, tak jak powszechnie znany aktualny poziom inflacji, wzrostu cen energii elektrycznej i węgla, w ocenie Pełnomocnika Skarżących, w pełni uprawdopodobniają wystąpienie w rozpoznawanej sprawie kwalifikowanej szkody, tj. szkody przekraczającej normalne następstwa związane z wykonaniem decyzji, W sytuacji bowiem starszych osób nie mogących podjąć dodatkowej pracy, każdy dodatkowy nieprzewidziany wydatek ponad ich ograniczone świadczeniem emerytalnym możliwości finansowe, będzie miał wymiar znacznej szkody - zarówno w aspekcie materialnym jak i niematerialnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1129/18). Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie nie wykazano zaistnienia tychże przesłanek, a należy zaznaczyć, że obowiązek ich uprawdopodobnienia spoczywa na Wnioskodawcach. Z akt sprawy wynika, że Wnioskodawcy poza stwierdzeniem, że wykonanie decyzji grozi im jako osobom niezamożnym szkodą w postaci znacznych strat finansowych, nie wykazali, że w wyniku wykonania tej decyzji powstanie niebezpieczeństwo spowodowania znacznej szkody lub nieodwracalnych skutków. Nie określili też choćby szacunkowych kosztów wykonania decyzji ani nie udokumentowali sytuacji finansowej, na którą się powołują. Z tych też względów przytoczone w zażaleniu zarzuty należy uznać za niezasadne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.